Hòa hồn

Kanemaki Jisai

2012-02-08T23:04:00.001+09:00

Kanemaki Jisai

Kanemaki Jisai (鐘捲自斎) là một kiếm hào thời Chiến quốc, khai tổ của phái kiếm Kanemaki-ryū, một phân nhánh của Chūjō-ryū. Ông được cho là sư phụ của Itō Ittōsai và cho đến nay người ta vẫn chưa xác định chính xác năm sinh và năm mất của ông.
Kanemaki Jisai có thông gia họ Toda (外他), sau theo học kiếm pháp với Toda (富田) Jibusaemon (Toda Kagemasa), một cao thủ phái kiếm Toda-ryū và cũng là thầy dạy kiếm cho họ Asakura, một hào tộc ở xứ Echizen. Người ta cho rằng trong thời gian này ông xưng danh là Toda Ittōsai và được gọi là tam kiệt của họ Toda cùng với Yamazaki Sakon Shōgen, Hasegawa Munenobu.
Đệ tử của Jisai thì có Maebara Yagorō, người này được sư phụ trao cho danh hiệu "Ittōsai" và kể từ đó, Yagorō xưng danh là Itō Ittōsai và sau này gây dựng nên phái kiếm Ittō-ryū. Nhiều tài liệu cho thấy Jisai đã truyền lại cực ý của môn phái là "Cao thượng cực ý ngũ điểm" cho học trò Itō Ittōsai. Và cũng vì có thời gian Jisai xưng danh là Toda Ittōsai nên cũng có thuyết cho rằng hai nhân vật Ittōsai này cùng là một người. Itō Ittōsai có một cao đồ tên là Kotōda Kageyuzaemon, tự xưng môn phái của mình là Toda Ittō-ryū và cũng có thời gian Jisai xưng môn phái của mình là Kanemaki Toda-ryū nên mới dẫn đến thuyết hai sư đồ Kanemaki Jisai và Itō Ittōsai cùng là một người. Ngoài ra Kanemaki Jisai còn có một người đệ tử nổi danh khác là Sasaki Kojirō.
Toàn bộ đạo học của Kanemaki Jisai được Nakamura Ujike kế thừa. Người này sau làm hộ vệ cho một phiên chúa ở Sendai.

Song kiếm

2012-01-23T15:52:00.000+09:00

Nitō-ryū (二刀流, âm Hán Việt: nhị đao lưu) là danh từ tổng hợp để chỉ kỹ thuật dụng kiếm, tấn công và phòng thủ hợp nhất bằng cách vận dụng hai thanh kiếm trên hai tay tả hữu. Kỹ thuật này còn được gọi là Nitō Kempō (二刀剣法, nhị đao kiếm pháp) trong võ học Nhật Bản. Danh từ này còn được dùng để chỉ kỹ thuật vận dụng hai loại vũ khí khác bằng ở hai tay tả hữu. Danh từ này đối lập với Ittō-ryū (nhất đao lưu), kỹ thuật dụng một thanh kiếm bằng cả hai tay, vốn là thường thức trong kiếm thuật Nhật Bản.

Song kiếm Nhật Bản

Hình thức cơ bản nhất của các phái song kiếm Nhật Bản là cầm kiếm chính (kiếm dài, Honzashi) bằng tay thuận và kiếm phụ (kiếm ngắn, Wakizashi) ở tay còn lại. Kiếm Nhật vốn dài và nặng, được chế tạo với mục đích cầm bằng hai tay nên kỹ thuật đánh song kiếm bằng kiếm Nhật rất khó hội đắc. Vì vậy có rất ít lưu phái tập trung chủ yếu vào lối đánh song kiếm. Trong cả nghìn phái kiếm Nhật tự cổ chí kim, chỉ có vài lưu phái là truyền thụ kỹ thuật này. Trong Kendō, môn thể thao phát sinh từ kiếm thuật Nhật Bản cổ cũng thấy có nhiều Kendōka sử dụng song kiếm. Cũng có phái kiếm Ittō-ryū ban đầu tập luyện song kiếm cho quen tay rồi sau trở lại cầm một kiếm bằng hai tay.
Kỹ thuật đánh song kiếm chủ yếu được truyền dạy trong các phái võ nghệ cổ, có phái dạy cầm kiếm chính bằng tay thuận và cũng có phái cầm kiếm chính bằng tay nghịch. Cũng có một số ít lưu phái sử dụng cả hai kiếm phụ (Wakizashi) ở cả hai tay. Ngoài ra còn thấy có thuật đánh Jitte ở cả hai tay như song kiếm hoặc dùng hai lưỡi hái cùng lúc. Trong Shurikenjutsu cũng tồn tại một loại kỹ thuật cầm kiếm ở một tay và tay nghịch cầm Shuriken.
Trong các lưu phái lấy kỹ thuật đánh song kiếm làm trọng tâm thì có phái Niten Ichi-ryū do Miyamoto Musashi sáng lập là nổi tiếng nhất. Ngoài ra, lịch sử còn ghi nhận Nitta Yoshisada, một võ tướng sống vào thời Kamakura cũng là một đại cao thủ sử dụng song kiếm. Trong Taiheiki (Thái bình ký) có những đoạn miêu tả Nitta hai tay cầm hai đại kiếm chém rơi tên bắn về phía mình. Trong các phái võ cổ ở Okinawa, nơi chịu nhiều ảnh hưởng của Trung Hoa và Đông Nam Á, còn thấy có những kỹ thuật đánh Sai và Tonfa ở cả hai tay.

Song kiếm các nước

Tương tự Nhật Bản, người Châu Âu cũng có kỹ thuật đánh hai kiếm, tay phải cầm kiếm Rapier và tay trái cầm đoản kiếm Main-gauche. Nhìn từ góc độ của kiếm Tây (Fencing) và Kendō thì kỹ thuật này khá kỳ dị, nhưng sự kết hợp giữa Rapier và Main-gauche lại cực kỳ phổ biến ở phương Tây. Kỹ thuật này thường thấy ở Ý trong thời kỳ phục hưng. Nguyên lai, kỹ thuật đánh kiếm của phương Tây coi thanh kiếm ở tay phải để tấn công, còn tay trái cầm khiên để phòng thủ nên kỹ thuật song kiếm với kiếm ngắn ở tay trái cũng không trái với lối suy nghĩ của người Tây. Hơn nữa, lối đánh này chủ yếu dùng đòn đâm nên có ưu điểm dễ phòng ngự hơn đòn chém. Đoản kiếm Main-gauche thường có đốc kiếm lớn hoặc đốc kiếm dạng móc như Jitte nên khi đỡ kiếm của đối phương thì không còn linh hoạt được nữa. Lợi điểm của lối đánh song kiếm với một tay cầm kiếm ngắn là có thể kiểm soát tình huống ở khoảng cách xa và gần, nhất là khi hai đấu thủ đang ở khoảng cách xa, bất ngờ tăng tốc tiếp cận nhau thì dù nhát đánh thứ nhất bằng kiếm dài không thành công cũng có thể ra đòn tiếp theo bằng kiếm ngắn.
Trung Hoa cũng có kỹ thuật đánh song kiếm, song đao, ở Đông Nam Á cũng thấy có những kỹ thuật đánh hai gậy, hai đoản kiếm hay hai trường kiếm trong các môn võ Sillat và Eskrima.

Song kiếm Nhật Bản trong thể thao

Trong Kendō, Nitō-ryū được thừa nhận trong các giải đấu chính thức, và nó cũng được gỡ bỏ lệnh cấm từ năm 1992 trong các giải đấu học sinh. Trong thi đấu, kiếm ngắn Kodachi chủ yếu được dùng để đỡ và gạt kiếm của đối phương và kiếm dài Tachi dùng để đánh vào người đối phương, ghi điểm. Về cơ bản thì đòn đánh vào người đối phương bằng kiếm ngắn Kodachi không được xem là đòn đánh hiệu lực. Nói một cách kỹ càng thì đòn đánh bằng Kodachi vẫn được xem là đòn đánh hiệu lực, nhưng vì phạm vi tấn công hẹp nên rất khó để ra đòn hoàn hảo bằng Kodachi nên không được xem là đòn đánh hiệu lực. Mặt khác, kiếm dài Tachi của các đấu sĩ Nitō-ryū cũng ngắn hơn kiếm bình thường nên đòn đâm ngực đối với đấu sĩ Nitō-ryū không được thừa nhận từ năm Heisei thứ 7 (1995) theo luật sửa đổi.

Nitō-ryū trong tiếng Nhật

Nitō-ryū, ngoài nghĩa là phái song kiếm, lối đánh hai kiếm thì từ này còn mang ý nghĩa "lưỡng thê", "lưỡng cư", "xăng pha nhớt" trong cảm giác của người Nhật. Nitō-ryū còn là ẩn ngữ, tiếng lóng chỉ người đồng tính (nhất là nam). Nitō-ryū cũng dùng để chỉ người thích uống rượu và ăn đồ ngọt, vì phần đông người thích uống rượu thì ngán đồ ngọt.
Trong bóng chày, người ta cũng gọi các tuyển thủ đánh bóng được cả hai tay (Switch hitter), tuyển thủ làm nhiệm vụ ném bóng kiêm bắt bóng là Nitō-ryū.

Các phái song kiếm tồn tại đến ngày nay

* Niten Ichi-ryū (dạy chính là song kiếm)
* Musashi Enmei-ryū
* Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū
* Shinkage-ryū
* Shingyōtō-ryū
* Ryūgō-ryū
* Kageyama-ryū
* Ōishi Shinkage-ryū
* Tokuei Sō-ryū
* Shibukawa-ryū
* Shindō Musō-ryū Jōjutsu
* Komagawa Kaishin-ryū
* Daitō-ryū (phái này chủ yếu dạy Hiệp khí Nhu thuật)
* Yagyū Shingan-ryū
* Tendō-ryū
* Ikkaku-ryū
* Asayama Ichiden-ryū

Manga: Azumi

2012-01-08T01:07:00.002+09:00

Azumi (biểu ký bằng Hiragana: あずみ) là tên một tác phẩm Manga thể loại hành động của họa sĩ Koyama Yū và cũng là tên hai bộ phim cùng tên được dựng từ tác phẩm Manga này.

Khái yếu

Tác phẩm này được đăng tải liên tục từ năm 1994 cho đến năm 2008 trên tạp chí Manga của nhà xuất bản Shōgakukan là Big Comic Superior thì hoàn tất bộ 1. Bộ 1 gồm 48 cuốn in thành khổ bỏ túi (Tankōbon). Bộ 2 của tác phẩm này mang tên AZUMI, biểu ký bằng chữ La Tinh chứ không bằng chữ Hiragana như bộ 1, bối cảnh là cuối thời Mạc phủ. Tác phẩm này từng nhận được giải thưởng ưu tú nhất của bộ môn Manga tại hội văn hóa nghệ thuật Media vào năm 1997 và giải thưởng Manga của Shōgakukan lần thứ 43 dành cho bộ môn thanh thiếu niên vào năm 1998.

Nội dung

Đầu thời Mạc phủ Edo, để tiêu diệt mọi mầm mống phản loạn và gây dựng nên thời thái bình vững chải, chính quyền Edo đã bí mật xây dựng một tập đoàn thích khách bằng cách nuôi dạy bọn trẻ mồ côi trở thành những sát thủ hạng nhất. Tác phẩm này miêu tả cuộc chiến giữa Azumi, một trong những đứa trẻ được nuôi dạy thành sát thủ và các vị chư hầu đang âm mưu lật đổ chính quyền Mạc phủ Edo. Thông qua đó tác phẩm cũng mô tả nỗi khổ tâm của thiếu nữ vô cấu Azumi khi phải ra tay giết người để củng cố nền hòa bình của đất nước. Tác phẩm cũng nói lên nỗi bất an của một xã hội trong thời kỳ quá độ, những bất mãn của tầng lớp Samurai trong buổi giao thời từ Chiến quốc sang một thời đại hòa bình mới, trong đó vai trò của người võ sĩ ngày càng mờ nhạt đi.

Nhân vật chính trong tác phẩm

Azumi: Nhân vật chính của tác phẩm, một trong số các thích khách tinh anh được Obata Gessai nuôi dạy. Azumi là thiếu nữ thơ ngây, trong sáng và được lũ trẻ yêu thích. Thân thế thực sự của Azumi không được nhắc đến trực tiếp trong tác phẩm nhưng qua lời kể của các nhân vật thì hình như Azumi là con lai giữa một phụ nữ Nhật và một người Tây phương. Azumi sở hữu thị lực và tinh thần mẫn cảm phi thường, sử dụng thông thạo thanh kiếm hai đầu.
Obata Gessai: Là một kiếm sư tài ba, người nuôi dạy Azumi cùng bọn trẻ mồ côi. Từng trải qua mất mát chiến hữu thân thiết nhất của mình trong thời loạn lạc. Gessai tôn kính nhà sư Tenkai và nhận mệnh lệnh từ Tenkai, bí mật nuôi dạy bọn trẻ mồ côi thành những cỗ máy giết người. Gessai là người hoàn thành mọi nhiệm vụ của Tenkai giao cho, nhưng cuối cùng vì âm mưu của Yagyū Munenori mà bị thích khách họ Yagyū ám sát chết.

Nankōbō Tenkai: Hình tượng nhà sư này được xây dựng dựa trên hình mẫu nhân vật lịch sử, là quân sư của Tokugawa Ieyasu, trụ trì chùa Kita-in, là Đại tăng chính của Phật giáo Thiên thai. Sư Tenkai được Ieyasu đánh giá là "biết quá nhiều thứ", tính cách của nhân vật này trong tác phẩm cũng là điều bí ẩn, tuổi tác cũng mơ hồ. Để bình định thiên hạ, Tenkai ngầm ra lệnh cho Obata Gessai gây dựng tổ chức thích khách bí mật ám sát của lãnh chúa gây phản loạn. Tenkai là người có trí tuệ thâm sâu, vượt cả Tokugawa và Toyotomi, là người nhìn rõ đại cục thiên hạ và đứng ra bảo hộ Azumi khi bị đám thích khách truy đuổi.
Tobizaru: Ninja thuộc hạ của Inoue Kanbei, mũi thính đến độ phân biệt được mùi máu. Sau khi Kanbei chết thì trở nên tuyệt vọng, nhưng sau gặp được sư Tenkai thì lại hết lòng hành động vì chủ mới. Về tài năng kiếm thuật thì xếp sau Azumi nhưng nhẫn thuật siêu quần, không ít lần cứu Azumi ra khỏi cảnh nguy khốn. Đây là nhân vật hiếm hoi trong tác phẩm sống sót, sát cánh bên Azumi được lâu dài.
Inoue Kanbei: Cận vệ của tướng Katō Kiyomasa. Nếu như nhân vật Kanbei trong lịch sử kết thúc cuộc đời mình trong vai trò một nhà sư sau khi chủ nhân là Katō Tadahiro chết thì trong tác phẩm này, Kanbei quyết tâm báo thù khi song thân và người chị gái bị Tướng quân Tokugawa Ieyasu thảm sát. Chủ nhân của Kanbei là Katō Kiyomasa bị Azumi ám sát, sau đó thủ lãnh mới là Toyotomi Hideyori cũng chịu chung số phận. Khi thành Ōsaka sụp đổ trước quân đội Tokugawa, Kanbei đơn thương độc mã xông vào trận chính ám sát Ieyasu nhưng sức cùng lực kiệt, mang trọng thương và được Azumi cứu thoát. Sau này Kabei che giấu thân thế, trở thành đệ tử của Ono Tadaaki, chờ ngày báo thù Ieyasu. Nhưng một lần tìm đến võ đường Ono, cận vệ của Ieyasu là Honda Masazumi khám phá ra thân thế của Kanbei...
Yagyū Munenori: Con trai thứ 5 của Yagyū Muneyoshi, tổ họ Yagyū ở Edo và là giáo đầu dạy kiếm thuật cho Tướng quân Tokugawa đời thứ 3. Trong trận Ōsaka, Munenori lập được chiến công lấy được 8 đầu tướng địch, được phong lãnh địa 2000 hộc. Munenori là một kiếm sư siêu quần và là một nhà chính trị lỗi lạc, là kiếm khách duy nhất nắm quyền hành về mặt chính trị đương thời. Trong tác phẩm, Munenori lập mưu lợi dụng Azumi để ám sát Ieyasu, sau nhiều lần phái thích khách đi hành thích Azumi.
Mogami Bijomaru: Cao thủ rút kiếm nhanh (Iai-jutsu), thích khách lợi hại này được Sanada Yukimura thả ra để ám toán bọn Azumi. Bijomaru phục sức như nữ nhân, ngôn động cũng khác gì nữ nhân và tự say mê bản thân đắm đuối. Sát thủ này từng giết chết Hyūga và đánh Gessai trọng thương.

Các phương tiện truyền thông khác

Điện ảnh

Azumi (2003)
Azumi 2 Death or Love (2005)

Sân khấu

Diễn lần đầu ： Ngày 3~26 tháng 4 năm 2005. Tái diễn: tháng 4 năm 2006

Game

Azumi (game Play Station 2)

Pachinko

CR Azumi

Liên kết ngoài

Azumi (Trang chủ game Azumi trên hệ máy PS2)

Đại từ nhân xưng trong tiếng Nhật (1/2)

2012-01-01T22:47:00.004+09:00

Tôi nghe như vầy, một thuở nọ, người Việt thường kháo nhau rằng tiếng Việt rất phong phú trong việc thể hiện sắc thái biểu cảm của lời nói, đặc biệt là thông qua hệ thống đại từ nhân xưng dày đặc và nghiêm mật. Chẳng hạn, cũng khái niệm "you" trong tiếng Anh nhưng trong tiếng Việt, khi thì "anh", khi thì "chị", khi thì "em", vân vân. Tôi không rành nhiều ngôn ngữ ngoại quốc lắm nhưng tin chắc rằng điều này không phải là đặc trưng của riêng tiếng Việt. Biết đâu trong các thứ tiếng khác, hệ thống đại từ nhân xưng còn phức tạp và tinh mật hơn.

Trong phạm vi hiểu biết của mình, tôi nói tiếng Nhật cũng rất tinh mật và nghiêm ngặt trong việc sử dụng đại từ nhân xưng, không thua gì tiếng Việt. Bài viết này giới thiệu đến bạn đọc các đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất và ngôi thứ hai trong tiếng Nhật để giúp bạn đọc phần nào có cái nhìn bao quát hơn về ngôn ngữ Nhật Bản. Có những cái quý bạn đã được biết qua sách vở ở trường lớp, nhưng chắc hẳn cũng có cái chưa gặp lần nào. Thôi thì cứ coi như chuyện trà dư tửu hậu mấy ngày nhàn rỗi đầu năm vậy.

Dân tộc nào cũng có niềm tự hào của riêng mình, biết rõ mình, biết rõ người lại càng hay vậy.

*Lưu ý: bài này có sử dụng ký tự Nhật Bản, nếu máy tính của quý bạn không hiển thị được thì tải font chữ Nhật Bản theo link dưới đây và cài vào máy.

http://www.mediafire.com/?dg5otb9hgdm

Phần I: đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất

Đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất trong tiếng Nhật phần lớn là từ chức năng, nhất là trong tiểu thuyết, Anime hay Manga. Từ chức năng (yakuwari-go) là khái niệm do nhà ngôn ngữ học Kinsui Satoshi đề xuất, chỉ cách sử dụng từ ngữ nhằm gợi lên đặc điểm, phong cách, tuổi tác hay nghề nghiệp của người nói. Các đại danh từ trong bài này sẽ được nhóm theo tính chất của chúng, như phổ thông, lịch sự, lễ phép, cổ phong,..... (bao gồm cả từ địa phương). Và tất cả những từ này đều mang nghĩa chỉ về người nói, tôi, tao, tui, tau, tớ,....
Đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất trong tiếng Nhật có đặc điểm là cùng một chữ Hán nhưng tùy trường hợp mà đọc khác nhau và do đó, sắc thái cũng khác nhau.

Nhóm từ cổ phong: là những đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất được sử dụng thời cổ, hiện tại không còn dùng (trừ một vài trường hợp). Những từ này mang hơi hướng cổ trang, kiếm hiệp, giang hồ...

+ Wagahai (我輩, 吾輩, 我が輩, 吾が輩): mang tính tôn đại, trịnh trọng. Từ này nổi tiếng nhờ tác phẩm của văn Natsume Sōseki là "Wagahai wa neko dearu" (tôi là con mèo).

+ Soregashi (某): được nam giới thời trung cổ sử dụng, ban đầu mang tính khiêm nhường, sau mang tính trịnh trọng. Chủ yếu được các võ sĩ thời Chiến quốc sử dụng. Lưu ý là 某 còn có nhiều âm đọc khác như kure, nanigashi là đại từ nhân xưng không xác định chỉ người không biết tên.

+ Chin (朕): âm Hán Việt là "trẫm", được bậc Đế Vương Trung Hoa thời cổ sử dụng để tự xưng. Tại Nhật, từ này còn thấy trong các công văn của Thiên Hoàng nhưng sau Đệ nhị Thế chiến, từ này dần dà ít được dùng hơn. Thiên Hoàng hiện tại dùng watakushi để tự xưng. Trước chiến tranh, chin chỉ được dùng trong công văn và khi đọc trước đám đông, còn khi nói chuyện thì Thiên Hoàng Shōwa vẫn tự xưng là watashi.

+ Maro (麻呂, 麿): thời cổ, từ này được sử dụng trong tên của nam giới (như nhà thơ Kakinomoto Hitono-maro, 柿本人麻呂, thời Asuka) nhưng sau thời Heian thì nó chuyển thành đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất, không phân biệt nam nữ. Hiện nay từ này chỉ còn thấy trong tiểu thuyết, là từ tự xưng của các công hầu.

+ Ware, Wa (我・吾): hiện tại không còn sử dụng trong văn nói mà chỉ thấy ở một số công văn mang tính chất trịnh trọng. Hiện tại nó còn được dùng như đại từ nhân xưng ngôi thứ hai trong tiếng địa phương vùng Kansai và dần mất đi cùng với nền giáo dục chuẩn sau thời Meiji. Tuy nhiên hiện nay vẫn còn thấy những cách biểu hiện như waga-ie (我が家, nhà tôi), waga-kuni (我が国, nước ta) nhưng không mang tính trịnh trọng như vốn có của nó.

+ Yo (余, 予): được sử dụng sau thời Heian. Trước Đệ nhị Thế chiến, từ này được dùng không phân biệt thân phận vai vế nhưng sau chiến tranh, từ này chủ yếu được các đấng quân vương, phiên chúa sử dụng trong tiểu thuyết, phim ảnh lịch sử, võ hiệp...
Vd: một câu nổi tiếng của văn hào Nakazato Kaizan: 余は大衆作家にあらず (yo wa taishū sakka ni arazu): tôi không phải là nhà văn viết tiểu thuyết đại chúng.
Vd2: 余は力によって国を興した (trẫm chấn hưng đất nước bằng vũ lực)

+ Shōsei (小生): ngày xưa được nam giới dùng với sắc thái khiêm nhường, nay được sử dụng trong thư từ. Âm Hán Việt là "tiểu sinh" và từ này vẫn được sử dụng tại Việt Nam vài chục năm trước.

+ Gojin (吾人): được nam giới dùng trong thư văn thời cổ, nay ít dùng.

+ Gusei (愚生): ngày xưa được nam giới dùng với sắc thái khiêm nhường, nay được sử dụng trong thư từ. Âm Hán Việt là "ngu sinh".

+ Asshi (あっし): được nam nữ bình dân hạ tiện sử dụng, được cho là biến thể của atashi.

+ Achiki (あちき): được các du nữ sử dụng để che giấu xuất thân của mình. Các du nữ còn dùng asshi và achishi để tự xưng nhưng thực ra achishi chỉ thấy trong tiểu thuyết lịch sử, võ hiệp...

+ Wacchi (わっち): giống như achiki, đây là từ tự xưng của các du nữ, hiện tại không còn dùng. Tuy nhiên, trong tiếng địa phương vùng Mino thì từ này cũng được dùng để tự xưng, bất luận nam nữ.

+ Warawa (妾): từ tự xưng của nữ giới, bắt nguồn từ chữ 童 (warawa, warabe, "đồng" trong "nhi đồng"), mang ý nhún nhường rằng mình là kẻ ấu trĩ như trẻ nít. Hiện tại, từ này thường thấy trong tiểu thuyết, phim ảnh lịch sử và được Vương phi, Nữ vương sử dụng.

+ Sessha (拙者): từ độc chiếm của các võ sĩ Samurai thời cổ, dùng để tự xưng với ý khiêm nhường. Âm Hán Việt là "chuyết giả" và người Việt ngày xưa vẫn dùng để nói về mình. Từ "chuyết" mang nghĩa vụng về, ngu độn nên thường được dùng như tiếp đầu ngữ đi liền với nhiều từ sau, hình thành nên ý khiêm nhường, như "chuyết tác" (sessaku) chỉ tác phẩm do mình làm ra, mang ý khiêm tốn. Nhân vật Himura Kenshin trong bộ Manga Rurōni Kenshin luôn tự xưng là sessha.

+ Gusō (愚僧): âm Hán Việt là "ngu tăng", thầy chùa ngốc. Đây là từ tự xưng của giới tăng lữ, tu sĩ, tương đương với "bần tăng" trong tiếng Việt. Từ này đến nay vẫn được giới tăng lữ sử dụng.

+ Sessō (拙僧): âm Hán Việt là "chuyết tăng", tương tự như Gusō. Từ này đến nay vẫn được giới tăng lữ sử dụng.

+ Midomo (身ども): từ tự xưng của võ sĩ (nam giới) với người đồng đẳng hay vai vế thấp hơn.

+ Yatsugare (僕), Temae (手前): mang nghĩa là bản thân mình. Hiện tại, trong văn thư thường thấy temae-domo (手前ども) ý nghĩa như kochira. Tuy nhiên, trong tiểu thuyết lịch sử, võ hiệp thì temae là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai.

+ Kochihito, Kochito (此方人): mang nghĩa đen là "người ở đây", "người này". Kochito là biến thể của kochihito. Hai từ này là đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất, dùng được cả số ít lẫn số nhiều.

+ Konata (此方), Kochitora (此方人等): konata mang nghĩa như kochira nhưng mang sắc thái gần gũi về mặt tâm lý hay khoảng cách, chủ yếu được nữ giới trong tầng lớp võ sĩ, công hầu quý tộc sử dụng. Dùng được với cả số ít lẫn số nhiều. Hiện tại cả hai từ này đều không còn dùng, ngoại trừ trong tiểu thuyết lịch sử, võ hiệp.

Nhóm từ phổ thông

+ Watashi (私): là đại danh từ ngôi thứ nhất được người Nhật sử dụng nhiều nhất và là cách nói gọn của watakushi. Từ này thường được dịch là "tôi" trong tiếng Việt. Từ sau thời cận đại, watakushi được lược bỏ "ku" và trở thành watashi, thường được phụ nữ sử dụng. Ngày nay, watashi được cả nam và nữ sử dụng. Trong chốn công cộng, nam giới dùng watashi hay watakushi để nói về mình được coi là hợp phép tắc. Ban đầu, từ 私 được chua cách đọc trong bảng chữ Hán thường dùng là watakushi, còn trong các công văn hành chính thì từ watashi được viết bằng Hiragana (わたし) chứ không viết bằng Hán tự. Nhưng đến năm 2011 thì 私 chính thức được thừa nhận cách đọc trong bản Hán tự thường dùng là watashi.

+ Watakushi (私): dạng đầy đủ của watashi, thường được sử dụng khi phát ngôn trước công chúng. Đặc biệt, trong các bài diễn thuyết của Hoàng gia Nhật, từ này luôn được sử dụng. Trước thời Muromachi thì từ này không được sử dụng như đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất nhưng sau đó nó được dùng như ngày nay.

+ Boku (僕): được nam giới sử dụng và mang tính chất riêng tư về mình khi nói chuyện với người đồng đẳng hoặc vai vế thấp hơn hay khi thể hiện sự thân thiết với người nghe. Trong một số trường hợp cần nghi thức, nó vẫn được chấp nhận. Âm Hán Việt của từ này là "bộc" (trong nô bộc). Thời cổ, 僕 được phát âm là yatsugare, nhưng từ thời Meiji trở đi, tầng lớp thư sinh, học sinh đọc từ này là boku và sử dụng như ngày nay.

+ Jibun (自分): vốn mang nghĩa là tự mình, bản thân mình và được nam giới trong ngành thể dục thể thao dùng để chỉ về mình. Trong loạt phim truyền hình "cảnh sát miền Tây" (seibu keisatsu), nam tài tử chính Watari Tetsuya dùng từ jibun để chỉ về mình và từ đó từ này trở nên phổ biến trong dân chúng. Trong văn viết, thỉnh thoảng cũng thấy jibun xuất hiện trong vai trò đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất và cả nữ giới cũng sử dụng nhưng trong công văn chính thức, lễ nghi thì không sử dụng. Tại vùng Kansai thì jibun được dùng như đại từ nhân xưng ngôi thứ hai.

Nhóm từ thân mật

+ Ore (俺): được nhiều nam giới sử dụng đối với người đồng đẳng hay vai vế thấp hơn mình, mang tính thân mật hay cọc cằn. Về sắc thái, từ này tương đương với "tao" trong tiếng Việt và không được sử dụng khi đứng trước đám đông, phát biểu trong hội nghị. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều thanh nhiên sử dụng từ này trong những tình huống cần lễ nghi trang trọng. Ore là từ biến đổi của onore (己), trước thời Kamakura, nó là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai nhưng về sau trở thành ngôi thứ nhất. Đến thời Edo, nó được cả nam nữ, không phân biệt sang hèn đều sử dụng. Nhưng sau thời Meiji thì nó trở thành từ độc chiếm của nam giới, ngoại trừ vùng Đông Bắc vẫn còn sử dụng nó như một từ địa phương.

+ Washi (儂, 私): thường thấy trong tiểu thuyết, phim ảnh và được nam giới lớn tuổi sử dụng. Thời cận đại, nữ giới vẫn dùng từ này với đối phương trong trường hợp thân thiết, nhưng ngày nay nó trở thành từ độc chiếm của nam giới khi nói với người đồng đẳng hoặc kém vai vế. Washi còn là từ địa phương tại các tỉnh Aichi, Gifu và phía Tây vùng Hokuriku, nam giới không nhiều tuổi cũng sử dụng từ này. Tại những vùng này thì thanh niên, trẻ con cũng sử dụng washi để chỉ bản thân, nhưng gần đây do ảnh hưởng của phương tiện truyền thông mà giới trẻ đã chuyển sang dùng "ore".

+ Atashi (あたし): cách nói biến âm mang tính suồng sả của watakushi, ngày nay thường được nữ giới sử dụng trong tình huống thân mật. Trong những tình huống trang trọng, nữ giới vẫn phát âm rõ ràng là watashi. Atashi ban đầu được nam nữ lưỡng dụng, nhất là trong giới thương nhân và thợ thủ công, nhưng về sau trở thành từ độc chiếm của nữ giới. Ngày nay, các diễn viên kể chuyện hài Rakugo vẫn sử dụng từ này. Sắc thái từ này tương tợ "tôi" thành "tui" trong tiếng Việt.

+ Atai (あたい): thể biến âm và suồng sả hơn của atashi. Đây là từ độc chiếm của nữ giới và mang sắc thái cộc cằn, được phụ nữ và trẻ nhỏ ở Tōkyō sử dụng. Hiện tại, trong thường nhật hầu như không còn ai sử dụng từ này mà chỉ còn thấy trong tiểu thuyết, phim ảnh và trong tiếng địa phương ở Kagoshima.

+ Watai (わたい): biến âm của watashi, tương tự như atai.

+ Wai, Wate, Ate (わい, わて, あて): được sử dụng ở vùng Kinki từ sau thời cận đại. Wai là từ rút gọn của washi, là từ độc chiếm của nam giới còn wate là dạng rút gọn của watai, ate lại là dạng rút gọn hơn nữa từ wate. Ate, Wate được dùng nhiều ở Kyōto không phân biệt nam phụ lão ấu. Ngày nay, chỉ còn một số ít người già vẫn còn sử dụng những từ này.

+ Wadasu (わだす): cách nói trại của watashi của miền Đông Bắc.

+ Adasu, Wasu (あだす, わす): cách nói trại của atashi, washi ở miền Đông Bắc.

+ Uchi (うち): được nữ giới miền Tây sử dụng nhiều. Tại Kyūshū (một phần), cả nam nữ đều dùng uchi để chỉ về mình.

+ Oira (己等): được nam giới sử dụng, mang tính địa phương. Khi làm nũng, cả nam và nữ đều dùng oira để chỉ về mình. Có những cách viết như 俺等 (đọc theo nguyên tắc là orera), 俺ら cũng đọc là oira nên rất dễ nhầm với orera (đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất, số nhiều, bọn tao, chúng tao) nên gần đây không được sử dụng. Lưu ý là từ 己等 còn có cách đọc là u'nura, đại từ nhân xưng ngôi thứ hai, bọn mày, lũ chúng bây, lũ chúng mày, tụi bây...

+ Ora (俺ら): phái sinh từ oira, được sử dụng nhiều ở phía Bắc vùng Kantō.

+ Oi, oidon (おい, おいどん): được nam giới ở Kyūshū sử dụng, nhất là phía Nam vùng này. Trong hội thoại thường nhật, nam giới trẻ tuổi tự xưng là oi, còn nam giới có tuổi và trong số những người sinh trước Đệ nhị Thế chiến, phụ nữ vẫn dùng oidon khi tự xưng. Oi còn được dùng như đại từ nhân xưng ngôi thứ hai, mang nghĩa "you".
Khi gặp đám đánh nhau, cảnh sát thường nộ: oi! Kora! (おい!こら!). Thực chất câu này có nghĩa là: "này anh, chuyện gì vậy?" theo đúng nghĩa của vùng Kyūshū. Đầu thời Meiji, nhiều võ sĩ phiên Satsuma (thuộc vùng Kyūshū) được tuyển làm cảnh sát và họ vẫn thường hỏi câu này khi gặp đám đánh nhau. Dần dà, câu này trở nên phổ cập và mang ý nghĩa cảnh cáo, răn đe như ngày nay.

+ Ura (うら): từ địa phương của vùng Hokuriku, chủ yếu do nam giới sử dụng. Ngày xưa nữ giới cũng dùng ura để chỉ về mình.

+ Wa, Waa (わ, わー): từ địa phương vùng Tsugaru, nam nữ đều dùng. Tại tỉnh Ehime, từ này chủ yếu do nam giới có tuổi sử dụng và có khi là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai. Từ này được cho là biến thể của ware (ngã).

+ Wan, Waa (ワン, ワー): từ địa phương Okinawa, chủ yếu do nam giới dùng. Nữ giới Okinawa, nhất là người có tuổi thường sử dụng tên mình để chỉ về mình. Trong bài hát "Shimauta" của nhóm The Boom có câu: "wanku nu nadagwa" (わんくぬなだぐぁ) nghĩa là: nước mắt của tôi.

+ Bokuchan, bokuchin (ぼくちゃん, ぼくちん): từ được bé trai sử dụng khi làm nũng hay bông đùa.

+ Orecchi (おれっち): biến thể của ore, kiểu nói này do người sinh ra và được nuôi dưỡng ở Edo (Tōkyō thời cổ) sử dụng. Nó còn là biến thể của oretachi, ngôi thứ nhất số nhiều, mang nghĩa chúng ta, bọn ta. Orecchi thường được sử dụng tại trung tâm tỉnh Shizuoka.

+ Khuynh hướng trường âm: là khuynh hướng kéo dài âm a của các đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất, chẳng hạn: oryaa (おりゃあ), bokā (ぼかぁ), watashā (わたしゃ), atashā (あたしゃ), washā (わしゃあ), orā (おらぁ). Những từ này tương tự đại từ nguyên bản của chúng đi kèm với trợ từ.
Ví dụ: わたしの、わたしは、わたしが thành わたしゃ
Một câu trong bài hát "Itako no hanayome-san" (cô dâu vùng Itako): わたしゃ潮来の　　水育ち (tôi là con người vùng sông nước)

Nhóm từ khiêm tốn

+ Watashime, Watakushime (私め): tiếp vĩ ngữ me mang ý nhún nhường để chỉ về bản thân. Watashime thường được các hầu gái sử dụng đối với chủ nhân.

+ Watakushi-domo (私ども): từ khiêm nhường chỉ bản thân hay gia đình, đoàn thể của mình. Như temae-domo.

Nhóm từ ngạo mạn, bố láo

+ Oresama (俺様): ore có thể dịch là "tao", tiếp vĩ ngữ "sama" đi sau danh từ mang ý kính trọng danh từ đứng trước, tương tự ngài X, ngài Y trong tiếng Việt hay Mr. A, Mr. B. Khi cả ore đi chung với sama thì người nói tỏ ra ngạo mạn xấc xược.

+ Atakushi: thể cộc cằn của watashi, thường thấy ở các nhân vật tiểu thơ cao kỳ (tục gọi là "chảnh") hay các nhân vật ưa lấy thịt đè người trong tiểu thuyết. Trường hợp này thường đi chung với nhiều kính ngữ giản lược để hình thành sắc thái châm chọc, cộc cằn trong câu nói.

Nhóm từ dùng trong công việc

+ Shōshoku (しょうしょく), Tōhō (当方): dùng để chỉ về người nói hoặc đoàn thể, tổ chức mà người nói thuộc về và mang sắc thái trịnh trọng. Các cấp bậc trong công ty khi trao đổi thư từ với nhau cũng dùng từ này để chỉ về mình.

+ Sakusha (作者): âm Hán Việt là "tác giả". Đơn thuần là các nhà văn có khi dùng từ này để nói mình.

+ Sensei (先生): thông thường từ này là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai được sử dụng đối với người làm nghề giáo, bác sĩ, họa sĩ Manga,.... Nhưng ngược lại, những người này (bác sĩ, giáo viên) cũng dùng như ngôi thứ nhất chỉ về mình khi nói với học sinh, bệnh nhân.

+ Honkan (本官): âm Hán Việt là "bản quan". Ai coi nhiều phim Bao Công sẽ biết (^^). Từ này được giới cảnh sát, sĩ quan, thầy phán dùng chỉ về mình.

+ Honshoku (本職): được giới thầy cãi, thầy kiện sử dụng. Cũng có khi dùng Shōshoku, tōshoku (当職).

+ Henshūshi (編集子), Hissha (筆者): được những người đăng bài trên báo, tạp chí sử dụng chỉ về mình.

+ Tōkyoku (当局): được các đài phát thanh tư nhân sử dụng trong hội thoại, văn thư khi liên lạc với nhau.

+ Kochira (こちら): mang nghĩa đen "đây là...", được các đài phát thanh tư nhân sử dụng. Ban đầu, khi liên lạc điện tín thường nói kochira cùng với tên mình, chẳng hạn: kochira Yamada (đây là Yamada). Về sau, lối nói này trở thành thói quan khi liên lạc điện thoại, điện báo.

© N.T.Duyên 1-1-2012

Bài kỳ sau: đại từ nhân xưng ngôi thứ hai

Thuyền đá

2011-12-13T00:02:00.001+09:00

"Ishi no fune wa tsuini ukabazu"
(tạm dịch: cuối cùng thuyền đá cũng
không chịu nổi lên)

Đây là câu nói nổi tiếng của Yagyū Muneyoshi,
hiệu là Sekishūsai (Sekishū là cách đọc khác của
Ishi no fune, thuyền đá) và cũng là quan điểm sống thú vị của Sekishūsai.

Xã hội Nhật Bản đương thời là một xã hội trọng võ nghệ.
Phàm kẻ nào biết chút võ công, kiếm pháp đều có thể mở được đường công danh hiển hách, được các chư hầu lớn
nhỏ mời gọi. Có người xuất thân với bàn tay trắng, dùng võ nghệ mà được hiển hách với bổng lộc trăm vạn hộc. Kẻ biết võ thời đó, có chí thì theo thờ các lãnh chúa (Daimyō), thất chí thì mở võ đường dạy con em các Samurai, lãnh chúa hay bá tánh trong vùng để kiếm cơm qua ngày. Tựu trung, những kẻ cầm kiếm đương thời và biết chút "nghệ" thì không phải lo đến cái ăn. Và được một vị lãnh chúa, Tướng quân nào đó mời gọi để nhận bổng lộc nghìn hộc cũng là mơ ước của lắm kẻ cầm kiếm đương thời.
Nhưng đối với Yagyū Sekishūsai thì lại khác, từ lúc chỉ là một lãnh chúa nhỏ ở xứ Yamato, ông đã được lắm chư hầu chèo kéo nhưng đều từ chối hết.
Họ Yagyū vốn là một hào tộc ở xứ Yamato nhỏ bé ở miền Tây nước Nhật. Từ thời Chiến quốc, đã có lắm thế lực nhòm ngó, muốn thôn tính vùng đất này nhưng nhờ vào tài lãnh đạo khéo léo của Sekishūsai mà xứ này chưa một lần trải qua nạn binh đao.
Thời Chiến quốc, quần hùng cát cứ bốn phương và thôn tính lẫn nhau nên không ai nói trước được kẻ đứng vững sau cùng là người nào. Vì vậy Sekishūsai không chọn theo hầu một vị Daimyō nào cả là một điều hợp lý, dù nó đi ngược lại với lòng ham muốn công danh, sự nghiệp của phần đông kẻ võ nghệ thời đó. Nếu theo một chư hầu nào, đến khi chư hầu đó thất thế thì xứ sở tránh sao được cảnh bị cướp bóc, thiêu hủy làng mạc. Nhưng xứ Yamato trải qua mấy trăm năm, đến tận ngày nay vẫn còn xanh tốt với những cánh rừng nguyên thủy, âu cũng phần lớn nhờ vào sự sáng suốt của Sekishūsai vậy.
Sau trận hợp chiến Sekigahara, thiên hạ rơi vào tay Tướng quân Tokugawa Ieyasu. Lúc bấy giờ loạn lạc đã không còn, đất nước quy về một mối nên Sekishūsai mới để con trai là Yagyū Munenori theo thờ họ Tokugawa, nhận chức Chỉ nam dạy kiếm cho con cháu Tướng quân, nhận bổng lộc hơn vạn hộc, con cháu đời đời hưởng phúc.
Việc Yagyū Sekishūsai thờ ơ với thế cuộc, sớm lui về ở ẩn phần nào cũng nói lên ảnh hưởng của công án "vô đao" mà sư phụ Kami Izumi để lại cho ông. Vì vậy ông tự nhận mình là "thuyền đá", chỉ chìm ở đáy nước chứ không nổi lên mặt như thiên hạ. Ông cho rằng binh pháp (võ nghệ) của mình không dùng để xuất thế lập thân ở thế gian phù phiếm như nhiều người vẫn quan niệm. Nhân sinh quan này quả độc đáo và trái ngược với quan niệm của đa số con người thời đó lẫn đương đại. Phàm là kẻ có chút tài năng, hoặc giả là không có, người ta đều cố gắng để biến nó thành tiền tài vật chất, để được nổi danh. Nhưng Sekishūsai đã không chọn cách làm như vậy, nhưng con cháu ông vẫn đời đời được hưởng phúc. Âu cũng là cách nhìn nhận của bậc cao nhân đã đạt cảnh cực ý của binh pháp (võ nghệ) vậy. Hưởng được cái thực ở chỗ thiên hạ không hưởng được.

Kusari-gama

2011-12-11T11:08:00.002+09:00

Khái yếu

Kusari-gama (鎖鎌) là một món vũ khí trong võ thuật Nhật Bản cổ và được phát triển từ nông cụ, một đầu là lưỡi hái để cắt cỏ được nối với đầu kia là một quả chùy bằng một đoạn dây xích sắt. Trong tiếng Nhật, "kusari" nghĩa là dây xích, còn "kama" hay "gama" (tiếp vĩ ngữ) nghĩa là lưỡi hái. Món vũ khí này phát triển trong tầng lớp nông dân, thương nhân và thợ thủ công vốn mang thân phận thấp hèn, bị chính quyền phong kiến cấm mang kiếm trong người. Nó cũng được các lưu phái võ nghệ ở Nhật sử dụng như một món võ khí ẩn và được xem là một trong "võ nghệ thập bát ban". Món vũ khí này được biết đến nhiều qua nhân vật Shishido Baiken xuất hiện trong tiểu thuyết "Miyamoto Musashi" của văn hào Yoshikawa Eiji.

Hình dạng

Về hình dạng thì Kusari-gama chủ yếu có hai loại, một loại có quả chùy xích sắt nối vào phần đầu của lưỡi hái và một loại có quả chình xích sắt nối vào phần chuôi của lưỡi hái. Ngoài ra, hình dạng Kusari-gama cũng biến đổi thiên hình vạn trạng tùy thuộc vào từng môn phái sử dụng và công phu ra nó.

Có thể kể ra một vài loại như: Ōkusari-gama (大鎖鎌) hay còn gọi là Nagi Kusari-gama thì có phần cán dài 4 thước Tàu (120cm), loại cán dài 7 thước gọi là Yae Kusari-gama (Nagi-gama), loại này gắn thêm xích sắt thì gọi là Yae Kusari-gama, lại có loại gắn thêm mũi giáo ở đầu lưỡi hái, vân vân. Loại có quả chùy xích sắt gắn ở đầu lưỡi hái được chế tạo để sử dụng một tay, phân tán lực vào phần cổ tay nên lưỡi hái nhỏ và dây xích cũng ngắn nên có thể vung từng nhát nhỏ. Loại có quả chùy xích sắt gắn vào cái lưỡi hái được chế tạo với mục đích sử dụng hai tay, phần lưỡi hái to và dây xích cũng rất dài (2~4m). Loại này thường được gắn thêm phần bảo vệ tay giống như đốc kiếm ở cán để tránh bị lưỡi hái làm bị thương khi bị địch thủ bắt được dây xích hay khi ném dây xích. Tại Nhật Bản, các loại Kusari-gama thường được các lò rèn đồ gia dụng chế tạo, chỉ có một số rất ít được các lò rèn kiếm chế tạo.

Cách sử dụng

Cách dùng cơ bản của loại võ khí này là ném quả chùy bằng dây xích vào phần đầu, mặt, ống chân và cổ tay của đối thủ. Nếu quả chùy không sát thương được thì dây xích cũng sẽ quấn chặt vào tay địch, chế ngự chuyển động của địch và cuối cùng dùng lưỡi hái ở tay trái kết liễu đối thủ. Đối với loại nhỏ có gắn quả chùy ở đầu lưỡi hái thì dùng một tay múa dây xích, vừa tính toán khoảng cánh với địch mà ném quả chùy. Đối với loại lớn có quả chùy gắn ở phần cán lưỡi hái thì tay phải nắm đoạn xích gần quả chùy vài chục cm mà múa vòng, khi thấy đã đủ lực thì ném thẳng quả chùy vào địch, giống như nguyên lý của ná bắn đá. Một khi đã ném chùy ra thì phải mất thời gian mới thu hồi và quấn lại phần xích sắt nên nhiều môn phái có thêm phần luyện tập đánh cận chiến nhỡ khi địch tránh được quả chùy. Kusari-gama là món vũ khí lợi hại, vào tay cao thủ có thể biến ảo khôn lường như rồng lượn rắn trườn nhưng rất khó sử dụng. Phần lớn những người mới sử dụng đều bị chính quả chình của mình đập vào người. Món vũ khí này cũng gần như không có tính phòng vệ, trong phát ném đầu tiên mà đối thủ tránh được thì xem như đã bước chân vào tử địa nên sử dụng vũ khí này phải có tâm lý "nhất kích tất sát".

Phiên bản Việt Nam

Trong truyện ngắn "Ném bút chì" (in trong tập "Vang bóng một thời"), nhà văn Nguyễn Tuân cũng viết về một loại võ khí gọi là "bút chì" tương tợ Kusari-gama, chỉ khác là lưỡi mai thay cho lưỡi hái và không có quả chùy sắt và dây xích được thay bằng dây thừng. Theo mô tả qua ngòi bút Nguyễn Tuân, người dụng võ khí này tay phải cầm đốc ngọn mai, tay trái quấn chặt đoạn dây thừng buộc chặt vào một đầu cán mai. Cách sử dụng cũng có khác Kusari-gama ở chỗ ném lưỡi mai vào người đối thủ, đoạn dùng tay trái giật về bằng đoạn dây thừng quấn quanh tay trái.

Mục liên quan

Văn kiện tham khảo

BAB Japan "Mọi điều về vũ khí mật" (秘武器の全てがわかる本), Iwai Kohaku biên soạn, xuất bản tháng 1 năm 1999, trang 94~110.

Liên kết ngoài

Truyện ngắn "Ném bút chì"

Yagyū Muneyoshi

2011-12-08T22:14:00.000+09:00

Yagyū Muneyoshi (Yagyū Munetoshi, 柳生宗厳) là một kiếm hào lừng danh thuộc phái kiếm Shinkage-ryū. Ông sinh vào Daiei thứ 7 (1527) và mất vào ngày 19 tháng 4 năm Keichō thứ 11 (1606). Tước vị của ông là Tajima-nokami (quan đầu xứ Tajima), hiệu là Sekishūsai (sekishū, thạch chu, tức thuyền đá). Tên thường gọi của ông là Shin-nosuke, Shinjirō, Shinzaemon, Uemon. Con cháu của ông có nhiều nhân vật lừng lẫy như Yagyū Munenori (con trai, sau giữ chức Chỉ nam dạy kiếm cho họ Tokugawa), Yagyū Muneaki (con trai), Yagyū Toshitoshi (cháu nội), Yagyū Jūbei (cháu nội)...

Thời trai trẻ

Yagyū Muneyoshi là con trai của Yagyū Ieyoshi, một võ tướng thời Chiến quốc Nhật Bản và là thành chủ thành Yamato, trưởng làng Yagyū ở xứ Yamato. Ban đầu Muneyoshi theo học phái kiếm Toda-ryū với Toda Ittōsai (Kanemaki Jisai), sau theo Katori Shinjūrō học phái kiếm Shintō-ryū và nổi danh từ đấy. Năm Eiroku thứ 6 (1563), Muneyoshi gặp gỡ kiếm sư Kami Izumi Nobutsuna thuộc phái Shinkage-ryū và thách đấu với vị này. Muneyoshi đấu cả 3 lần đều bại và cũng không thắng nổi đệ tử của Nobutsuna là Hikita Kagetomo. Nhận thấy sự non kém của mình, Muneyoshi lập tức quỳ lạy và xin làm đệ tử của Nobutsuna. Đến tháng 8 năm Eiroku thứ 6 thì Muneyoshi được Nobutsuna trao cho ấn chứng và đến năm Genki thứ 2 (1571) thì được truyền thụ lại hết mọi yếu quyết cùng phái kiếm Shinkage-ryū. Vì vậy phái kiếm Shinkage-ryū của Yagyū Muneyoshi được cho là chánh lưu và gọi là Yagyū Shinkage-ryū còn phái kiếm của Hikita Kagetomo là phụ lưu, gọi là Hikita Shinkage-ryū.

Thời trai trẻ Muneyoshi theo thờ Tsutsui Junkei, sau theo Matsunaga Hisahide, đều là những võ tướng Chiến quốc xứ Yamato và là thuộc hạ của Oda Nobunaga. Trong khoảng thời gian này ông gặp nhiều chuyện không may như bị trúng tên ở tay trong một trận chiến khi theo họ Matsunaga, một lần khác bị ngã ngựa nặng trên đường trở về cốc Yagyū vào năm Eiroku thứ 11. Năm Genki thứ 2 (1571), con trưởng của ông là Yoshikatsu bị đạn bắn trọng thương đến nỗi không cầm được kiếm. Sau đó ít lâu thì bản thân Muneyoshi cũng quay về làng Yagyū ẩn dật, chẳng màng sự đời. Đến khi Matsunaga Hisahide mưu phản Oda Nobunaga thì ông cũng chính thức thoát khỏi quan hệ chủ tớ với họ Matsunaga, sau có Tsutsui Junkei thay Matsunaga cai quản xứ Yamato thì ông cũng không theo. Muneyoshi còn bắt tay với võ tướng Tōchi Tōnaga, cừu địch của họ Tsutsui để giữ thế độc lập. Nhưng đến năm Tenshō thứ 13, khi Toyotomi Hidenaga vào xứ Yamato đã phát giác ông ngầm che giấu ruộng đất trong cuộc kiểm tra ruộng đất của Hideyoshi. Vì vậy Muneyoshi bị tịch thu lãnh thổ và trở thành võ sĩ giang hồ, có lần còn đến ăn xin nhà Konoe Sakihisa. Năm Bunroku thứ 3, khi thiên hạ từ tay họ Toyotomi chuyển sang họ Tokugawa, có lần Muneyoshi được Tướng quân Tokugawa Ieyasu cho vời đến và biểu diễn tuyệt kỹ Mutō-dori trước mặt ngự tiền. Được Ieyasu hết sức tán thưởng tài nghệ và mời làm chức kiếm thuật chỉ nam (như chức giáo đầu) nhưng Muneyoshi viện cớ tuổi già và tiến cử con trai thứ 5 là Munenori nhận chức thay. Từ đó Muneyoshi giao hết mọi việc thế sự cho con trai, còn mình an hưởng tuổi già và mất tại cốc Yagyū, mộ ông vẫn còn tại chùa Hōtoku-ji ở Nara.

Nhân sinh quan

Vào những năm Genki, Yagyū Muneyoshi từ bỏ hết mọi ý định trở thành một võ tướng Chiến quốc cùng giấc mộng xuất thế lập thân và lui về cốc Yagyū ẩn dật. Lúc này ông chỉ khoảng trên 40 tuổi và không rõ vì sao Muneyoshi từ bỏ mộng công danh sớm như vậy, nhưng có lẽ cái chết của sư phụ Kami Izumi đã tác động mạnh đến tư tưởng của ông, cũng như sự sụp đổ của họ Tướng quân Ashikaga cùng cựu chủ Matsunaga. Trong những bài thơ ông trước tác trong khoảng thời gian này đều bộc lộ nổi hoài nghi của ông về mọi thứ ngoài phái kiếm Shinkage-ryū. Ngay cả thứ kiếm pháp này, ông cũng ví như con thuyền đá, chỉ chìm dưới đáy nước chứ không nổi lên trên mặt. Đương thời, hễ là kẻ cầm kiếm và có chút tài năng là có thể dùng võ nghệ để tiến thân, có thể làm đến chức quan to. Nhưng Muneyoshi không coi kiếm phái của mình là công cụ để tiến thân mà là một đường lối sống, một phương pháp rèn luyện thân, tâm. Vì thế về sau ông lấy hiệu là Sekishūsai, trong đó "sekishū" (thạch chu) nghĩa là "thuyền đá", con thuyền chỉ chìm dưới đáy nước chứ không nổi lên để vượt qua bể đời vốn đầy biến động thăng trầm như sóng đại dương. Nhân sinh quan của Yagyū Muneyoshi còn thể hiện qua khái niệm Vô đao do ông lập nên và là một đặc thù lớn của phái kiếm Yagyū Shinkage-ryū.

Vô đao

2011-11-30T21:13:00.000+09:00

"Vô đao" (無刀, âm Nhật đọc là Mutō) nghĩa là không đao kiếm, không mang đao kiếm, không dùng đao kiếm. Đây là một khái
niệm quan trọng trong nền kiếm đạo Nhật Bản và có tầm ảnh hưởng quan trọng đến nhiều phái kiếm như Yagyū Shinkage-ryū, Mutō-ryū, Munen-ryū,... và có liên hệ mật thiết với khái niệm "hoạt nhân kiếm" (Katsujin-ken).
Thanh kiếm vốn dĩ được xem là hung khí số một trong xã hội phong kiến Nhật Bản, nhưng từ khi Tướng quân Tokugawa Ieyasu thống nhất thiên hạ, mang lại nền thái bình kéo dài hơn 200 năm cho đất nước này thì vai trò của thanh kiếm ngày càng mờ nhạt đi. Để thích ứng với bối cảnh lịch sử này, tầng lớp võ sĩ đã đề xuất ra khái niệm "hoạt nhân kiếm", tức thanh kiếm dùng để cứu người, làm thăng hoa nhân sinh chứ không còn là công cụ để đoạt mạng như trước nữa. Trong thời đại này, người ta chú trọng về mặt tinh thần của kiếm thuật hơn là những chiêu thức hung hiểm vốn có của nó và nâng nó lên tầm một thứ triết học. Trong bối cảnh đó, xuất hiện kiếm sư Kami Izumi Ise-nokami Nobutsuna vốn xuất thân từ một thành chủ, nhưng sau từ bỏ địa vị của mình để theo đuổi một đời kiếm đạo. Càng luyện kiếm, ông càng nhận ra rằng sự tồn tại của thanh kiếm là không cần thiết, cũng như những chiêu thức của nó không nên dùng cho việc đoạt mạng nhau. Tinh thần bất bạo động này khá tương đồng với lý tưởng của môn võ Aikidō (Hiệp khí đạo) hiện đại.
Một lần nọ, Kami Izumi cùng lão đệ Suzuki Ihaku cùng người cháu trai Hikita Bungorō ghé đến xứ Yamato, là địa bàn của họ Yagyū. Lúc này Kami Izumi đã nổi dang thiên hạ về kiếm nghệ nên đương chủ nhà Yagyū là Muneyoshi, vốn là một võ sĩ đương tuổi hùng mạnh, đã nổi máu con nhà võ và xin tỷ thí với Kami Izumi. Mặc cho Yagyū Muneyoshi đang thời trai trẻ hùng hổ xông vào, Kami Izumi
chỉ đẩy nhẹ là khống chế được Muneyoshi. Sau mấy lần tái đấu, kết quả cũng đều không khác. Muneyoshi vô cùng ngạc nhiên và cảm phục tài nghệ Kami Izumi nên xin trở thành đệ tử.
Nhận thấy Muneyoshi là người có tư chất nên Kami Izumi Ise-nokami Nobutsuna truyền lại mọi áo nghĩa của phái kiếm Shinkage-ryū do mình sáng lập cùng một công án Thiền là "vô đao", lý tưởng và suy tư cả đời của mình lại cho Muneyoshi rồi rời khỏi xứ Yamato.
Nhận được công án, Muneyoshi ngày đêm nghiền ngẫm, cuối cùng cũng ngộ ra được chân ý của áo nghĩa "vô đao". "Vô" là một cảnh giới trong Thiền tông, và cũng là cảnh giới tối cao trong kiếm đạo. Kể từ khi ngộ được công án này, Yagyū Muneyoshi chẳng màn gì đến chuyện đao kiếm nữa mặc dù lúc này đã nổi danh là thiên hạ vô song. Từ công án này, ông sáng tạo ra chiêu thức "Mutō-dori" hay còn gọi là "Shinken Shiraha-dori", chiêu thức bắt kiếm bằng tay không trứ danh của phái Yagyū Shinkage-ryū.
Về già, Muneyoshi lấy hiệu là Sekishūsai và truyền lại hết áo nghĩa của tông phái cho cháu trai là Hyōgo-nosuke. Dòng họ Yagyū trải qua nhiều đời vẫn luôn giữ vững gia phong, chuộng võ nghệ và là một trong số hiếm hoi các dòng họ luôn sản sinh ra nhân tài qua nhiều thế hệ. Họ Yagyū vẫn tự xem kiếm pháp của mình không phải là kiếm pháp của thích khách. Ấy cũng là nhờ tinh thần "vô đao" do Kami Izumi Nobutsuna truyền lại vậy.

Chūjō-ryū kenjutsu

2011-11-15T23:46:00.000+09:00

Chūjō-ryū là một cổ phái (koryū) võ thuật Nhật Bản do Chūjō Nagahide
sáng lập vào đầu thời Muromachi (1336~1573). Chūjō-ryū còn là tên một
phái y học chuyên về sản phụ khoa do một cận thần của Toyotomi Hideyoshi
khai sáng, nhưng bài này chỉ bàn về phái võ Chūjō-ryū mà thôi.

Khái yếu

Chūjō-ryū là một phái võ tổng hợp, ngoài kiếm thuật còn truyền dạy
thương thuật và đoản đao. Họ Chūjō đến đời cháu của Nagahide là
Mitsuhide thì đoạn tuyệt, nhưng lưu phái Chūjō được Nagahide truyền thụ
cho Kai Buzen-nokami Hirokage, rồi từ đó truyền lại cho môn đồ của Hirokage
là Ōhashi Kage Yuzaemon, Yuzaemon truyền lại cho Yamazaki Ukyō.
Sau đó Yamazaki Ukyō chết trận nên môn đồ của ông ta là Toda Kurōzaemon Nagaie
truyền lại phái kiếm này cho hai con trai của Yamazaki Ukyō.
Về phía họ Toda thì Nagaie cũng truyền thụ phái kiếm này cho
con trai là Jibu Saemon Kageie, Kageie lại truyền cho đích tử là
Toda Seigen và Toda Kagemasa. Họ Toda đã phát triển thêm so với
phái Chūjō-ryū ban đầu nên gọi môn phái của mình là Toda-ryū, trong
khi đó họ Yamazaki vẫn gọi môn phái của mình là Chūjō-ryū.
Vì vậy, Chūjō-ryū và Toda-ryū là hai phái kiếm tách bạch nhưng
đều có chung một nguồn gốc.
Phái kiếm Chūjō-ryū của họ Yamazaki vẫn còn truyền dạy ở Nhật
cho đến đầu thời kỳ Shōwa nhưng hiện nay đã thất truyền. Đây là
môn phái để lại nhiều ảnh hưởng lớn cho phái kiếm Toda-ryū và
Ittō-ryū.

Trypoxylus dichotomus

2011-11-07T04:09:00.001+09:00

Trypoxylus dichotomus là loài côn trùng đặc trưng của đất nước Nhật Bản.
Bọ cánh cứng, con đực có kích thước 30~45 cm chưa kể chiều dài sừng, được mệnh danh là vua của các loài côn trùng (ở Nhật). Đặc trưng của con đực là chiếc sừng dài như chiếc sừng của cái mũ đâu mâu của các võ sĩ Samurai ngày xưa, vì thế có tên là Kabuto mushi (bọ mũ đâu mâu, mũ trụ), người Mỹ trực dịch gọi là Samurai Helmet Beetle (bọ mũ Samurai) hoặc Japanese rhinoceros beetle (bọ tê giác Nhật).
Loài bọ này giữ vị trí quán quân về kích thước côn trùng ở Nhật cho đến năm 1983 khi người ta phát hiện ra một loài bọ hiếm có kích cỡ to hơn ở Okinawa.
Trypoxylus dichotomus sống chủ yếu ở rừng cây lá rộng cao dưới 1500m, phân bố từ đảo Honshū trở xuống phía Nam cho đến Okinawa. Bên ngoài Nhật Bản, loài bọ cánh cứng này còn được tìm thấy ở Đài Loan, Triều Tiên và Trung Quốc. Người TQ gọi nó là "độc giác tiên". Loài bọ này thích những loài hoa quả nhiều nước như dưa hấu.

Loài bọ này là một sinh vật đại diện cho đất nước Nhật Bản. Nó thường xuất hiện trong văn hóa đại chúng của đất nước này như Anime, Manga và phim ảnh.

Mẫu Origami Trypoxylus dichotomus do Dr. Robert J. Lang thiết kế từ 01 tờ giấy vuông là một trong những mẫu bọ hoàn hảo nhất thuộc loài này. Mẫu vật thể hiện được hết những đặc điểm của Trypoxylus dichotomus như chiếc sừng dài và sừng nhỏ ở phần đầu, các khớp chân đặc trưng của côn trùng và miếng tam giác nối giữa đầu và ngực cũng như đường rãnh gấp cánh trên lưng bọ.

Bonus:

Hōzō-in-ryū Sōjutsu

2011-11-03T11:49:00.002+09:00

Thương thuật Hōzō-in (宝蔵院流槍術, Hōzō-in-ryū Sōjutsu) là một phái thương
thuật Nhật Bản sử dụng ngọn thương chữ thập do Hōzō-in Kakuzenbō In-ei, một tăng binh của chùa Kōfuku-ji (Hưng phúc tự) ở Nara khai sáng. Ngoài thương pháp, phái này còn truyền dạy thuật đánh Naginata, một võ khí đặc trưng của Nhật Bản với cán dài như cán thương nhưng đầu kia gắn một lưỡi đao sắc.
Khai tổ của phái là Kakuzenbō In-ei, đệ tử đời thứ hai là Inshun, đời thứ ba là Insei và đời thứ tư là Infū.

Võ khí đặc trưng của phái này là thương chữ thập (Jūmoji yari). Khác với các loại thương thông thường, tại phần mũi thương của nó có gắn thêm lưỡi dao sắc hình trăng lưỡi liềm nên có thể vừa đâm như giáo, vừa chém gạt như Naginata. So với các loại thương thông thường thì nó có nhiều ưu điểm hơn về mặt tấn công và phòng thủ nên đương thời, phong trào theo học thương pháp Hōzō-in nở rộ một thời.

Tương truyền rằng Kakuzenbō In-ei trong một đêm tập võ nhìn thấy bóng trăng lưỡi liềm in trên mặt ao Saruzawa và bị ấn tượng với hình ảnh đó nên đã chế ra mũi thương chữ thập.
Hiện tại chỉ còn nhánh Takada của Hōzō-in-ryū là còn truyền dạy nhưng không thành hệ thống và cũng thất truyền các kỹ thuật đánh Naginata.

Khai tổ Hōzō-in In-ei
In-ei sinh năm đầu của niên hiệu Daiei (1521) và mất năm Keichō thứ 12 (1607) là một tăng binh, một võ thuật gia trong chùa Kōfuku-ji, hiệu là Kakuzenbō và là viện chủ của Hōzō-in (Bảo tàng viện), một tự viện con của Kōfuku-ji.
Hōzō-in In-ei vốn là chỗ thâm giao với Yagyū Muneyoshi, theo lời khuyên của ông này đã đến học võ nghệ với Kamiizumi Nobutsuna, khai tổ của phái kiếm Shikage-ryū. Ngoài ra ông còn theo học với rất nhiều thầy khác, nhưng trong đó chịu nhiều ảnh hưởng nhất từ võ phái Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū, một trong ba tông phái khởi nguyên của võ nghệ Nhật Bản.
Vào những năm cuối đời, In-ei thấy thương pháp của mình mâu thuẫn với giới cấm sát sinh nên không động đến giáo mác nữa, truyền giao toàn bộ võ cụ cho cao đồ Nakamura Naomasa và sống như một tăng lữ bình thường. Người kế thừa thương thuật của ông là viện chủ Hōzō-in đời thứ hai Inshun. Trong các môn đồ của ông có nhiều danh tướng dưới trướng của các sứ quân, tiêu biểu là Kani Saizō, một dũng tướng của Fukushima Masanori.

Hōzō-in Inshun
Inshun sinh năm Tenshō thứ 17 (1589), mất năm Shōhō thứ 5 (1648), là một nhà sư và một võ đạo gia đầu thời Edo. Ông là viện chủ Hōzō-in, một tự viện con của chùa Kōfuku-ji ở Nara.
Inshun xuất thân từ gia đình hào sĩ ở xứ Yamashiro và là người thừa kế thương thuật Hōzō-in do Kakuzenbō In-ei sáng lập. Inshun là người hoàn thiện hệ thống thương thuật Hōzō-in trong thời Edo.

©N.T.Duyên 2011

Cha và con

2011-10-27T23:25:00.002+09:00

(Dành cho những ai đã xem bộ phim Sói mang con)

Sói mang con (Kozure Ôkami, hay Lone wolf and Cub) là bộ phim về tình cha con cảm động nhất tôi từng xem. Dưới đây là bài hát chủ đề trong phim

Nghe bài hát

Tạm dịch lời

Chỉ có cha mới hiểu được con,
chỉ có con mới thấu lòng cha...

(Trong một căn nhà bỏ hoang nơi chân thành đổ nát,
có một đứa trẻ đang đợi cha.
Lẽ ra sáng nay cha đã trở về rồi.
Đã hết sáng ngày thứ ba, đã đến đêm ngày thứ tư.
Buổi sáng ngày thứ năm trời đổ cơn mưa)

Mưa rơi, mưa rơi lộp bộp
Từng giọt mưa lạnh làm tê cóng tâm hồn non trẻ
Em đang đợi người cha không trở về
Vì cha em làm nghề thích khách

Mưa rơi, mưa rơi lộp bộp
Mưa rơi, mưa rơi lộp bộp

Cha nuốt nước mắt đi chém người
Cha hứa sẽ trở về nhưng mãi chẳng thấy
Em hóa xương khô trong cơn mưa lạnh
Em hóa xương khô trong cơn mưa lạnh
Ahh Daigorō vừa mới lên ba

Mưa rơi, mưa rơi lộp bộp
Mưa rơi, mưa rơi lộp bộp

Vù vù, gió thổi vù vù
Vù vù, gió thổi vù vù
Em run từng cơn đói trong cơn gió bắc
Cha không trở về giờ đang ở đâu
Vì cha em làm nghề thích khách
Vù vù, gió thổi vù vù
Vù vù, gió thổi vù vù

Cha nuốt nước mắt đi chém người
Cha hứa sẽ trở về nhưng mãi chẳng thấy
Em về với đất trong cơn gió lạnh
Em về với đất trong cơn gió lạnh
Ahh Daigorō vừa mới lên ba

(Buổi sáng thứ sáu trời đổ sương
Sương biệt ly báo hiệu khí tiết thay đổi)

Sương rơi, sương rơi não nùng
Sương rơi biệt ly trong cơn mưa lạnh
Chân em dẫm sương như tê dại
Em vẫn ra đi tìm cha
Vì cha em làm nghề thích khách
Sương rơi, sương rơi não nùng
Sương rơi, sương rơi não nùng
Cha nuốt nước mắt đi chém người
Cha hứa sẽ trở về nhưng mãi chẳng thấy
Em đứng chết cóng trong cơn sương này
Em đứng chết cóng trong cơn sương này
Ahh Daigorō vừa mới lên ba
Sương rơi, sương rơi não nùng
Sương rơi, sương rơi não nùng

Hợp khí

Longhead Locust

2011-10-26T23:38:00.000+09:00

Giấy nến
30x30 cm

Tiger head

2011-10-21T23:47:00.000+09:00

Hổ đầu
Giấy xi măng 25x25cm

Manga: Vagabond tiếng Việt

2011-10-18T23:51:00.004+09:00

Người nào biết nỗi ê chề khi thua trận thì cũng biết
niềm hoan hỷ đến chảy nước mắt khi thắng trận.
Tương tự, nếu như thờ ơ trước cái chết thì cũng
sẽ không cảm nhận được hết sự sống.
Hạnh phúc là gì, là hãy biết cảm tạ những thứ mình đang có.
Điều này tuy đơn giản nhưng lại khó, tuy khó nhưng
lại đơn giản.

Inoue Takehiko

Download: http://www.mediafire.com/?r5rgvh7cx0y4c

Cá vàng Ryukin

2011-10-12T00:40:00.001+09:00

Cá vàng Ryukin
Gấp từ 01 tờ giấy Kami Nhật, 23x23cm

Yoshikawa Eiji: Miyamoto Musashi

2011-10-09T19:51:00.002+09:00

Khái yếu

"Miyamoto Musashi" (宮本武蔵) là một trường thiên tiểu thuyết
được đăng tải trên báo Asahi của nhà văn Yoshikawa Eiji. Tác phẩm
này được đăng liên tục từ ngày 23 tháng 8 năm 1935 đến ngày
11 tháng 7 năm 1939. Nội dung tác phẩm viết về cuộc đời kiếm sĩ
của nhân vật lịch sử Miyamoto Musashi (thế kỷ 16) từ thuở thiếu niên, quyết
lập thân bằng kiếm đạo cho đến lúc trở thành kiếm sĩ vang danh thiên hạ.
Đồng thời, thông qua nhân vật Musashi, tác phẩm cũng đề cập đến
cuộc đời của các kiếm khách xung quanh Musashi và những biến động
của xã hội Nhật Bản đương thời.

Bộ 8 cuốn Tankōbon

Tác phẩm này mô tả kiếm hào Miyamoto Musashi, khai tổ của phái
song kiếm Nitō-ryū dưới khía cạnh của một người cầu đạo, nhận thức
sự đời dưới góc độ vô thường nên đã đánh trúng tâm lý người dân
Nhật Bản trong thời kỳ chiến tranh Thái bình dương. Người Nhật
đọc "Miyamoto Musashi" trong bối cảnh đất nước bị chiến tranh tàn phá,
họ tìm thấy ở Miyamoto Musashi tinh thần cầu đạo mãnh liệt, tinh tấn
dũng mãnh vượt qua mọi nghịch cảnh của cuộc đời. Trải qua thời kỳ
kinh tế bong bóng sụp đổ, một lần nữa người dân Nhật Bản lại tìm
đến Musashi như một nguồn động viên mãnh liệt để vượt qua bao
khó khăn trong cuộc đời. Vì vậy tuy có rất nhiều tác giả, nhiều tiểu
thuyết viết về kiếm thánh Miyamoto Musashi nhưng bản tiểu thuyết
của Yoshikawa Eiji vẫn được đánh giá là một trong những bộ tiểu thuyết được dân chúng Nhật yêu thích nhất, là bộ sách gối đầu giường cho bao
thế hệ người Nhật Bản, trở thành một đại biểu lớn cho nền văn học đại
chúng của đất nước này và cũng là một trong những bộ sách bán chạy
nhất tại nước này.
Sau khi kết thúc đăng tải trên mặt báo, Miyamoto Musashi được
xuất bản dưới dạng sách bỏ túi (Tankōbon) và ảnh hưởng nhiều đến
các tác phẩm ở mọi thể loại khác lấy đề tài về nhân vật Musashi như
Manga, Anime, điện ảnh, kịch nói, game......

Nội dung

Tác phẩm mở đầu bằng cảnh Shinmen Takezō bại chiến khi
tham gia vào Tây quân trong cuộc phân tranh thiên hạ giữa họ
Tokugawa và họ Ishida trên chiến trường Sekigahara vào đầu
thế kỷ 16. Thuở thiếu niên, Takezō ôm mộng xuất thế lập thân,
rủ người bạn thân là Matahachi cùng rời bỏ làng Miyamoto để
xuất trận hòng tìm công danh với đời. Tây quân bại trận tan tác,
để báo tin Matahachi đã lưu lạc tha phương, Takezō trở về làng
Miyamoto nhưng gặp phải sự phản kháng, truy đuổi từ bà cụ
Osugi, mẹ của Matahachi. Như con thú hoang bị dồn vào đường cùng,
Takezō ra sức chém giết bất kỳ ai đến gần mình, tâm cảnh
lâm vào chỗ rách nát khôn cùng. Giữa lúc đó, thiền sư
Takuan Sōhō và thiếu nữ thánh thiện Otsū xuất hiện, giúp Takezō làm
lại cuộc đời.
Trải qua 3 năm giam mình trong thạch thất, đọc sách thánh hiền, Shinmen Takezō lấy tên làng Miyamoto làm họ, đổi tên thành Musashi và lập chí
xuất thân bằng kiếm đạo, truy đuổi cái ráo riết tột cùng của kiếm đạo
trên con đường "kiếm thiền nhất như" đầy gian khổ. Tác phẩm kết thúc
sau khi Musashi trải qua quá trình rèn luyện thân, tâm khắc kỷ, trở thành
kiếm khách được thiên hạ mến mộ và đánh bại địch thủ Sasaki Kojirō
trên đảo Ganryū.

Bối cảnh ra đời

Yoshikawa Eiji viết bộ "Miyamoto Musashi" giữa lúc tranh luận với nhà văn
Kikuchi Kan và Naoki Sanjūgo về vấn đề Miyamoto Musashi có phải là một danh nhân hay không. Năm 1932, Naoki phát biểu một bài về Miyamoto Musashi, trong đó phê phán Musashi ở nhiều góc độ. Để phản biện, Kikuchi Kan lại đưa ra những luận cứ chứng tỏ Musashi là một nhân vật đáng ngưỡng mộ. Giữa lúc tranh luận, Naoki có hỏi Yoshikawa rằng theo ý kiến của bên nào thì Yoshikawa đáp đồng ý với luận thuyết của Kikuchi. Đến khi Naoki bảo Yoshikawa hãy phát biểu lý do vì sao Musashi lại là danh nhân thì
Yoshikawa chỉ lặng yên không đáp.
Đến năm 1935, Yoshikawa bắt đầu viết "Miyamoto Musashi" và đăng trên báo Asahi Shimbun. Dự định ban đầu chỉ là vài chục chương nhưng không ngờ, độc giả tỏ ra hết sức ái mộ nên Yoshikawa đã triển khai khéo léo đến hơn hai trăm chương. Tác phẩm này đã truyền cảm hứng cho rất nhiều đạo
diễn và kể từ bộ phim đầu tiên về "Miyamoto Musashi" năm 1936, cho đến nay đã có khoảng vài chục bộ phim khác ra đời. Tác phẩm của Yoshikawa Eiji cũng ảnh hưởng không ít đến các loại hình nghệ thuật khác, cho dù nó có nhìn nhận nhân vật lịch sử Miyamoto Musashi dưới góc độ nào đi nữa.
Miyamoto Musashi trở thành một hình tượng được mến mộ trong lòng quốc dân Nhật cũng nhờ một phần lớn ở tác phẩm của Yoshikawa Eiji.

Nhân vật

Hầu hết các nhân vật xuất hiện trong tác phẩm đều là nhân vật lịch sử, được
Yoshikawa Eiji miêu tả đầy trực quan và sinh động. Yoshikawa xây dựng hình
tượng Miyamoto Musashi dưới khía cạnh một kẻ cầu đạo, một tinh thần tinh
tấn dũng mãnh, khắc kỷ, luôn tìm kiếm những giá trị mới, cảnh giới tốt đẹp hơn của bản thân. Musashi tượng trưng cho tinh thần kỷ luật, tính khắc kỷ,
cầu đạo, quả cảm của người Nhật. Nhân vật thiền sư Takuan Sōhō là một
người thầy chỉ dẫn Musashi thuở còn nông cạn và luôn đưa ra những lời
khuyên khi Musashi phân vân, lạc lối.
Bên cạnh đó, Yoshikawa cũng hư cấu nên hệ thống nhân vật Matahachi, bà cụ Osugi, Otsū để tượng trưng cho từng loại tính cách của con người.
Nếu như Matahachi tượng trưng cho sự sa ngả, hư hỏng thì bà cụ Osugi
lại là điển hình cho lòng cố chấp, bảo thủ của con người. Trong khi đó Otsū
lại là hình ảnh tượng trưng cho lòng vị tha, bao dung của con người. Trải qua biết bao oan khiên và sóng gió mà bà cụ Osugi gây ra, Otsū vẫn quyết
định tha thứ và cứu bà khi lâm nạn. Cuối cùng, cụ Osugi tỉnh ngộ và không
còn đeo bám theo Otsū để báo thù nữa, thật đúng với câu "Bồ đề tâm
có công năng bẻ gãy mọi ác pháp".

Bối cảnh xã hội

Miyamoto Musashi mở đầu bằng cuộc giao tranh kinh thiên động
địa trên chiến trường Sekigahara. Cuộc chiến này đã chấm dứt
thời kỳ Chiến quốc loạn lạc kéo dài một thế kỷ. Giờ đây thiên hạ thái bình
dưới sự thống trị của họ Tướng quân Tokugawa nên xã hội cũng có nhiều
biến động đáng kể. Tầng lớp võ sĩ vốn được trọng vọng trong thời chiến
bỗng dưng mất đi vị trí trong thời bình. Không còn những trận giao tranh
nữa nên võ nghệ dần đi vào thoái trào, võ sĩ không còn đường lập công
danh nhờ sự chém giết nữa. Thời thái bình, thông thương phát triển khiến
tầng lớp con buôn chợ búa vốn bị khinh ghét trong xã hội trước đó bỗng
trở thành một thế lực lớn dần buộc người ta phải cuối đầu. Đó là thời khắc giao mùa của xã hội võ gia với xã hội vật chất thực dụng, bọn con buôn dần chiếm ưu thế trong xã hội với những ngón đòn ma mãnh. Đọc "Miyamoto Musashi", người ta thấy rõ sự sa sút, đọa lạc của những danh gia vọng tộc xuất thân từ võ sĩ như nhà Yoshioka. Một sự đọa lạc đến bi đát mà sự thay đổi của xã hội đóng một phần lớn vai trò.
Thế nhưng cũng không có nghĩa là tinh thần thượng võ trong xã hội Nhật Bản
đương thời bị lãng quên mà nó bắt đầu chuyển mình sang một hình thái mới.
Không còn chiến tranh nên các kỹ năng chém giết của võ sĩ dần đi vào chỗ
không còn đất dùng, vì vậy nó chuyển hướng sang khía cạnh tinh thần.
Người đọc "Miyamoto Musashi" có thể thấy rõ sự chuyển mình của võ nghệ,
kiếm pháp trong thời đại này. Nó hướng đến những giá trị tinh thần, tính khắc kỷ và cầu đạo. Đại diện cho khuynh hướng này là "hoạt nhân kiếm" (Katsujinken) của phái Yagyū-ryū mà đại biểu là Yagyū Muneyoshi. Kiếm thuật không còn là hung khí để giết người nữa mà trở thành một công cụ để
người cầm kiếm hoàn thiện bản thân mình, rèn luyện thân tâm đến cảnh giới kiếm thiền nhất như. Kiếm đạo và Thiền đạo hòa làm một.
Nhân vật Miyamoto Musashi cũng là một đại diện cho xu thế này. Trải qua
nhiều cuộc giao tranh đẫm máu, cuối cùng Musashi nhận ra rằng cần phải
hướng kiếm thuật đến chỗ chân thiện mỹ với sự trợ giúp của thiền sư
Takuan Sōhō. Sau khi đánh bại đối thủ mạnh nhất đời mình là Sasaki Kojirō,
Musashi từ bỏ đường giang hồ, lui về ở ẩn và để lại cho hậu thế biết bao
danh tác nghệ thuật cùng cuốn sách "Ngũ luân thư" (Gorin-no-sho) được
lưu truyền đến ngày nay.

©N.T.Duyên 2011

Shizuoka Semi

2011-10-04T22:15:00.001+09:00

Giấy cực mỏng, ve sầu, Như Thị Duyên và màu acrylic

Đầu thai ma giới

2011-10-02T16:11:00.002+09:00

Makai Tenshō (魔界転生, Hán viêt: ma giới chuyển sanh) là tên một cuốn tiểu thuyết truyền kỳ của văn hào Nhật Bản Yamada Fūtarō. Tác phẩm này được đăng tải dài kỳ trên báo Ōsaka shimbun từ tháng 12 năm 1964 cho đến tháng 2 năm sau. Tác phẩm này sau đó được tập hợp thành bản bỏ túi (tankōbon) vào năm 1967.
Makai Tenshō còn là tên bí thuật xuất hiện trong tác phẩm.
Ban đầu tác phẩm có tên là Oboro Ninpōchō và tên này được giữ mãi cho đến khi xuất bản phiên bản bỏ túi, nhưng đến năm 1981, khi tác phẩm lần đầu tiên được chuyển thể thành phim ảnh thì Yamada đã đổi tên tác phẩm như hiện nay.

Nội dung

Yui Shōsetsu, một nhà nghiên cứu binh pháp tình cờ gặp gỡ đạo sĩ Mori Sōiken và bàn chuyện cùng với Tokugawa Yorinobu ở Kishū lật đổ chính quyền, cướp thiên hạ từ tay Tướng quân Tokugawa Iemitsu ở Edo. Mori Sōiken dùng tà thuật "chuyển sanh ma giới" của mình để hồi sinh cho các kiếm khách đã chết và biến họ thành thuộc hạ để mình thao túng. Đây là thuật Ninja (nhẫn pháp) khiến cho những kẻ lúc sắp chết thấy hối tiếc về cuộc đời của mình và nảy sinh ý niệm muốn tái sinh ở dương thế,
trước lúc lâm chung thực hiện hành vi tính giao với nữ nhân mình yêu thương để có được một thân xác mới.
Các kiếm hào tái sinh nhờ thuật này được gọi là "chuyển sanh chúng", bao gồm Amakusa Shirō Tokisada, Araki Mataemon, Tamiya Bōtarō, Hōzōin Inshun, Yagyū Nyounsai, Tajima Munenori và Miyamoto Musashi. Những người này là cao thủ kiếm thuật, thương pháp vang danh khắp thiên hạ. Nhưng vẫn còn một người mà Sōiken mong muốn chiếm được thể xác là Yagyū Jūbei.
Biết được tà ý của Sōiken, Jūbei đã cùng với Sekiguchi Yatarō, một cao thủ Nhu thuật chống lại đám quỷ dữ hồi sinh từ địa ngục.
Trong phiên bản tiểu thuyết còn xuất hiện các kiếm hào Tamiya Hanbei, Sekiguchi Jūshin, Kimura Sukekurō cùng các con gái, cháu gái bị chuyển sanh chúng sát hại. Đặc trưng của nguyên bản tiểu thuyết là hầu như Jūbei không tự mình đánh bại chuyển sanh chúng mà phải nhờ sự trợ lực của những người này. Trong phiên bản điện ảnh đầu tiên, Amakusa Shirō được miêu tả là tổng đại tướng của chuyển sanh chúng và chi tiết này ảnh hưởng tới nội dung của phiên bản Manga sau này, nhưng trong bản tiểu thuyết thì Amakusa chỉ là một đệ tử yêu của Sōiken và là con rối trong tay hắn.

Phiên bản điện ảnh năm 1981

Phiên bản điện ảnh đầu tiên của tác phẩm này được đạo diễn Fukasaku Kinji thực hiện với sự tham gia diễn xuất của các diễn viên gạo cội: nam tài tử Sonny Chiba (vai Yagyū Jūbei), Wakayama Tomisaburō (vai Yagyū Tajima-nokami). Trong phiên bản điện ảnh này, vì lý do thời lượng nên đạo diễn đã cắt bỏ hai nhân vật Mori Sōiken và Yui Shōsetsu cùng một nhân vật trong số chuyển sanh chúng.
Cuối bộ phim có cảnh Jūbei và Tajima-nokami giao đấu với nhau trong toà thành cháy dữ dội. Cảnh này không dùng đến hình ảnh hợp thành từ máy tính mà là cảnh quay lửa cháy thật và là cảnh được đánh giá cao của bộ phim.
Bộ phim này được biết đến dưới cái tên Samurai Reincarnation ở bên ngoài Nhật Bản và có tác động đến đạo diễn Quentin Tarantino.

Phiên bản điện ảnh năm 1996

Phiên bản này do đạo diễn Shirai Masaichi triển khai. Yui Shōsetsu là sứ giả từ ma giới xuất hiện trước Tokugawa
Yorinobu, kẻ đang ôm ấp dã tâm chiếm đoạt quyền lực từ Tướng quân Tokugawa Iemitsu. Shōsetsu dùng tà thuật để hồi sinh cho 7 kiếm khách đã vong mạng từ trước hòng lợi dụng sức họ để chiếm đoạt thiên hạ. Yagyū Jūbei biết được đã ra sức ngăn cản kế hoạch ma quỷ này.

Phiên bản điện ảnh năm 2003

Phiên bản này do đạo diễn Hirayama Hideyuki thực hiện với
một chút thay đổi trong nội dung so với nguyên tác. Trong số chuyển
sanh chúng còn có Tokugawa Ieyasu trong bản này.

Kịch nói

Tác phẩm Makai Tenshō còn được dựng thành kịch nói hai lần vào
năm 1981 và năm 2006.

Anime và Manga

Makai Tenshō được dựng thành OVA với hai phần: "địa ngục đệ nhất ca"
và "địa ngục đệ nhị ca" và bị bỏ dở tại đó. Ban đầu người ta dự định xây
dựng tác phẩm cấu thành từ 4 phần nhưng vì ảnh hưởng của vụ sát hại
trẻ em hàng loạt tại Kōbei mà kế hoạch không thành.

Về Manga, tính đến năm 2011 thì có các phiên bản sau:

+ Makai Tenshō của họa sĩ Ishikawa Ken: nội dung có thay đổi so với
nguyên tác tiểu thuyết. Ishikawa Ken đã sắp xếp lại một số nhân vật xuất
hiện trong tác phẩm, cắt bỏ một số và cho nhân vật Tokugawa Yorinobu
chuyển sanh ma giới, chi tiết này vốn không có trong tiểu thuyết.
+ Makai Tenshō của họa sĩ Tomi Shinzō: đây là bản Manga trung thực
nhất với nguyên tác tiểu thuyết.
+ Makai Tenshō Ichimu no ato của nữ họa sĩ Toba Shōko: một tác phẩm dành
cho thiếu nữ (shōjo).
+ Makai Tenshō Seija no kōshin của nữ họa sĩ Kugo Naoko: một tác phẩm dành
cho thiếu nữ (shōjo).

Ve giấy

2011-10-01T09:11:00.000+09:00

Tĩnh Cương kim thiền
(Shizuoka Cicada)

Gấp từ 01 tờ giấy vuông 25x25 (cm)

Đản sanh

Thành hình

Bushidō

2011-09-26T22:42:00.000+09:00

武士たる者　戦いに望むは　ただ　己の敵を倒すことに専念せよ

一切の喜怒哀楽　さらに　情けは無用なり

邪魔だてする者　それが　たとえ神といえど　仏といえど

これを斬るべし

これすなわち　戦いの根本に隠れし極意なり

Thủ ký: vô ảnh pháp

2011-09-17T09:13:00.002+09:00

手記「無影の法」
師いわく、「無影脚」こそ忍者の機動の基本、とか。
いかにも、道無き道をゆく、忍びの”いろは”というものだ。
だが私は、いまだに上手く走れない。
壁からずり落ちるわ、壁の岩に頭を打つわ。
ハチガネが無かったら今ごろは、頭蓋を割って死んでたろう。
基本の無いこの私に、どれほどの任務がこなせようか。
谷があれば足手まとい、壁があれば皆のお荷物。
人生には壁があると言うが、私は壁が嫌いだ。
見たくもない。

Shi iwaku "muei kyaku" koso Ninja no kidō no kihon toka.
Ikanimo, michi naki michi wo yuku, Shinobi no "iroha"
to iumono da. Daga watashi wa, imadani umaku hashirenai.
Kabe kara zuri ochiru wa, kabe no iwa ni atama wo utsu wa.
Hachigane ga nakattara imagoro ha zugai wo watte shindetarō.
Kihon no nai kono watashi ni, dorehodo no ninmu ga konaseyō ka.
Tani ga areba ashide matoi, kabe ga areba mina no o nimotsu.
Jinsei niha kabe ga aru to iu ga, watashi ha kabe ga kiraida.
Mitakumonai.

Manga: Sakon

2011-09-13T21:25:00.001+09:00

Sakon - Sengoku Fūun-roku (SAKON（左近） -戦国風雲録-), tạm dịch là "Sakon - Chiến quốc phong vân lục", là một tác phẩm Manga Nhật Bản dựa trên nguyên tác của Ryū Keiichirō, họa sĩ Hara Tetsuo và kịch bản của Nihashi Shingo. Tác phẩm được đăng liên tục trên tạp chí "Gekkan Shōnen Jump" từ số tháng 5 năm 1997 đến số tháng 5 năm 2000.

Tác phẩm được chuyển thể từ tiểu thuyết "Kagemusha Tokugawa Ieyasu" của nhà văn Ryū Keiichirō và nội dung có phần thay đổi so với nguyên bản, nhân vật chính cũng chuyển từ Tokugawa Ieyasu sang Shima Sakon theo ý đồ của họa sĩ.

Nội dung

Năm 1598, Thái cáp Toyotomi Hideyoshi qua đời. Nội đại thần Tokugawa Ieyasu (quân miền Đông) đứng lên tranh quyền thừa kế thiên hạ với Ishida Mitsunari (quân miền Tây) và dẫn đến trận giao tranh lịch sử tại Sekigahara. Gia thần của Ishida là Shima Sakon đã phái thích khách lẻn vào doanh trại của quân miền Đông để ám sát Ieyasu.
Nhưng không ngờ Ieyasu còn có một võ sĩ bù nhìn giống mình như đúc là Serata Jirō Saburō Motonobu. Chính nhân vật này đã thế vai Ieyasu thật đã bị ám sát, lật ngược tình thế trên chiến trường Sekigahara....

Dịch thuật: Như Thị Duyên
Edit: Ted (Manhuavn)

Download

http://www.mediafire.com/?prlg71gj4vqaf

Video cổ văn

2011-09-02T16:56:00.001+09:00

Update loạt dạy cổ văn của cô giáo Chika trên Youtube.
Cô giáo xinh, dạy hay, dễ hiểu

http://www.youtube.com/watch?v=0f18lJACWB8

2011-08-25T03:07:00.002+09:00

鷹撃乱刃舞

2011-08-24T06:05:00.002+09:00

羅刹の剣

Chim phóng sanh

2011-08-21T17:18:00.001+09:00

Nguồn:
http://vn.news.yahoo.com/r%E1%BA%B1m-th%C3%A1ng-7-v%C3%A0-t%E1%BB%99i-%C3%A1c-chim-ph%C3%B3ng-sinh.html?bcmt=1738345

Tôi không phải là người mộ đạo, tôi chỉ sống theo đạo tâm và hướng thiện. Nhưng mỗi năm, tết và rằm tháng 7 tôi đều đi chùa, và mỗi năm, tôi đều đứng trước những lồng chim và cầu nguyện và cảm nhận nỗi đau... nỗi đau của chim sa lưới, chim trong lồng.

Không biết có phải kiếp trước tôi là chim, hay vì tôi quá mẫn cảm mà tôi luôn có thể cảm nhận và nghe nỗi đau của từng con chim trong lồng ấy.

Hôm nay cũng thế, tôi lại đứng trước lũ chim, chúng khóc, chúng van xin tôi, đừng thả chúng ra. Chúng đau, chúng đè lên nhau, đứa gãy cánh, đứa què giò, có một con ứa nước mắt, nói với tôi rằng: "Xin bạn đừng nhìn tôi, xin bạn đừng mua tôi, đừng thả tôi, cứ để tôi chết trong lồng này, hôm nay tôi đã được thả ra và bắt vào 4 lần rồi, tôi đau, mệt, tôi không thể bay, xin đừng cho tôi hy vọng".

Một con chim khác lại nói: "Nếu không ai mua, họ sẽ không làm vậy, họ đã cho chúng tôi uống nước thuốc, chúng tôi không thể bay xa, cho dù bạn thả ra, chúng tôi cũng sẽ bị bắt về và lại bán, và lại bị bắt. Nếu bạn không mua, họ sẽ chẳng bao giờ cần bắt chúng tôi, sẽ không bao giờ cần cho tôi uống thứ nước thuốc khủng khiếp đó, làm ơn, làm ơn để chúng tôi hy sinh và những con chim khác sẽ không bao giờ chịu chung số phận. Làm ơn!"...

Rồi một người phụ nữ đến mua, người đàn bà bán chim nhẫn tâm quơ tay vào cái lồng đặc nghẹt, hốt từng nắm, lũ chim bị bóp chặt, mỏ con này chọc vào mắt con kia, trong cơn quơ quào móng con này cấu vào đầu con kia, chúng la hét, giẫy dụa, rỉ máu, chúng đau đớn, chúng la “Đừng đừng … hãy để chúng tôi yên, hãy để chúng tôi yên”.

Tôi đứng im, bất lực, tôi là kẻ hèn nhát, tôi khinh khi bản thân mình, tôi đã không dám đứng ra ngăn cản người phụ nữ đó, như ngăn cản số người còn lại trên cái thế giới này xin đừng thả chim phóng sinh.

Ngày xưa, đức Tam Tạng thấy bọn trẻ câu cá đã mua cá và thả cá về sông để làm phúc. Người ta bẫy chim để ăn vì mưu cầu cuộc sống, rồi người làm phúc vô tình nhìn thấy đã mua chim ấy để thả. Đó gọi là làm phúc.

Ngày nay, những người bẫy chim không còn phải để ăn mà để bạn mua và thả. Vậy khi bạn mua có nghĩa là bạn tạo ra cầu thì sẽ có cung, do đó, việc bạn đang làm là ác, vì bạn đang xúi giục họ bắt, hành hạ những con chim ấy và bạn sẽ cho họ tiền, vậy việc làm đó có thiện, có phúc hay không?

Có thể bạn nói rằng, ngày nay họ cũng vì kế sinh nhai nên làm vậy, cũng đâu khác gì ngày xưa. Thật ra nó khác, rất khác, vì ngày xưa những con chim bị bắt để ăn sẽ to khỏe và mập mạp, và khi bạn thả, là nó sẽ được tung cánh bay xa, được về với gia đình của nó. Còn ngày nay, nếu bạn để ý kỹ, những con chim phóng sinh là những con se sẻ nhỏ, hoặc loài chim én, hoặc chim yến, những con chim bé nhỏ, vô tội chỉ bị bắt vì một lý do duy nhất, bắt để bán cho những người phóng sinh.

Người ta còn cho thuốc vào để chim yếu, chỉ bay được một ít trong khuôn viên chùa, và 5 phút nữa thôi, sẽ lại bị bắt về, để bán cho một người khác.

Tôi đứng đó, ứa nước mắt, và tự sỉ vả mình hèn hạ vì đã không dám lên tiếng. Lũ chim được người đàn bà giơ cao đưa ra trước đức phật, cầu nguyện và mở nắp, lũ chim đứng yên, không hề muốn bay ra. Người đàn bà phóng sinh thò bàn tay mập mạp, bắt từng con thả ra, chúng bay uể oải và đậu trên một nhánh cây gần đó.

Tôi biết lũ chim kia quá bé để ăn thịt, thật sự nếu không ai mua, thì vài ngày sau họ cũng sẽ phải thả nó về trời, đằng này, cứ hết người này, đến người khác tới mua, nên họ cứ bắt đi bắt lại, hành hạ chúng đến khi chúng mệt lử và chết, thì khi đó họ sẽ mua vài con thế vào. Một lồng chim trăm con có thể bán đi bán lại hàng chục lần.

Truyền thống chim phóng sinh giờ đây là một việc làm độc ác cần xóa bỏ. Nếu những người kia cần tiền, họ có thể bán nhang, bán vé số, có thể bán kinh, bán hoa. Xin đừng hành hạ những sinh vật bé nhỏ và vô tội. Những người phóng sinh xin đừng đưa tiền, đừng tiếp tay cho hành động độc ác nọ, xin thương lấy lũ chim, đó cũng là một sinh mạng.

Làm ơn, xin đừng phóng sinh!

Chim Én

羅刹の剣鷲翼円舞

2011-08-21T02:42:00.002+09:00

羅刹の剣　蘇不死鳥

2011-08-20T01:03:00.002+09:00

Conde Koma Vol II (tiếng Việt)

2011-08-15T01:24:00.002+09:00

Download:
http://www.mediafire.com/?bk5ut2ru0idrbnk

Conde Koma Vol I (tiếng Việt)

2011-08-12T03:01:00.004+09:00

DOWNLOAD:

http://www.mediafire.com/?8bwsp4wtcn1kzul

Conde Koma

2011-07-25T21:02:00.001+09:00

Conde Koma (コンデ・コマ) là tên tục ở hải ngoại và Ba Tây của Nhu đạo gia (Judōka) Maeda Mituyo, người đã mang Nhu đạo Nhật Bản ra hải ngoại trong thời Minh Trị. Conde có nghĩa là bá tước, Conde Koma là bá tước Koma.
Có thuyết cho rằng cái tên Conde Koma này là tên dùng trên sàn đấu võ do một người Tây Ban Nha quen biết với Maeda đặt cho khi ông còn lang thang khắp nơi để tỉ thí. Và cũng có thuyết nói rằng từ “Koma” bắt nguồn từ động từ “komaru” trong tiếng Nhật, nghĩa là gặp khó khăn.

Về nhân vật lịch sử này, có một bộ Manga hấp dẫn của Nabeta Yosirō do họa sĩ Fujiwara Yosihide vẽ, được đăng liên tục trên tạp chí Gekkan Young Sunday của nhà xuất bản Shōgakukan. Đúng như tên gọi của nó, Manga này kể về cuộc đời của Maeda Mituyo và bối cảnh lịch sử đương thời. Tuy nhiên tác phẩm này đã được chuyển thể sang Manga nên có nhiều điểm thay đổi và có thêm phần hư cấu vào đó.
Chẳng hạn, nhân vật Maeda Mituyo trong Manga là người hiếu chiến, quá khích nhưng nhân vật thật tế lại không phải như vậy. Tankō của Manga này gồm 17 cuốn.

Khái yếu

Thời đại Minh Trị đã mang đến cho nước Nhật một bộ mặt mới. Cùng với những cái tân tiến của văn minh phương Tây thì bên cạnh đó, những giá trị truyền thống bắt đầu xuống dốc. Trong số đó là trào lưu võ nghệ và tinh thần võ sĩ đạo đã thống trị xứ này mấy ngàn năm trước. Thời đại Minh Trị đã mang một dấu chấm hết to đùng đến với võ nghệ. Và Nhu thuật, môn võ truyền thống của đất nước này cũng không tránh khỏi tình trạng trì trệ chung.

Giữa bối cảnh đó, một nhân vật kiệt xuất của phải Nhu thuật Tenshin Shinyō-ryū xuất hiện, mang tham vọng chấn hưng Nhu thuật. Nhưng bản thân ông cũng biết rằng chấn hưng Nhu thuật vốn mang nhiều đòn thế sát thủ, hung hiểm này là điều không hợp lý và là không thể trong thời đại mới này. Vì thế, thay vì chấn hưng môn võ truyền thống này, ông đã thể thao hóa nó, mang đến cho nó một bộ mặt mới. Ông chính là Kanō Jigorō, cha đẻ của Nhu đạo hiện đại.

Kanō Jigorō đã thành công trong việc phổ cập hóa Nhu đạo khắp nước Nhật và mục tiêu tiếp đến là phổ biến nó rộng rãi ở hải ngoại. Sự thành công của Nhu đạo cũng cổ súy cho phong trào chấn hưng võ nghệ tại Nhật Bản, trong đó có Karate. Năm Minh Trị thứ 41, võ đường Nhu đạo Kōdōkan (Giảng Đạo quán) đã cử bốn nhân vật kiệt xuất sang Mỹ làm công tác phổ biến Nhu đạo ra Thế giới.
Trong bốn nhân vật này, chỉ có Maeda Mitsuyo là đi trật ra khỏi đường lối “đạo” do Kōdōkan vạch ra sẵn. Thay vì truyền bá Nhu đạo theo mong muốn của Kanō thì Maeda lại lang thang khắp nơi trong thế giới phương Tây để tìm kiếm đối thủ xứng tầm cho mình. Sau biết bao trận thư hùng nảy lửa với các võ sĩ đô vật, đấm bốc thì cuối cùng Maeda đã dừng chân tại Brazil và tìm được truyền nhân của mình.
Đó là dòng họ Gracie lừng danh sau này.
Để rồi trong các giải đấu võ tự do đầu thế kỷ 20, cái tên Nhu thuật Brazil (BBJ) hay Nhu thuật Gracie làm khuynh đảo võ lâm với thành tích liên thắng bất bại của dòng họ này.

Nhưng một sự thật ít ai biết rằng mọi huyền thoại về dòng họ Gracie đều bắt đầu từ Maeda Mitsuyo, người sau này được mệnh danh là Conde Koma và mọi câu chuyện bắt đầu từ đây…

Vô đạo pháp

2011-07-20T22:07:00.001+09:00

無道の法
すなわち、無影脚の応用なり。
向かい会う壁、その狭間にて使え。
壁走る途上、Xを押すが良し。
対面の壁に跳び移りたる。
そのままLにて壁走れ。
ふたたび反対の壁へ跳び、壁走れ。
右の壁、左の壁、交互に跳び移り
無影脚の繰り返し。
果てることなく渡り行く。
道無き虚空に、道を渡る。
これ、「無道脚」という。

Mudō no hō
Sunawati, mueikyaku no ōyō nari.
Mukai au kabe, sono hazama nite tukae.
Kabe hasiru tojō, X wo osu ga yosi.
Taimen no kabe ni tobi uturitaru.
Sono mama L nite kabe hasire.
Futatabi hantai no kabe e tobi, kabe hasire.
Migi no kabe, hidari no kabe, kōgo ni tobi uturi
Mueikyaku no kurikaesi.
Hateru koto naku watari yuku.
Miti naki kokū ni, miti wo wataru.
Kore, "Mudōkyaku" nari.

Vô song pháp

2011-07-17T11:53:00.002+09:00

無双の法
すなわち、無影脚の応用なり。
壁から壁へ跳び移り、走り継ぐ。
壁走れば、やがて新たな壁来る。
行く手に壁の立ちふさがるや。
かくなる上は、Xを押すが良し。
行く手の壁に跳びつなぐ。
Lを倒し続け、壁走れ。
壁また壁へ登り行くなら
高みへ至る「無双脚」なり。
並ぶ者無き超絶の脚法にて
未踏の地をこそ踏まん。

Musō no hō
Sunawati, Mueikyaku no ōyō nari.
Kabe kara kabe e tobi uturi, hasiri tugu.
Kabe hasireba, yagate aratana kabe kuru.
Yukute ni kabe no tati fusagaru ya.
Kakunaru ue ha X wo osu ga yosi.
Yukute no kabe ni tobi tunagu.
L wo taosi tuduke, kabe hasire.
Kabe mata kabe e nobori yuku nara
Takami e itaru "Musōkuyku" nari.
Narabu mono naki chōzetu no kyakuhō nite
Mitō no ti wo koso fuman.

Vô ảnh pháp

2011-07-14T02:54:00.002+09:00

無影の法
すなわち壁走り。
壁へ跳び、Lを倒し続けるべし。
浅き角度にて壁へ向かえば
横、水平に壁走る。
壁に真っ向、向かうなら
縦、垂直に駆け上がり。
Xを押さばいつでも
軽やかに壁より跳び離れん。
壁を走る者、大地に影を落とさず
谷を越え、山を踏破する。
これ、「無影却」なり。

Muei no hō
Sunawachi kabe hashiri
Kabe he tobu ERU wo taoshi tsudukeru beshi
Asaki kakudo nite kabe e mukaeba
Yoko, suihei ni kabe hashiru
Kabe ni matmukō, mukau nara
Tate, suichoku ni kake agari
EKUSSU wo osaba itsudemo
Karuyakani kabe yori tobi hanaren
Kabe wo hashiru mono, daichi ni kage wo otosazu
Tani wo koe, yama wo tōha suru
Kore, "Mueikyaku" nari

Cổ văn VI

2011-07-11T01:04:00.000+09:00

Trong các bài trước, chúng ta đã biết về các loại động từ và cách hoạt dụng của chúng. Phần này tiếp tục nói về tính từ cũng như cách hoạt dụng của nó.
Tính từ là một loại phẩm từ diễn tả tính chất của sự vật, sự việc và trong tiếng Nhật có hai loại tính từ. Đầu tiên là "hình dung từ" (形容詞- keiyōshi) và "hình dung động từ" (形容動詞- keiyōdōshi). Theo cách gọi của nhiều sách ngữ pháp dành cho người ngoại quốc thì hình dung từ là tính từ đuôi i và hình dung từ là tính từ đuôi na. Hai loại tính từ này hẳn là bạn đã nắm rõ khi học khẩu ngữ (tiếng Nhật hiện đại).
Trong văn ngữ (cổ văn) thì tính từ cũng biến đổi, hoạt dụng như động từ nhưng chủng loại hoạt dụng của nó không nhiều như động từ và có quy tắc nên rất dễ nhớ. Muốn biết cụ thể thế nào, cứ xem phần sau sẽ rõ.

Hình dung từ

Là một loại phẩm từ diễn đạt tính chất của sự vật, sự việc. Trong câu văn, một mình nó cũng đủ hình thành nên phần vị ngữ. Hình dung từ cũng được cấu thành từ hai thành phần là ngữ căn và ngữ vĩ như động từ. Xét theo ngữ vĩ thì người ta lại chia tiếp hình dung từ thành hai loại là đuôi i và đuôi shii. Chẳng hạn như 高い và　美しい. Takai là hình dung từ đuôi i và utsukushii là hình dung từ đuôi shii.
Trong khẩu ngữ, hình thái kết thúc của hình dung từ là để nguyên đuôi i và shii của chúng. Nhưng trong văn ngữ, hình thái kết thúc của chúng là đuôi shi. Chẳng hạn

高い bỏ đuôi i, thay bằng shi thành 高し (takashi).
Rất đơn giản phải không? Chỉ việc bỏ đuôi i và thay bằng shi!
Tuy nhiên, trong trường hợp của　美しい, nếu áp dụng theo cách này thì sẽ là 美しし (utsukushishi), nghe rất chói tai. Cách biến đổi đúng của nó là bỏ bớt đuôi i trong shii để chỉ còn lại shi thôi.
美しい bỏ い thành 美し.

Hãy xem câu ví dụ sau:
手負いの者、時として常より危うし。(Teoi no mono, toki toshite tsune yori ayaushi)
Câu này nếu viết lại theo khẩu ngữ thì sẽ là
手負いの者、時によって常時より危うい。
(tạm dịch là: kẻ bị thương có khi còn nguy hiểm hơn cả lúc bình thường)

Qua câu ví dụ trên, hẳn là bạn đã rõ về hình thái kết thúc của hình dung từ trong văn ngữ.

Cũng như động từ, hình dung từ trong văn ngữ cũng có sáu hình thái hoạt dụng là Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshikei, Rentaikei, Izenkei và Meireikei. Tuy nhiên, đối với một số trong sáu hình thái hoạt dụng vừa kể thì mỗi hình dung từ lại có hai kiểu hoạt dụng khác nhau.
Thứ nhất, vì có hai loại hình dung từ như kể trên nên người ta gọi các hình thức hoạt dụng của chúng lần lượt là kiểu hoạt dụng ku (ク活用- Ku katsuyō) đối với tính từ đuôi i và kiểu hoạt dụng shiku (シク活用- Shiku katsuyō) đối với tính từ đuôi shii.
Tiếp theo, hình dung từ đuôi i và đuôi shii đều có thêm kiểu hoạt dụng thứ hai là kiểu hoạt dụng kari (カリ活用- Kari katsuyō). Đây là hình thức hoạt dụng bổ trợ cho việc thiếu khả năng kết hợp với trợ động từ của hình dung từ. Khi hình dung từ hoạt dụng theo kiểu Kari này thì ý nghĩa của nó được quy định bởi trợ động từ đi liền sau nó.
Như vậy, các cách hoạt dụng của hai loại hình dung từ qua sáu hình thái cụ thể như sau:

+ Hình dung từ đuôi i (lấy ví dụ là 高い), kiểu hoạt dụng ku (Ku katsuyō) có Mizenkei và Ren-yōkei là 高く, Shūshikei là 高し, Rentaikei là 高き, Izenkei là 高けれ và đặc biệt không có hình thái Meireikei.
+ Hình dung từ đuôi i (lấy ví dụ là 高い), kiểu hoạt dụng Kari (Kari katsuyō) có Mizenkei là 高から, Ren-yōkei là 高かり, Shūshikei là 高し, Rentaikei là 高かる, không có hình thái Izenkei, có hình thái Meireikei là 高かれ.
+ Hình dung từ đuôi shii (lấy ví dụ là 美しい), kiểu hoạt dụng Shiku (Shiku katsuyō) có Mizenkei và Ren-yōkei là 美しく, Shūshikei là 美し, Rentaikei là 美しき, Izenkei là 美しけれ và không có hình thái Meireikei.
+ Hình dung từ đuôi shii (lấy ví dụ là 美しい), kiểu hoạt dụng Kari (Kari katsuyō) có Mizenkei là 美しから, Ren-yōkei là 美しかり, không có hình thái Shūshikei, Rentaikei là 美しかる, không có hình thái Izenkei và cuối cùng, hình thái Meireikei là 美しかれ.

Một số động từ hoạt dụng kiểu Ku

青し赤し明(あか)し明るしあぢきなし暑しあやなし著(いちじる)し※2 憂しうしろめたし薄しうたてしうまし※3 多しおぼつかなし面白し難し清し寒しさやけし繁し著(しる)し少なし高し弛(たゆ)し露けし辛しつれなし遠し疾(と)し無し長し妬(ねた)しのどけしはかなし遥けし低し深し短しめでたし易し良し弱し

Một số động từ hoạt dụng kiểu Shiku

悪(あ)し新し怪し愛(いと)し忙し美(うま)し※3 恨めし嬉し恐ろし悲しかまびすし　苦し恋し寂し親(した)し涼し正し楽し乏し長々しなつかし妬まし正(まさ)し未(まだ)しむつかし睦ましむなし珍し侘しゆかし惜し

Hãy xem ví dụ sau:

業深き邪悪の者共 (Gyō fukaki jaaku no monodomo): những kẻ tà ác nghiệp nặng.
Hình dung từ ở đây là Rentaikei nên là fukaki. Câu này nếu viết theo khẩu ngữ sẽ là
業深い邪悪の者たち

Trong phần tiếp theo sẽ giới thiệu về hình dung động từ và cách hoạt dụng của nó.

Tận diệt pháp

2011-07-10T13:21:00.002+09:00

滅却の法 Metsukyaku no hō

手、足、いずれか斬り取らば Te, asi, izure kiri toraba
今ぞまさしく、とどめの時。 Imazo masasiku, todome no toki.
その身の間近に近寄りて Sono mi no madika ni tikayorite
確かなる死をこそもたらさん。 Tasikanaru si wo koso motarasan
業深き邪悪の者共 Gyō fukaki jaaku no mono domo
手足失せるも戦い止めず。 Shusoku useru mo tatakai tomezu.
手負いの者、時として常より危うし。 Teoi no mono, toki tosite tune yori ayausi.
されば忍者よ Sareba Ninja yo
者共に安寧を与えるべし。 Mono domo ni annei wo ataeru besi.
これ、滅却のことわりと知れ。 Kore, metukyaku no kotowari to sire.
すなわち「滅却の法」を修めん。 Sunawati "metukyaku no hō" wo osamen.

Trivia III

2011-06-25T09:50:00.001+09:00

Tên họ người Nhật

Tên họ người Nhật là phần khó nhất đối với những người học tiếng Nhật, không, ngay cả bản thân người Nhật cũng thấy nó rất khó. Có những cái tên của đồng bào họ nhưng nhìn thấy thì không biết đọc thế nào, nghe qua thì không biết viết lại như thế nào. Nhật cũng là quốc gia có nhiều họ nhất Thế giới. Vì sao lại có hiện tượng này?

Suốt trong một thời gian dài của thời phong kiến, thường dân ở Nhật không được phép mang họ mà chỉ có một cái tên gọi để phân biệt người này người kia. Lúc đó chỉ có những người quyền quý, ít nhiều dính líu đến chính quyền mới được phép mang họ. Đến thời Meiji, Thiên Hoàng đã làm một cuộc cải cách toàn diện, đủ mọi mặt của đất nước, xóa bỏ những hũ tục của thời phong kiến và học tập theo lối suy nghĩ, cách làm hiện đại của người Tây phương. Trong số những cải cách đó có việc "tứ dân bình đẳng", nghĩa là xóa bỏ giai cấp và mọi đặc quyền của giai cấp, mọi người ai ai cũng đều bình đẳng như nhau trước pháp luật. Điều này đồng nghĩa với việc sĩ nông công thương, trăm họ bách tính ai ai cũng đều có quyền mang họ tên.
Đa phần tầng lớp hèn kém khi đó đều lúng túng trong việc chọn họ cho mình, bởi lẽ từ trước đến nay họ chưa từng nghĩ đến việc này. Thế là nhiều người đã "chọn đại" cái họ cho mình bằng cách lấy tên đất, tên làng mình đang sống. Nhiều người khác thì lấy họ theo đặc trưng của nơi mình sống, chẳng hạn người nào sống dưới chân núi thì lấy họ Yamasita (山下), người nào ở gần sông thì lấy họ Kawamoto (川本),..... Điều này lý giải tại sao ở Nhật lại có nhiều họ đến vậy.

Thế còn tại sao họ tên người Nhật lại khó đọc?
Điều này liên quan đến quan niệm dân gian. Thời xưa, người ta kiêng kỵ bị gọi thẳng tên, coi đó là điều không may và dẫn đến tai họa. Quan niệm này ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa và ở Việt Nam cũng thấy điều tương tự (tên húy). Vì không muốn bị người khác gọi thẳng tên nên khi sinh con, cha mẹ thường đặt tên cho con bằng những chữ (Hán) rất khó đọc, hoặc dùng tính chất hội ý của chữ Hán để đặt tên. Chẳng hạn như cái tên　小鳥遊, chắc chắn nhiều người không biết đọc thế nào. Về mặt ngữ nghĩa thì có thể thấy tên này có "nghĩa" đen là "chim nhỏ chơi". Khi các loài chim nhỏ an nhàn chơi bời thì cũng có thể hiểu là do không có thiên địch (diều hâu) nên chim nhỏ mới an tâm nhảy nhót. Vì thế tên 小鳥遊 đọc là Takanashi (鷹無). Takanashi, hiểu theo nghĩa đen là "không có diều hâu".
Một ví dụ khác, ở Shizuoka có họ 月見里. Nếu đọc theo từng chữ thì là Tsukimizato, nghĩa là "làng ngắm trăng". Kỳ thực họ này đọc là Yamanashi (山無), nghĩa là "không có núi". Chính vì không có núi cản nên mới thấy được trăng.

Nghĩa hội ý trong họ tên người Nhật là như vậy. Một lý do khác nữa dẫn đến việc tên họ Nhật khó đọc là do Ateji, cách đọc "bất quy tắc" không liên quan gì đến cách đọc vốn có của chữ đó. Về Ateji thì lần sau sẽ viết rõ hơn.

Cổ văn V

2011-06-20T01:21:00.001+09:00

Chín loại động từ hoạt dụng trong văn ngữ

Trong phần trước đã giới thiệu qua năm loại động từ hoạt dụng trong khẩu ngữ (tiếng Nhật hiện đại), phần này tiếp tục lướt qua chín loại động từ hoạt dụng trong văn ngữ (cổ văn). Cách hoạt dụng của chín loại động từ này là một trong những phần phức tạp nhất của cổ văn, trong số đó có rất nhiều động từ vừa thuộc loại này, vừa thuộc loại kia và chúng thực sự thuộc loại này cũng còn là vấn đề tranh cãi cho đến ngày nay.

1. Động từ hoạt dụng 4 đoạn (四段活用, yondan katsuyō): đây là loại động từ có số lượng nhiều nhất trong cổ ngữ, phần ngữ vĩ của động từ lần lượt biến đổi theo 4 âm a, i, u và e. Vì thế chúng được gọi là động từ 4 đoạn. Chẳng hạn, động từ 書く (kaku, viết) có hình thức Mizenkei là kaka (書か), Ren-yōkei là kaki, hình thức Shūshikei và Rentaikei đều là kaku (書く), hình thức Izenkei cũng như Meireikei đều là kake (書け). Dưới đây là một số động từ 4 đoạn khác:

Code:

吹く 開(あ)く(自) 飽く 欺く 生く(自)※1
行く 色づく 置く 驚く 書く 潜(かづ)く(自)
乾く 聞く 砕く(他) 扱(こ)く 咲く 敷く 頻(し)く
如(し)く 堰く 背く(自) たなびく
付く／着く(自) 突く 貫く 解く(他)
届く(自) 泣く／鳴く 嘆く 抜く 引く
ひらく 巻く 招く 向く(他) 焼く(他)
分く(他)※2 避(よ)く※3
漕ぐ 仰ぐ 泳ぐ 嗅ぐ さやぐ
騒ぐ 凌ぐ 削ぐ そよぐ 継ぐ 脱ぐ(他) 揺るぐ
後(おく)らす 生(おほ)す 翳す
挿頭(かざ)す 貸す 交はす 返す／帰す
暮らす／暗す 消す 越す 差す
冷ます／覚ます／褪ます 散らす 尽くす
照らす 通す 靡かす 均す 残す
伏す(自) 増す 惑はす 委す 生(む)す 申す 渡す
打つ 託(かこ)つ 消(け)つ
毀(こぼ)つ 育つ(自) そぼつ※4
滾(たぎ)つ／激つ 立つ(自) 経つ
絶つ／断つ／裁つ 隔つ(自) 満つ(自)※5 持つ
合ふ(自) 祝ふ 歌ふ うつろふ
思ふ 交(か)ふ(自) 通ふ 食ふ 誘ふ
添ふ(自) 慕ふ 候ふ たぐふ(自) 伝ふ(自)
とぶらふ 習ふ 匂ふ 縫ふ 這ふ 払ふ／掃ふ※6
紛ふ 惑ふ 舞ふ 結ふ 横たふ(自)※7 笑ふ
浮ぶ(自) 選ぶ 叫ぶ 偲ぶ※8
すさぶ※9 飛ぶ 並ぶ(自) 結ぶ 喜ぶ
埋(うづ)む※10 惜しむ 押し並む
霞む 沈む(自) しぼむ(自) すさむ(自) 住む
澄む 染む(自) 頼む※11 包む つぼむ(自)
摘む 積む 富む とよむ(自) 慰む(自)
並(な)む(自) 盗む 読む 笑む
当たる 天霧(あまぎ)る 誤る
いろどる 至る 移る／映る／写る 送る／贈る
劣る 掛かる 駆ける 翔る 重なる 語る
変はる 帰る 刈る 狩る 借る 切る(他)
霧る 括る 燻(くす／ふす)ぶる 曇る 削る
籠る 凍る／氷る 離(さか)る 盛(さか)る
探る 囀る 去る 繁る 霑(しほ)る 知る(他)
撓(しを)る／萎る(他) 枝折(しを)る
擦る／磨る／摩る(他) 添はる 滾(たぎ)る
奉(たてまつ)る 辿る 溜る 賜はる 足る
契る 散る 綴る 積もる 照る 成る 濁る
乗る 走る 張る 降(ふ)る 隔たる 増さる
まじる 纏(まつ)はる※12 回る 盛(も)る
漏る／洩る※13 宿る 遣る 寄る
横たはる 分かる/解(わか)る※14 折る(他)

Chú: những động từ có dấu ※ và con số theo sau là những động từ vừa thuộc loại này, vừa thuộc loại kia. Chẳng hạn, động từ 生く (sống), nguyên lai vốn là động từ 4 đoạn nhưng sau lại được dùng như động từ hai đoạn trên. Động từ 分く (phân chia, phân biệt) vừa là động từ 4 đoạn, vừa là động từ hai đoạn trên.

Động từ 4 đoạn tương đương với động từ 5 đoạn trong khẩu ngữ. Để ý thấy động từ 4 đoạn không hoạt dụng theo âm o như trong văn ngữ. Theo cách dùng Kana hiện đại thì động từ 書く có Mizenkei là 書か, thêm う phía sau thành ra 書かう, tiếng Nhật hiện đại ghi là 書こう và chính 書こ là hình thái thứ 5 của động từ 5 đoạn trong khẩu ngữ. Bản thân 書こ cũng được xem như là Mizenkei.

2. Động từ hoạt dụng một đoạn trên (上一段活用, kami ichidan katsuyō): là loại động từ có ngữ căn thuộc âm i, ngữ vĩ biến đổi thành ru, re, yo qua các hình thái. Vì âm i đứng trước âm e trong bảng 50 âm nên loại động từ này được gọi là một đoạn trên (chỉ biến đổi theo âm i). Chẳng hạn, động từ miru (見る, nhìn) có hình thức Mizenkei và Ren-yōkei đều là mi, hình thức Shūshikei và Rentaikei đều là miru (見る), hình thức Izenkei là mire (見れ) và Meireikei là miyo (見よ). Để ý rằng hình thái Meireikei của động từ 見る trong khẩu ngữ là miro.
Dưới đây là một số động từ một đoạn trên

Code:

着る 似る 煮る  干る 嚏(ひ)る
見る みる 鑑みる 試みる 廻(み)る
射る 居(ゐ)る 率(ゐ)る 率(ひき)ゐる 用ゐる

Nếu để ý ta sẽ thấy loại động từ này không phân biệt được ngữ căn và ngữ vĩ qua một số hình thái biến đổi.

3. Động từ hoạt dụng hai đoạn trên (上二段活用, kami nidan katsuyō): là loại động từ hoạt dụng theo 2 âm i (hoặc đi kèm với ru, re, yo), và vì âm i đứng trước e trong bảng 50 âm nên nó được gọi là động từ hai đoạn trên. Chẳng hạn, động từ tsuku (尽く) có hình thái Mizenkei và Ren-yōkei đều là tsuki (尽き), hình thái Shūshikei là tsuku (尽く), hình thái Rentaikei là tsukuru (尽くる), hình thái Izenkei là tsukure (尽くれ) và Meireikei là tsukiyo (尽きよ). Để ý là hình thái Shūshikei và Rentaikei của loại này khác nhau chứ không giống nhau như ở động từ một đoạn trên.
Một số động từ hai đoạn trên

Code:

尽く 生く(自) 起く 避(よ)く※1
過ぐ 凪(な)ぐ
落つ 朽つ そぼつ※2 満つ(自)※3
閉づ 怖(お)づ 恥づ 漬(ひ)づ(自)※4 紅葉(もみ)づ※5 攀(よ)づ
恋ふ ※6 生(お)ふ 強(し)ふ
帯ぶ 浴ぶ 荒(あら)ぶ 神さぶ 媚ぶ 錆ぶ 忍ぶ 伸ぶ(自) 滅ぶ 侘ぶ
恨む ※7 凍(し)む 夢む とよむ(他)
悔ゆ 老ゆ 臥(こ)ゆ 報ゆ
古る 下(お)る 懲る

Động từ một đoạn trên và hai đoạn trên trong cổ văn đều biến đổi theo thời gian và trở thành động từ một đoạn trên như trong tiếng Nhật hiện đại.

4. Động từ hoạt dụng một đoạn dưới (下一段活用, shimo ichidan katsuyō): loại này chỉ gồm một động từ duy nhất trong cổ văn là keru (蹴る, đá). Nó lần lượt biến đổi qua các hình thái Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshikei, Rentaikei, Izenkei và Meireikei như sau: ke, ke, keru, keru, kere và keyo.

5. Động từ hoạt dụng hai đoạn dưới (下二段活用, shimo nidan katsuyō): là loại động từ biến đổi theo 2 âm e và u (hoặc đi kèm với ru, re, yo). Vì âm e đứng sau i trong bảng 50 âm nên được gọi là động từ 2 đoạn dưới. Nó lần lượt biến đổi qua các hình thái Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshikei, Rentaikei, Izenkei và Meireikei như sau: ke, ke, ku, kuru, kere và keyo. Chẳng hạn: hình thái cơ bản 告ぐ --> 告げ, 告げ, 告ぐ, 告ぐる, 告ぐれ và 告げよ.
Một số động từ hoạt dụng hai đoạn dưới

Code:

得(う) 更く 告ぐ 痩す 交ず 捨つ  出づ 寝(ぬ)
明く 生く(他) 受く 思ひ掛く 掛く
駆く 潜(かづ)く(他) 消(く) 砕く(自)
離(さ)く／放く 授く 背く(他) 助く 長(た)く／闌く
手向(たむ)く 付く／着く(他) 解く(自)
届く(他) 泣く※1 ふりさく 負く 向く(他)
焼く(自) 避(よ)く※2 分く(他)
経(ふ) 上(あ)ぐ 掲(かか)ぐ 下(さ)ぐ
捧ぐ 妨(さまた)ぐ 投ぐ 逃ぐ 脱ぐ(自)
褪(あ)す 失(う)す 負(おほ)す 寝す 馳す 伏す(他)
爆(は)ず 捨つ 当つ 凍(い)つ 企つ
育つ(他) 立つ(他) 伝(つ)つ 泊(は)つ 果つ 隔つ(他) 満つ(他)
出づ 奏づ 撫づ 漬(ひ)づ(他) 愛(め)づ 詣(まう)づ
寝(ぬ) 寝(い)ぬ 重ぬ 兼ぬ 尋ぬ 訪ぬ 跳ぬ 撥ぬ 刎ぬ 委ぬ
経(ふ) 合ふ(他) 敢ふ 与ふ 訴ふ
憂ふ(愁ふ) 狼狽ふ 終(を)ふ 教ふ
衰ふ 抱ふ 数ふ 変ふ／替ふ／換ふ／代ふ
交(か)ふ(他) 加ふ 答ふ 障(さ)ふ
備ふ 添ふ(他) たくはふ(蓄ふ・貯ふ)※3 たぐふ(他)
称ふ 仕ふ 伝ふ(他) ながらふ(永らふ・存ふ)
祓ふ 纏(まと)はる 横たふ(他) 比(よそ)ふ
述ぶ 浮ぶ(他) 押しなぶ 調ぶ 統(す)ぶ 食ぶ 並ぶ(他) 伸ぶ(他)
崇(あが)む 諦む 集む 改(あらた)む 諌む
掠む 決む 浄む 極む 籠む 定む 冷む／覚む／褪む
認(したた/みと)む 沈む(他) しぼむ(他) 占む
染む(他) すさむ(他) 勧む 責む 初(そ)む 頼む※4
つぼむ(他) 止(と/や)む 咎む 慰む(他)
宥む 並(な)む(他) 始む 秘む 求む 弱む
消ゆ 甘ゆ 癒ゆ 脅ゆ 覚ゆ 思ほゆ
聞こゆ 崩(く)ゆ 凍(こご)ゆ 越ゆ 肥ゆ
冴ゆ 栄ゆ 萎(しな／な)ゆ 絶ゆ 煮ゆ
生(は)ゆ 映(は)ゆ 冷ゆ 増ゆ 吠ゆ 見ゆ 萌ゆ 燃ゆ
濡る 憧(あくが/あこが)る 荒る 暴る
溢る 現(あらは)る 生(あ)る 熟る
埋もる うらぶる 遅る／後る 恐る 訪る
溺る 隠る 枯る 離(か)る 切る(自) 崩る
暮る 穢る 焦(こが)る 零(こぼ)る 壊る
寂る 時雨(しぐ)る 知る(自) 撓(しを)る／萎る(自)
擦る／磨る／摩る(自) 戯(たはむ／たは)る
倒(たふ)る 黄昏る 垂る 疲る 潰る 連る
流る 慣る／馴る 外る 離(はな)る 晴る 植う
触(ふ)る 乱る 結ぼる 群る 窶る 分かる／別る 忘る 折る(自)

Động từ một đoạn dưới và hai đoạn dưới trong văn ngữ đều biến đổi theo thời gian và trở thành động từ một đoạn dưới trong khẩu ngữ như ngày nay. Động từ hai đoạn dưới cũng là chủng loại có số lượng nhiều thứ hai sau động từ 4 đoạn trong văn ngữ.

6. Động từ bất quy tắt cột "ka" (カ行変格活用, kagyō henkaku katsuyō): loại này chỉ gồm một động từ duy nhất là ku (来) trong văn ngữ, tương đương với kuru (来る) trong khẩu ngữ. Cách hoạt dụng của nó lần lượt qua các hình thái Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshikei, Rentaikei, Izenkei và Meireikei như sau: ko, ki, ku, kuru, kure, ko (koyo). Như vậy có thể thấy động từ này biến đổi theo 3 âm ki, ku và ko trong bảng 50 âm. Hình thái Meireikei của động từ này trong khẩu ngữ là koi thay vì koyo như trong văn ngữ.

7. Động từ bất quy tắt cột "sa" (サ行変格活用, sagyō henkaku katsuyō): về cơ bản, loại này chỉ gồm một động từ duy nhất là su (為) trong văn ngữ và suru (する) trong khẩu ngữ. Tuy nhiên nó có thể đi kèm với các danh từ gốc Hán, từ ngoại lai, phó từ để tạo ra động từ phức hợp, chẳng hạn như びくびくする, 応ずる, ドライブする,...
Các hình thái biến đổi của động từ này trong văn ngữ là: se, shi, su, suru, sure, seyo.
Một vài động từ phức hợp loại này:

Code:

愛す 臆す 恋す 死す 接す 達す 発す 欲す 全うす 魅す 嘉す
案ず 甘んず 映ず 応ず 感ず 興ず 献ず 生ず 命ず 論ず

8. Động từ bất quy tắt cột "ra" (ラ行変格活用, ragyō henkaku katsuyō): loại động từ này biến đổi theo 4 âm ra, ri, ru, re trong bảng 50 âm và có điểm dị biệt so với các loại động từ khác ở chỗ Shūshikei không kết thúc bằng đuôi có âm u (u, ku, su, tsu, zu, nu, fu, bu, mu, yu, ru) như thường thấy mà kết thúc bằng đuôi i. Chẳng hạn, động từ ari (有り) có hình thái cơ bản là 有り, Mizenkei là 有ら, Ren-yōkei và Shūshikei là 有り, Rentaikei là 有る, Izenkei và Meireikei là 有れ.
Một số động từ thuộc loại này

Code:

いまそがり 居(を)り 来(け)り 侍り 持たり 有り

Đối với động từ 有り, từ thời Edo trở đi, nó đã biến thành động từ 4 đoạn, tương đương với động từ 5 đoạn trong tiếng Nhật hiện đại.

9. Động từ bất quy tắt cột "na" (ナ行変格活用, nagyō henkaku katsuyō): là loại động từ hoạt dụng theo 4 âm của cột na là na, ni, nu và ne. Tuy nhiên, ở hình thái Rentaikei và Izenkei, nó có sự khác biệt so với động từ 4 đoạn nên được gọi là động từ bất quy tắc cột na. Nó biến đổi lần lượt qua các hình thái Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshikei, Rentaikei, Izenkei và Meireikei như sau: na, ni, nu, nuru, nure và ne. Chẳng hạn: 死な・死に・死ぬ・死ぬる・死ぬれ・死ね
Loại này gồm 2 động từ là 死ぬ và 去(い)ぬ (往ぬ). Trong đó 死ぬ theo góc nhìn hiện đại thì nó thuộc loại động từ 5 đoạn, còn
去(い)ぬ là phương ngữ được sử dụng tại vùng Kansai.

Qua phần này, chúng ta thấy được sự phức tạp của động từ trong cổ văn. Tuy nhiên, sự phức tạp không phải vì số lượng hay các hình thái biến đổi của chúng mà là ở việc phân định chủng loại của chúng. Nhiều động từ vừa thuộc loại này, vừa thuộc loại kia và cách duy nhất để phân biệt được chúng là học thuộc lòng.

Trivia II

2011-06-17T14:17:00.001+09:00

Cách đọc của 々

Hẳn là nhiều người đã biết rằng trong tiếng Nhật, khi muốn lặp lại từ Kanji (Hán tự) thì người ta dùng "chữ" 々. Chẳng hạn như: 人々 (hitobito), 我々(wareware), 云々 (un nun)....
Đôi khi "chữ" này còn thấy xuất hiện trong họ tên người, chẳng hạn: 佐々木 (Sasaki), 奈々子 (Nanako). Như vậy hẳn cũng có người sẽ tự hỏi "chữ" 々 bản thân nó đọc như thế nào?

Thực ra đây là một ký hiệu, không phải Hán tự mà cũng không phải chữ Hiragana hay Katakana. Theo từ điển thì 々 là Hán tự do Nhật chế, thuộc bộ ノ nhưng không được thừa nhận là Hán tự chính thức.
々 được sử dụng khi muốn lặp lại một chữ nào đó và là một trong số cả Odoriji (踊り字) hay còn được gọi là Dō no jiten (同の字点, dấu lặp lại), Nomaten (ノマ点). Sở dĩ gọi là Nomaten (dấu No, Ma) vì nó được cấu thành từ chữ No (ノ) và Ma (マ) trong Katakana. Tuy nhiên tên gọi chính thức là Dō no jiten, hay còn gọi là ký hiệu lặp lại (繰り返し記号).
Bản thân nó chỉ là một ký hiệu chỉ ý lặp lại của chữ Hán nên không có cách đọc nhất định nào.

Ngoài 々, trong tiếng Nhật còn nhiều Odoriji khác như liệt kê dưới đây.
ゝ và ゞ được dùng để lặp lại chữ Hiragana trong cổ văn. ゝ là phiên bản trọc âm của ゞ.
Chẳng hạn: trong tiếng Nhật hiện đại nếu viết là いすず thì trong cổ văn viết là いすゞ.
おおた→おゝた.

Tương tự, ký hiệu ヽ và ヾ cũng được dùng khi lặp lại chữ Katakana như ゝ và ゞ .
〃 được gọi là Nonoten (ノノ点) và được dùng để lặp lại số từ hay một đoạn văn.
く và ぐ, gọi là Ku no jiten (くの字点), được dùng khi viết theo hàng dọc, từ bên phải sang trái như lối viết truyền thống và diễn tả ý lặp lại của hai chữ Kana trở lên.

Tất cả những Odoriji kể trên đều không được sử dụng trong văn bản tiếng Nhật hiện đại, ngoại trừ 々.

Trivia I

2011-06-14T20:21:00.001+09:00

Lời nói đầu:

Tạp học (Zatsugaku) không phải là một nền học vấn chính thống bài bản gì mà chỉ là những kiến thức phổ thông vụn vặt mà bất cứ ai cũng biết, nên biết và có thể chưa biết. Nó bao trùm mọi phương diện, mọi đề tài, đủ các mặt của đời sống, đi từ văn học nghệ thuật cho tới khoa học, kỹ thuật, chính trị....
Nó trả lời cho những câu hỏi linh ta linh tinh vụn vặt, kiểu như tại sao mèo lại ăn thịt chuột, tại sao chó mèo lại không ưa nhau.... Tại Nhật Bản, tạp học rất được ưa chuộng và rất nhiều quyển sách về nó bán rất chạy. Tại Việt Nam, người dân có vẻ cũng rất yêu thích thể loại kiến thức "hỗ lốn" này qua những chương trình như "đường lên đỉnh Olympia"....

Loạt bài viết này gom góp những tri thức phổ thông và vụn vặt liên quan đến các mặt của đời sống nước Nhật, con người Nhật Bản. Bài viết có sử dụng những kiến thức thu gom được từ sách vở, báo chí, phim ảnh, internet cũng như kiến thức thu gom được từ thực tế dưới hình thức mỗi kỳ đăng tải một đề tài. Vì là tạp học, nên cách chọn đề tài cũng không theo quỹ đạo bài bản nào, hứng cái gì thì viết về cái đó, khi nào hứng thì viết.

Hy vọng loạt bài viết này giúp người đọc mua vua được vài trống canh. Và cũng hoan nghênh bất kỳ đóng góp nào từ phía người đọc dưới hình thức post reply.

----------------------------------------------------------------------------------------------

NG là gì?

Nếu ai từng làm việc cho các công ty Nhật theo hệ sản xuất thì có lẽ sẽ biết đến từ này. Các công ty sản xuất Nhật thường đánh giá chất lượng của sản phẩm họ làm ra theo mức độ OK và NG. Nói nôm na là đạt và không đạt, sản phẩm tốt và sản phẩm hỏng, lỗi. Từ này có nguồn gốc ra sao?

NG, tiếng Nhật đọc là enujii, theo cách phát âm tiếng Anh của hai chữ cái N và G. Đây là viết tắt của "No Good", từ tiếng Anh do Nhật chế để diễn tả ý không đạt, không tốt, hỏng rồi. Ban đầu, từ này là thuật ngữ của ngành điện ảnh và truyền hình. Đối với những cảnh quay không đạt, diễn không tốt hay những thước phim tệ, đạo diễn nói NG và ra lệnh quay lại. Thế mà không biết từ bao giờ, từ này đã thẩm thấu vào văn hóa đại chúng, cả xã hội Nhật đều sử dụng rộng rãi.

Vì là tiếng Anh do Nhật chế nên nói NG sẽ không được người Âu Mỹ hiểu đúng ý như người Nhật hiểu. Nguồn gốc của nó là như vậy.

Nguồn gốc từ tempura

Tempura là một trong những món ăn đại diện cho nền ẩm thực Nhật Bản, cùng với Sushi, Sashimi, Sukiyaki, nó được nhiều nơi trên Thế giới biết đến. Tempura được "dịch" sang tiếng Việt với cái tên mô tả đúng bản chất của nó và âm đọc cũng hao hao thanh điệu của từ tempura trong tiếng Nhật: tẩm bột rán.

Hẳn nhiều người cũng đã biết món này ngon nhờ bọc bột (chiên xù) rồi thả vào dầu sôi. Thực phẩm được chọn đem chiên (rán) cũng đa dạng, từ cá, thịt, rau cải cho tới các loại nấm, nhưng phổ biến nhất vẫn là tôm. Món này có nguồn gốc từ thời Chiến quốc, thế kỷ XV, XVI, khi nước Nhật rơi vào cảnh loạn lạc, các sứ quân chỉ chực thôn tính lẫn nhau.

Thời cổ, người Nhật không ăn thịt động vật như ngày nay mà chủ yếu là ăn cá, chim và rau đậu các loại. Họ quan niệm ăn thịt động vật là man rợ, không văn minh. Nhưng khi người Bồ Đào Nha đến Nhật trong thời Chiến quốc, họ đã mang theo thói quen ăn thịt và việc sử dụng dầu trong ăn uống trở nên thịnh hành.
Người ta cho rằng từ Tempura trong tiếng Nhật bắt nguồn từ "tempero" trong tiếng Bồ Đào Nha, nghĩa là gia vị hoặc từ "templo" trong tiếng Tây Ban Nha, nghĩa là chùa chiền, nhà thờ vì đây là nền tảng cho các món ăn chay của nhà thờ Nambanji của các giáo sĩ phương Tây được tướng Oda Nobunaga cho phép xây dựng ở Kyōto.

Cổ văn IV

2011-06-12T23:57:00.003+09:00

Khái yếu về chủng loại hoạt dụng của động từ

Trong phần trước ta đã biết động từ trong tiếng Nhật hiện đại và cổ văn đều có chung 6 (sáu) cách hoạt dụng là Mizenkei, Ren-yōkei, Shūshike, Rentaikei, Izenkei và Meireikei. Tất cả các động từ đều có sáu cách biến đổi này, tuy nhiên quỹ đạo biến đổi của chúng khác nhau phụ thuộc vào chủng loại động từ. Về chủng loại hoạt dụng của động từ thì có thể nói đây là một trong những phần phức tạp nhất của tiếng Nhật hiện đại nói chung và cổ văn nói riêng.

Trong khẩu ngữ (tiếng hiện đại), động từ có năm chủng loại hoạt dụng là:

1. Động từ hoạt dụng 5 đoạn (五段活用, godan katsuyō)
2. Động từ hoạt dụng một đoạn trên (上一段活用, kami ichidan katsuyō)
3. Động từ hoạt dụng một đoạn dưới (下一段活用, shimo ichidan katsuyō)
4. Động từ bất quy tắt cột "ka" (カ行変格活用, kagyō henkaku katsuyō)
5. Động từ bất quy tắt cột "sa" (サ行変格活用, sagyō henkaku katsuyō).

Trong văn ngữ (tiếng Nhật cổ), động từ có chín chủng loại hoạt dụng là:

1. Động từ hoạt dụng 4 đoạn (四段活用, yondan katsuyō)
2. Động từ hoạt dụng một đoạn trên (上一段活用, kami ichidan katsuyō)
3. Động từ hoạt dụng hai đoạn trên (上二段活用, kami ichidan katsuyō)
4. Động từ hoạt dụng một đoạn dưới (下一段活用, shimo ichidan katsuyō)
5. Động từ hoạt dụng một đoạn dưới (下二段活用, shimo ichidan katsuyō)
6. Động từ bất quy tắt cột "ka" (カ行変格活用, kagyō henkaku katsuyō)
7. Động từ bất quy tắt cột "sa" (サ行変格活用, sagyō henkaku katsuyō)
8. Động từ bất quy tắt cột "ra" (ラ行変格活用, ragyō henkaku katsuyō)
9. Động từ bất quy tắt cột "na" (ナ行変格活用, nagyō henkaku katsuyō)

Như vậy có thể thấy cách hoạt dụng của động từ trong cổ văn phức tạp hơn động từ trong tiếng Nhật hiện đại. Từng loại động từ này sẽ được lần lượt giới thiệu ở phần sau, nhưng trước hết, để hiểu thế nào là "đoạn" (hàng) và "cột" thì nên xem qua bảng 50 âm trong tiếng Nhật.

Hình ảnh này đã được thu nhỏ lại. Hãy click vào đây để xem hình gốc. Kích thước gốc là 1020x768.

Ngày nay, để thuận tiện hơn trong việc giao lưu văn hóa, truyền dạy cho người ngoại quốc, một phần lớn văn bản tiếng Nhật được viết theo chiều ngang, từ trái sang phải nhưng lối viết truyền thống là từ trên xuống, từ phải sang trái như bảng trên đây. Khái niệm "đoạn" và "cột" nói đến trong bài dựa trên nguyên tắc viết từ phải sang trái như bảng trên.

Trong các sách ngữ pháp tiếng Nhật hiện đại (cho người ngoại quốc), người ta thường phân nhóm các loại động từ thành nhóm 1, nhóm 2 với một số quy tắc nhưng ở đây tôi giữ nguyên cách phân chia như trong các sách ngữ pháp cổ.

Năm loại động từ hoạt dụng trong khẩu ngữ

1. Động từ hoạt dụng 5 đoạn (五段活用, godan katsuyō): nói nôm na, đây là loại động từ có ngữ căn biến đổi theo đoạn "a" trong bảng 50 âm (あ・か・さ・た・な・は・ま・や・ら・わ). Để biết động từ có thuộc loại này không, chỉ cần thêm ない vào sau động từ, nếu ngữ căn biến đổi theo đoạn "a" (わ・か・さ・た・な・は・ま・ら) thì động từ đó thuộc 5 đoạn. Chẳng hạn:

Trích:

話す+　ない=　話さない
行く+　ない=　行かない

2. Động từ hoạt dụng một đoạn trên (上一段活用, kami ichidan katsuyō): nói nôm na, đây là loại động từ có ngữ căn biến đổi theo đoạn "i" trong bảng 50 âm. Để biết động từ có thuộc loại này không, chỉ cần thêm ない vào sau động từ, nếu ngữ căn biến đổi theo đoạn "i" (い・き・し・ち・に・ひ・み・り) thì động từ đó thuộc 5 đoạn. Chẳng hạn:

Trích:

起きる+　ない=　起きない
見る+　ない　=見ない

3. Động từ hoạt dụng một đoạn dưới (下一段活用, shimo ichidan katsuyō): nói nôm na, đây là loại động từ có ngữ căn biến đổi theo đoạn "e" trong bảng 50 âm. Để biết động từ có thuộc loại này không, chỉ cần thêm ない vào sau động từ, nếu ngữ căn biến đổi theo đoạn "e" (え・け・せ・て・ね・へ・め・れ) thì động từ đó thuộc 5 đoạn. Chẳng hạn:

Trích:

教える+　ない=　教えない
食べる+　ない=　食べない

*Lưu ý: vì sao gọi là động từ một đoạn trên và một đoạn dưới? Lý do rất đơn giản, hai loại động từ này chỉ biến đổi theo một đoạn (i hoặc e) và trong bảng 50 âm, i đứng trước e nên động từ biến đổi theo đoạn i gọi là động từ một đoạn trên, cái còn lại là động từ một đoạn dưới.

4. Động từ bất quy tắt cột "ka" (カ行変格活用, kagyō henkaku katsuyō): động từ bất quy tắc này chỉ gồm 来る. Các quy tắc biến đổi của nó cần phải thuộc nằm lòng. Ở đây sẽ không nhắc đến cách biến đổi của nó vì giả định bạn đọc đã quá rành rồi.

5. Động từ bất quy tắt cột "sa" (サ行変格活用, sagyō henkaku katsuyō): động từ bất quy tắc này chỉ gồm する（～する）. Các quy tắc biến đổi của nó cần phải thuộc nằm lòng. Ở đây sẽ không nhắc đến cách biến đổi của nó vì giả định bạn đọc đã quá rành rồi.

Cổ văn III

2011-06-08T00:40:00.001+09:00

Trước khi đi sâu vào phần cổ văn, có một số thứ trong tiếng Nhật bạn cần nắm được. Thực ra những thứ này không hẳn là có liên quan mật thiết đến văn pháp cổ mà chỉ là những điều cơ bản về tiếng Nhật mà học sinh Nhật được giáo dục trong trường. Tuy nhiên, khi truyền dạy tiếng Nhật cho người ngoại quốc thì những phần này được lược bỏ, và vì vậy gây chút ít khó khăn cho họ khi muốn tiếp cận cổ văn.

Sự hoạt dụng của động từ

Hẳn nhiều người học tiếng Nhật đã từng nghe qua từ "hoạt dụng" trong các sách ngữ pháp.
Hoạt dụng (Katsuyō) là từ dùng chỉ sự biến đổi của phẩm từ (bao gồm động từ, hình dung từ và hình dung động từ) mà nổi bật nhất là động từ.
Như các bạn biết, động từ trong tiếng Nhật được cấu thành từ hai thành phần là ngữ căn và ngữ vĩ. Khi hoạt dụng, ngữ căn là phần giữ nguyên và ngữ vĩ là phần biến đổi. Chẳng hạn:

Trong động từ 話す (hanasu: nói chuyện) thì "hana" là ngữ căn, "su" là ngữ vĩ. Khi đi chung với ます thì 話す biến đổi thành 話します. Đây chính là sự hoạt dụng.

Tương tự, khi cần diễn đạt những ý khác nhau như phủ định, mệnh lệnh, giả định,... thì ngữ vĩ của động từ cũng biến đổi khác nhau, tùy thuộc vào đi liền sau nó diễn tả ý gì. Chẳng hạn:

「話す」＋「ない」　→　話さない phủ định
「話す」＋「ば」　→　話せば giả định
「話す」＋「。（mệnh lệnh）」　→　話せ。（mệnh lệnh）
「話す」＋「う」　→　話そう  ý chí

Như vậy bạn có thể thấy rõ phần ngữ vĩ của động từ "hanasu" biến đổi qua nhiều hình thái khác nhau như "su", "se", "sa", "sō". Đây chính là các hình thức hoạt dụng của động từ. Trong tiếng Nhật có cả thảy 6 (sáu) hình thức hoạt dụng của phẩm từ, chúng lần lượt được giới thiệu như dưới đây.

1. Mizenkei (未然形, Hán Việt đọc là "vị nhiên hình"): hình thức này còn có tên khác (cũ) là Shōzengen (将然言),là hình thức hoạt dụng đầu tiên của động từ trong tiếng Nhật. Ngữ vĩ của động từ hoạt dụng ở hình thức này khi đi liền sau nó là các trợ động từ 「ない」「せる・させる」「れる・られる」「う・よう」 (đối với văn nói, hay tiếng Nhật thường dùng hằng ngay) hay 「ず」「む」「す・さす」「しむ」「る・らる」 (đối với văn viết, hay cổ văn). Chẳng hạn:

「動かない」、「起きない」、「寝ない」,「動こう」、「起きよう」、「寝よう」 đều là hình thức hoạt dụng Mizenkei của động từ "ugoku", "okiru" và "neru"

*Chú ý: đối với động từ, nếu 「～ない」 đi sau phần ngữ vĩ thì động từ đó ở hình thức Mizenkei, nhưng đối với hình dung từ (tính từ đuôi i) và hình dung động từ (tính từ đuôi na), nếu 「～ない」 đi sau ngữ vĩ thì hình dung từ đó ở hình Ren-yōkei (連用形).

Bản thân từ 未然 mang ý nghĩa là tương lai, chỉ sự chưa đến Mizenkei cũng có thể được xem như hình thức tương lai. Chẳng hạn 歌おう, định hát, động từ này hàm ý hành động hát vẫn chưa diễn ra ngay lúc nói mà có thể sẽ xảy ra trong tương lai gần.

2. Ren-yōkei (連用形, Hán Việt đọc là "liên dụng hình"): là hình thức hoạt dụng thứ hai của động từ trong tiếng Nhật. Đây là hình thức dừng câu văn tạm thời (dấu 「、」) hoặc khi theo sau ngữ vĩ là các trợ động từ 「～ます」「～た」「～て」 đối với văn nói (hiện đại) hoặc 「き・けり・たり」 đối với văn viết (cổ văn).

3. Shūshikei (終止形, âm Hán Việt là "chung chỉ hình"): là hình thức hoạt dụng thứ ba của động từ trong tiếng Nhật. Đúng như tên gọi của nó, đây là hình thức chấm dứt câu văn (theo sau là dấu 「。」) hoặc khi theo sau ngữ căn là 「と」. Chẳng hạn:

彼は来ると思います。Trong này động từ "kuru" ở hình thái Shūshikei

Hình thái Shūshikei của động từ còn được gọi là dạng từ điển của động từ (hay gọi nôm na là "động từ nguyên mẫu") vì được dùng để liệt kê mục tra cứu trong từ điển.

4. Rentaikei (連体形, Hán Việt đọc là "liên thể hình"): là hình thức hoạt dụng thứ tư của động từ trong tiếng Nhật. Đây là hình thái của động từ khi đi liền với thể ngôn (体言, taigen, cụ thể là danh từ và đại danh từ) và được dùng như tu sức ngữ (bổ ngữ??). Bản thân từ "Rentai" mang ý nghĩa là giải thích, tức là nó làm rõ ý nghĩa của thể ngôn (danh từ) đi liền sau nó. Chẳng hạn:

Trong câu 「高速道路で走る車」 thì động từ 走る giải thích cho danh từ 車 phía sau. Nó làm rõ ý nghĩa: xe như thế nào? Xe chạy trên đường cao tốc. Động từ "hashiru" trong trường hợp này ở dạng Rentaikei.

Động từ ở Rentaikei khi đi liền sau nó là các hệ trợ từ 「ぞ・なむ・や・か」 để kết thúc câu văn đối với văn ngữ (cổ văn) hoặc đi sau nó là trợ từ 「か・ぞ」, 「とき・こと（体言）」「のに」「ので」 đối với khẩu ngữ (văn đương đại).

5. Kateikei (仮定形, Hán Việt đọc là "giả định hình"): là hình thức hoạt dụng thứ năm của động từ trong tiếng Nhật đối với khẩu ngữ. Trong văn ngữ, hình thức này được gọi là Izenkei (已然形). Hình thức này kết hợp với trợ từ ば để đặt ra tình huống giả định, tiếng Việt dịch nôm na là "nếu".

Trong 「行けば」, 「書けば」 thì 「行け」 và 「書け」 là hình thức Kateikei của động từ.

6. Meireikei (命令形, Hán Việt đọc là "mệnh lệnh hình"):là hình thức hoạt dụng thứ năm của động từ trong tiếng Nhật. Hình thức này cũng kết thúc câu bằng dấu 「。」 như đối với Shūshikei. Tuy nhiên có sự khác biệt mà chúng ta đều biết.

「読む」 và 「読め」 thì cái nào là Shūshikei, cái nào là Meireikei thì hẳn bạn đã có câu trả lời.

Trên đây là phần giới thiệu qua 6 cách hoạt dụng của động từ trong tiếng Nhật. Nếu chỉ học tiếng Nhật hiện đại thì bạn không cần phải nhớ tên từng cách hoạt dụng này, nhưng để thuận tiện hơn cho việc học cổ văn thì bạn nên ghi nhớ chúng.

Trong bài tiếp theo sẽ giới thiệu về các chủng loại động từ trong tiếng Nhật.

Cổ văn II

2011-06-05T16:51:00.002+09:00

Tiếng Nhật khó. Hẳn không ít người vẫn luôn giữ ấn tượng này trong đầu. Tiếng Nhật cổ càng khó, đây là hệ quả của vế trước. Tuy nhiên, tôi hy vọng loạt bài này sẽ giúp bạn nghĩ ngược lại về tiếng Nhật, về cổ văn tiếng Nhật. Nhưng trước hết, cổ văn là gì, tại sao phải học cổ văn, cần những nền tảng gì để học cổ văn? Những vấn đề này sẽ lần lượt được giới thiệu đến độc giả.

Cổ văn là gì?

- Cổ văn, theo nghĩa hạn hẹp, là danh từ chung chỉ "văn" (ngữ pháp, ngôn từ) tiếng Nhật từ thời Edo trở về trước và có nhiều điểm dị biệt với tiếng Nhật hiện đại. Đương nhiên rồi, tiếng Việt ngày nay cũng khác xa nhiều tiếng Việt thời Hai Bà Trưng. Cổ văn (Nhật) là tên gọi chỉ chung quốc văn (Nhật) từ thời Edo trở về trước.
- Cổ văn biến đổi qua từng thời đại. Cổ văn thời Heian khác với thời Edo nhưng tựu trung vẫn có nhiều điểm tương đồng. Loạt bài viết này chủ yếu tập trung vào loại cổ văn kể từ giữa thời Heian trở về sau. Thời kỳ này đã sản sinh ra nhiều kiệt tác văn học, tùy bút trứ danh như "Makura Zōshi" của Sei Shōnagon, "Genji Monogatari" của Murasaki Shikibu, "Tosa Nikki", "Sarashina Nikki",...
Đến thời Kamakura thì có thêm nhiều kiệt tác như "Heike Monogatari", "Tsurezure gusa" và đến thời Edo thì xuất hiện thêm nhiều tác phẩm, nhiều thể loại có giá trị khác nữa.

*Lưu ý: xin hiểu từ "cổ văn" dùng trong loạt bài này là cổ văn tiếng Nhật. Các thứ tiếng khác không bàn đến.

Vì sao phải học cổ văn?

- Vì nếu bạn học giáo dục phổ thông tại Nhật, hay con cái theo học tại đây thì cổ văn nằm trong chương trình giáo dục bắt buộc (cấp 3).
- Tiếng nói là tấm gương phản chiếu chính xác nhất suy nghĩ, tính cách, tâm hồn của một dân tộc, một thời đại. Bằng cách học hỏi tiếng nói của người xưa, bạn có thể hiểu được cuộc sống đương thời như thế nào, họ cảm thấy, suy nghĩ thế nào về sự vật sự việc gì đấy. Đây là một điều không thể trải nghiệm được bằng các tái hiện lịch sử thông thường. Hiểu được cổ văn tức là hiểu được văn hóa, lối sống của người xưa thông qua các ghi chép, sách vở để lại.
- Ngôn ngữ có tính kế thừa. Tiếng Việt ngày nay là thành quả phát triển từ nền tảng tiếng Việt cổ. Tiếng Nhật cũng vậy. Thông qua việc học cổ văn, chắc chắn bạn sẽ hiểu rõ, hiểu kỹ và hiểu sâu hơn về tiếng Nhật hiện đại.

Cần những nền tảng gì để học cổ văn?

- Một nền tảng kiến thức về tiếng Nhật hiện đại vững chắc. Cái này là đương nhiên, khỏi cần giải thích ha.
- Có một nền tảng tiếng mẹ đẻ (Việt) vững chắc. Khỏi phải nói, nếu bạn không hiểu kỹ tiếng mẹ đẻ của mình thì chỉ có thể tiếp thu được cái vỏ bề ngoài của ngoại ngữ thôi, không bao giờ tiếp thu được cái chân tủy, cái cực ý của nó.
- Tôi không dùng cái đầu để hiểu ngôn ngữ, tôi chỉ dùng tâm hồn để cảm nhận nó.
- Tôi không dùng cái đầu để ghi nhớ ngôn ngữ mà chỉ khắc sâu nó vào trong tâm hồn.
- Biết liên tưởng các sự việc. Biết nhìn ra chỗ "trùng trùng duyên khởi". Chỗ này không hiểu thì tra Google há.
- Đừng câu nệ vào câu chữ. Có khi tôi nói thế nhưng ý không phải thế. Phải biết dùng tâm hồn của bạn mà nhận ra cái ý tôi muốn nói.

Nếu vẫn chưa rõ cổ văn là gì thì có thể xem qua một bài ví dụ tại đây (click vào):

* Lưu ý: những điều khuyên trên đây chỉ là tương đối, tùy từng căn cơ mà bạn có thể tiếp nhận theo những cách khác nhau.

Cổ văn khác tiếng Nhật đương đại thế nào?

Xét về góc độ văn phạm, cách dùng từ, ý nghĩa của từ thì cổ văn và tiếng Nhật hiện đại dĩ nhiên là khác nhau. Nhưng không phải đây là hai thế giới hoàn toàn khác biệt nhau.
Ông của bạn dĩ nhiên là khác cha của bạn, và dĩ nhiên là cha bạn khác chính bạn. Nhưng những người này đều có cùng những đặc tính cùng duyên cùng nghiệp với nhau ở một vài khía cạnh nào đó. Ngôn ngữ cũng vậy. Như đã nói trước, nó có tính kế thừa. Tiếng Nhật hiện đại được phát triển từ tiếng Nhật cổ, lẽ dĩ nhiên là nó mang trong mình những đặc điểm của tiếng cổ và biến hóa, thay đổi theo thời gian. Các thứ tiếng khác cũng vậy.

Như đã nói trên, tiếng Nhật cổ và tiếng Nhật đương đại khác nhau chủ yếu ở văn phạm và từ ngữ. Chỉ cần nắm được hai yếu tố này là bạn có thể hiểu cổ văn như hiểu tiếng hiện đại. Vậy thì có khác nhau nhiều lắm đâu?

Một điểm khác nữa là trong tiếng hiện đại, người ta đòi hỏi bạn phải thạo bốn kỹ năng là nghe, nói, đọc và viết. Nhưng đối với cổ văn, bạn chỉ cần thạo đọc (hiểu ý nghĩa) là được. Vì bạn nói ai nghe? Có ai nói bạn nghe? Có ai đọc những gì bạn viết?

Vậy là cổ văn dễ học hơn tiếng Nhật hiện đại rồi nhé!

Cách đọc cổ văn

Một lần đọc tạp chí Hán Nôm thấy nói thời Hai Bà Trưng, từ "trăng" được đọc là "blăng". Tiếng Nhật cổ và tiếng Nhật hiện đại cũng vậy, có nhiều điểm dị biệt trong cách phát âm và do đó đưa đến dị biết trong cách dùng chữ Kana. Trong sinh hoạt hàng ngày, để thuận tiện và dễ nói, nhiều khi người ta nói lược bớt từ, đọc nuốt chữ. Đây là hiện tượng thường thấy trong mọi ngôn ngữ. Đối với tiếng Nhật hiện đại, có thể thấy rõ hiện tượng này qua các ví dụ sau:

している nói tắt thành してる
してしまう nói tắt thành しちゃう

Tiếng Nhật cổ cũng vậy, phát âm cũng được lược bỏ trong nhiều trường hợp, rồi dần dần những thứ được lược bỏ đó dần định hình, trở thành lối phát âm chuẩn cho tới ngày nay.

Tương tự, cách dùng chữ Kana cũng có nhiều thay đổi. 歴史的仮名遣い (Rekishi teki kanadukai): cách dùng chữ Kana có tính lịch sử. Cụm từ này dùng để chỉ việc dùng Kana trong cổ văn, có nhiều điểm dị biệt so với việc dùng Kana trong tiếng Nhật hiện đại. Nó có một số quy tắc, tuy không nhiều lắm nhưng buộc bạn phải ghi nhớ.

1. Đầu tiên là bản chữ cái. Trong bảng chữ cái tiếng Nhật hiện đại có hai chữ cái sau bị lược bỏ khỏi bảng chữ ban đầu:ゐ và ゑ. Chữ ゐ đọc là i, tương đương với イ hay い, chữ ゐ đọc là e và tương đương với エ hay え. Thời cổ, bộ ba chữ ゐ・ゑ・を thường được dùng với vai trò của ba chữ イ・エ・オ trong tiếng Nhật hiện đại. Chẳng hạn:

ゐる→イル
ゑみ→エミ
をとこ→おとこ

Lưu ý là về cách đọc thì ゐ đọc như chữ い, ゑ đọc như chữ え.
Trong tiếng Nhật hiện đại, chữ を không bao giờ đứng đầu một từ hay câu, nhưng trong cổ văn thì nó được dùng như chữ お nên việc đứng đầu cụm từ, đứng đầu câu là điều bình thường.

2. Về cách dùng Kana thời cổ, các chữ cái ぢ, づ và む được dùng thay cho じ, ず và ん.
Chẳng hạn:

はじ(haji: sự xấu hổ) thì trong cổ văn được viết là　はぢ
めずらし　(mezurashi: sự hiếm hoi) trong cổ văn được viết là 　めづらし
かんなづき (kannaduki: tháng 10) trong cổ văn được viết là　かむなづき

Bạn đã biết じ và ぢ, ず và づ có cách đọc giống nhau và thỉnh thoảng chúng ta vẫn gặp vài trường hợp dùng ぢ và づ trong tiếng Nhật hiện đại. Thế nhưng tại sao ん lại trở thành む trong cổ văn? Thử đọc lên xem? Hai chữ này phát âm cũng gần giống nhau mà!

3. くゎ đọc như là か và ぐゎ đọc như là が, chẳng hạn

くわんねん→カンネン

4. Các ngữ vĩ như わ,い,う,え,お được thay thế bằng は, ひ,ふ,へ,ほ trong ngữ văn. Nói cách khác, trong một cụm từ mà có các chữ wa, i, u, e và o đứng từ vị trí thứ hai trở đi thì chúng sẽ được viết là は,ひ,ふ,へ,ほ. Ví dụ:

つはもの→つわもの (vẫn đọc là Tsuwamono: lính tráng)
ひたひ→ひたい (vẫn đọc là hitai: cái trán)
いふ→いう (vẫn đọc là iu: nói)

*Lưu ý: các chữ は,ひ,ふ,へ,ほ nếu đứng đầu cụm từ thì vẫn đọc là ha, hi, hu, he, ho như bình thường. Chỉ khi làm nhiệm vụ ngữ vĩ thì mới đọc là wa, i, u, e và o.
Tiếng Nhật hiện đại có trường hợp của trợ từ は đọc như わ cũng bắt nguồn từ việc này.

5. Tiếp theo là phần quy tắc dễ nhầm lẫn nhất trong cổ ngữ

+ 「アウ」→「オウ」: nếu u đứng sau hàng a trong cổ văn thì nó được đọc là o-u (trường âm). Ví dụ:

かうべ　→　こうべ
ようす→ヨウス

+ 「イウ」→「ユウ」: nếu u đứng sau hàng i trong cổ văn thì chèn ゅ vào giữa. Ví dụ:

きふ　→　きゅふ→　きゅう
うつくしう→ウツクシュウ

+ 「エウ」→「ヨウ」: nếu u đứng sau hàng e trong cổ văn thì nó được đọc như o-u. Ví dụ:

てうし→チョウシ
てふてふ＝てうてう→ちょうちょう

Đầu tiên bạn đổi hàng e trong cổ văn thành i, lấy ví dụ trên thì てう→ちう、sau đó chèn ょ vào giữa. Theo quy tắc này thì ちう được kèm ょ vào giữa, thành ちょう. Ví dụ khác:

けふ　trong cổ văn đọc là　きょう (hôm nay). Đầu tiên đổi hàng e thành hàng i, tức là けふ　thành きふ. Theo quy tắc bên trên, ta biến đổi tiếp きふ thành きょふ. Tiếp tục, theo quy tắc は,ひ,ふ,へ,ほ nếu là vĩ ngữ sẽ đọc như わ,い,う,え,お, ta chuyển tiếp きょふ thành きょう.

Như vậy trong phần này bạn chỉ cần nhớ

「ぢ→じ」
「づ→ず」
「む→ん｣
｢ゐ→い」
「ゑ→え」
「を→お」
「くわ→か」
「ぐわ→が」

Trường hợp không đứng đầu cụm từ thì ハ行→ワ行

｢ア段の音＋う（ふ）｣→｢オ段＋う｣
｢イ段の音＋う（ふ）｣→｢イ段＋ゅう｣　
｢エ段の音＋う（ふ）｣→｢イ段＋ょう｣  はぢ→はじ
めづらし→めずらし
かむなづき→かんなづき
ゐなか→いなか
こゑ→こえ
をかし→おかし
くゎかく→かかく
ぐゎん→がん
つはもの→つわもの　いふ→いう　にほひ→におい、など
かうべ→こうべ
きふ→きゅう
てふてふ→ちょうちょう

Trên đây là những quy tắc khi đọc và viết cổ văn. Bạn sẽ thấy những từ như 「あはれ」、「悲しひ」 đẹp đẽ biết bao. Trong khi đó, đọc là チョウシ mà viết là てうし thì cũng hơi lạ, nhưng rồi bạn sẽ quen thôi. Trong cổ văn, con bươm bướm (ちょうちょう) được viết là てうてう.

Cổ văn

2011-06-03T00:53:00.002+09:00

Một trong những cái thú vị nhất của tiếng Nhật là cổ văn.
Nó thay đổi theo từng thời kỳ, từng thời đại những phản ánh đúng tâm hồn "thuần Nhật" chứ không như thứ tiếng Nhật lai tạp bây giờ.

Trích một đoạn trong "Heikei monogatari", viết theo lối quân ký, đọc khá thú vị.
Đây là đoạn đầu của tác phẩm, mấy câu đầu khá nổi tiếng, được phổ thành thơ và nhạc nhiều, nghệ sĩ ngâm khi chơi đàn Tỳ Bà (Biwa).

Mã:

祇園精舎の鐘の聲、諸行無常の響あり。娑羅雙樹の花の色、盛者必衰のことわりをあらはす。
おごれる人も久しからず、唯春の夜の夢のごとし。たけき者も遂にほろびぬ、偏に風の前の塵に同じ。
遠く異朝をとぶらへば、秦の趙高、漢の王莽、梁の周伊、唐の禄山、是等は皆舊主先皇の政にもしたがはず
、樂みをきはめ、諫をおもひいれず、天下のみだれむ事をさとらずして、民間の愁る所をしらざりしかば、
久からずして亡じし者ども也。近く本朝をうかがふに、承平の將門、天慶の純友、康和の義親、平治の信頼、
此等はおごれる心もたけき事も皆とりどりにこそありしかども、まぢかくは六波羅の入道、
前太政大臣平朝臣清盛公と申し人のありさま、傳へうけたまはるこそ心も詞も及ばれね。
其先祖を尋ぬれば、桓武天皇第五の皇子、一品式部卿葛原親王九代の後胤讃岐守正盛が孫、
刑部卿忠盛朝臣の嫡男なり。彼親王の御子、高親王無官無位にして、うせ給ひぬ。
其御子高望の王の時始めて平の姓を給て、上總介になり給しより、忽に王氏を出て人臣につらなる。
其子鎭守府將軍義茂後には國香とあらたむ。國香より正盛に至る迄、六代は諸國の受領たりし かども、
殿上の仙籍をばいまだゆるされず。

Phân tích đoạn trích trên

Mã:

祇園精舎の鐘の聲、諸行無常の響あり。

Phiên âm:

"Gion shōja no kane no koe, shōgyō mujō no hibiki ari" trong đó

Gion (祇園), âm Hán Việt đọc là "Kỳ Viên", đây là tên riêng.
Shōja (精舎). Hán Việt đọc là "tịnh xá". Bạn nào chưa hiểu nghĩa của từ "tịnh xá" thì có thể tra trong từ điển tiếng Việt.

Như vậy Gion Shōja ở đây là "tịnh xá Kỳ Viên", nơi đức Phật Thích Ca hay đến giảng pháp. Không biết trong tiếng Ấn, tên của nó thế nào nhưng người Hán phiên âm thành 祇園 và người Việt đọc hai chữ này là "Kỳ Viên" và người Nhật đọc là "Gion".

Như vậy, Gion shōja no kane no koe nghĩa là tiếng chuông của tịnh xá Kỳ Viên.

諸行無常, shōgyō mujō, âm Hán Việt đọc là "chư hành vô thường". Nếu không biết ý nghĩa của cụm từ này thì có thể tra Google.

Hibiki là tiếng vang, tiếng rền, âm vang.

Vậy cả câu đầu

"Gion shōja no kane no koe, shōgyō mujō no hibiki ari"

mang nghĩa là: trong tiếng chuông tịnh xá Kỳ Viên, nghe vẳng âm vang của sự vô thường trong cõi đời.
Một câu mở đầu mang tính chất quyết định cho không những cả tác phẩm mà còn ảnh hưởng đến cả lối nghĩ, lối sống cũng như văn học nghệ thuật của nước Nhật nhiều đời sau.

Tác phẩm này được viết trong thời Kamakura, thường được các nhà sư mù đem đi khắp đầu đường ngõ hẻm, vừa gãy đàn Tỳ Bà vừa ngâm ca cho dân chúng nghe. Ít nhiều gì thì điều này cũng ảnh hưởng tới "vô thường quan" tiềm tàng ý thức của người Nhật.

Tiếp theo là câu thứ hai

Mã:

娑羅雙樹の花の色、盛者必衰のことわりをあらはす

Trong đó,娑羅雙樹 đọc là Sara Sōju, âm Hán Việt đọc là "sa la song thụ". Sa La là tên một loài cây ở Ấn độ. Sa La song thụ là cây Sa La đôi, nơi đức Phật Thích Ca nhập diệt.
Như vậy,

Mã:

娑羅雙樹の花の色

có nghĩa là màu sắc của hoa trên cây Sa La đôi.

Mã:

盛者必衰

đọc là Jōsha hissui, HV đọc là "thịnh giả tất suy". Kẻ mạnh đến lúc nào đó phải suy, có lúc thịnh phải có lúc suy.
Kotowari nghĩa là định luật, quy luật.

あらはす đọc là Arawasu, chú ý は theo cách đọc lịch sử là "wa" chứ không phải "ha". Động từ này mang nghĩa là "diễn đạt", "biểu hiện".

盛者必衰のことわりをあらはす , vế này có nghĩa là "thể hiện quy luật thịnh giả tất suy".

Như vậy, toàn bộ ý nghĩa của câu thứ hai có thể hiểu là

Màu sắc hoa cây Sa La đôi cũng cho thấy, biểu hiện quy luật của cuộc đời rằng có lên voi rồi sẽ có lúc xuống chó.

Mã:

たけき者も遂にほろびぬ、偏に風の前の塵に同じ。

"Takeki hito mo tsui ni horobinu, hitoe ni kaze no mae no chiri ni onaji"

Takeki hito: kẻ dũng mãnh, người quả cảm (chiến binh), đây là từ cổ. Các danh từ "take" và "takeshi" trong tiếng Nhật đều có nguồn gốc từ chữ "võ" (trong võ biền, võ thuật) mà ra.
Takeki mono ở đây là chỉ họ Minamoto trong cuộc phân tranh với họ Taira. Họ Minamoto có người đứng đầu là Yoritomo, ông tổ của chế độ Mạc Phủ, mở đầu thời kỳ các võ sĩ cai trị Nhật Bản. Có thể nói rằng Yoritomo chính là người khai mào cho dòng chảy lịch sử đề cao tinh thần thượng võ trong tính quốc dân của dân Nhật.
Ngoài ra, họ Minamoto còn có Yositsune và ông hầu Benkei cũng được xem là thần võ nghệ, đại diện cho giai cấp chiến binh.

Tsui ni: phó từ diễn tả ý "cuối cùng thì..."
Horobinu: hình thái cổ của động từ "horobiru": tuyệt diệt.

Như vậy

Mã:

たけき者も遂にほろびぬ

: kẻ võ biền dũng mãnh cuối cùng cũng tuyệt diệt.

Mã:

偏に風の前の塵に同じ

: cũng giống như câu trên, vế này cũng có thể hiểu dễ dàng bằng ngữ pháp tiếng Nhật hiện đại: chỉ giống như hạt bụi trước gió.

Mã:

おごれる人も久しからず、唯春の夜の夢のごとし。

たけき者も遂にほろびぬ、偏に風の前の塵に同じ。

Hai câu này kết thúc phần mở đầu của Heike Monogatari và cũng là hai câu chốt toàn bộ nội dung của tác phẩm. Qua đây có thể thấy rõ tinh thần "vô thường quan" trong truyện Heike. Bằng việc mô tả cuộc chiến giữa hai họ Minamoto và Taira, tác giả (khuyết danh) đã nói lên lẽ vô thường của cuộc đời: có đó bỗng chốc hóa không. Kẻ quyền thế hôm nay thì mai đã thân bại danh liệt, kẻ hùng mạnh hôm trước hôm sau đã tan tành thân xác.

Download đoạn ngâm thơ phần mở đầu của truyện Heike, do Uehara Mari diễn ngâm với đàn Tỳ Bà

http://www.mediafire.com/?meykt22jmqi

Mã:

遠く異朝をとぶらへば

Tooku ichō wo toboraeba
ichō: âm Hán Việt đọc là "dị triều", tức là triều đình ngoại quốc. Nghĩa rộng của từ này chỉ các nước bên ngoài Nhật Bản, nghĩa hẹp chỉ nước Tàu. Vì ngày xưa Nhật Bản chỉ giao du với Trung Hoa nên khái niệm "ngoại quốc" đồng nghĩa với nước Tàu. Từ đối nghĩa với "ichō" là "honchō" (本朝, bản triều, chỉ triều đình Nhật, tức nước Nhật).

Động từ　"Toburau" (訪ふ, cách biểu ký lịch sử là とぶらふ nhưng không đọc là "toburafu" như cách đọc đương đại mà đọc là "toburau") mang nghĩa là thăm viếng, dò tìm, hỏi thăm.
Như vậy, vế

Mã:

遠く異朝をとぶらへば

có nghĩa là: nếu dò tìm (gương xưa, ví dụ) ở nước Tàu xa xôi (thì thấy)...

Mã:

秦の趙高、漢の王莽、梁の周伊、唐の禄山

Shin no Chōkō, Kan no Ōmō, Ryō no Shūi, Tō no Rokuzan.

Đây đều là các danh từ riêng: Triệu Cao (Chōkō) nước Tần (Shin), Vương Mãn (Ōmō) thời Hán (Kan), Chu Y (Shūi) nước Lương (Ryō) và Lộc Sơn (Rokuzan) thời Đường (Tō): đây đều là các gương gian thần nghịch tặc bên Tàu ngày xưa. Các bạn có thể tra Google để hiểu rõ hơn.

Mã:

是等は皆、旧主先皇の政にもしたがはず

Kore ra wa mina, kyūshu senkō no matsurigoto nimo sitagawazu

是等 (korera): bọn này, những thứ này, chỉ đám người liệt kê ở trên
Mina: toàn bộ, hết tất cả
kyūshu senkō: cựu chủ tiên Hoàng: chủ cũ và vua đời trước
政 (matsurigoto): chính trị
従う (sitagau): động từ, nghĩa là tuân theo. Thể phủ định là sitagawanai (sitagawazu), tuy nhiên, về mặt biểu ký lịch sử thì ghi là 従はず chứ không ghi　従わず như trong tiếng Nhật hiện đại.

Như vậy cả vế này có nghĩa là: những kẻ này thảy đều không tuân theo nền chính trị của các tiên vương, chúa (chủ) của họ.

Mã:

楽みをきはめ、諫をも
おもひいれず、天下のみだれむ事をさとらずして

Tanoshimi wo kiwame, isame womo omoiirezu, tenga no midaremu koto wo satorazu site

Tanoshimi: hiểu như hiểu từ này trong tiếng Nhật đương đại: niềm vui, khoái lạc
Kiwame ̣̣̣̣́(không đọc là Kihame như tiếng Nhật hiện đại): cùng cực, đi đến chỗ cùng cực

Mã:

楽みをきはめ

: suốt ngày ăn chơi, cực đỉnh của chơi bời
Isame: sự can gián, lời can gián
Omoiirezu (thể phủ định, không đọc là Omohi irezu như tiếng Nhật hiện đại): không để tâm đến

Mã:

楽みをきはめ、諫をもおもひいれず

: ra sức chơi bời, không nghe theo lời can gián

Tenga: thiên hạ
Midaremu: hình thái cổ của động từ midareru: rối ren, loạn lạc
Satoru: hay biết
Satorazu: không hay biết
Satorazu site : liên ngữ site đi sau từ phủ định "zu" mang ý "nakute"　（なくて）　hay "shinaide" （しないで） như trong tiếng Nhật hiện đại.

Mã:

天下のみだれむ事をさとらずして

: chẳng hay biết gì đến sự loạn lạc của thiên hạ

Mã:

民間の愁る所を
しらざしかば、久しからずして、亡じにし者ども也。

Minkan no ureuru tokoro wo shiraza shikaba, hisashikarazu site, bōji nishi monodomo nari

Mã:

民間

: dân gian, trăm họ, bá tánh
愁る: điều lo buồn, sự lo lắng
Shirazaru: thể phủ định của shiru (biết). Shirazaru nghĩa là không biết.
Trợ từ "ba" đi chung với "shika" diễn đạt ý: chính vì (～たので)
Shirazashikaba: chính vì không biết (điều nói trước đó) nên mới...

Hisashikarazu site: (đã nói bên trên)

Mã:

亡じにし者ども也

: trở thành những kẻ diệt vong, vong mạng.

Trợ từ "nari" đứng cuối câu thường diễn tả ý khẳng định: dearu.

Như vậy cả cụm

Mã:

遠く異朝をとぶらへば、秦の趙高、漢の王莽、梁の周伊、唐の禄山、
是等は皆、旧主先皇の政にもしたがはず、楽みをきはめ、諫をも
おもひいれず、天下のみだれむ事をさとらずして、民間の愁る所を
しらざしかば、久しからずして、亡じにし者ども也。

mang nghĩa là:
nếu tìm ví dụ ở nước Tàu xa xôi thì thấy có gương Triệu Cao nhà Tần, Vương Mãn nhà Hán, Chu Y nước Lương và (An) Lộc Sơn nhà Đường. Thảy bọn này đều không tuân theo nền chính trị của cựu chủ tiên hoàng, ăn chơi đọa lạc, không nghe theo lời can gián, chẳng biết thiên hạ đang rối ren, chẳng điếm xỉa gì đến nỗi lo của bá tánh nên đều trở thành những kẻ vong mạng, chẳng tồn tại lâu được.

2011-05-04T01:59:00.003+09:00

"Gekitotsu! Satsujinken" (激突! 殺人拳, tạm dịch là "kích đột! Sát nhân quyền) là một bộ phim võ thuật, xã hội đen do hãng Tōei Nhật Bản chế tác, được công chiếu vào ngày mùng 2 tháng 2 năm 1974. Sự thành công của nó dẫn đến sự ra đời của hai tập phim tiếp theo "Gekitotsu! Satsujinken 2" và "Gyakushū! Satsujinken".
Đây là bộ phim tiếp theo trong series phim Karate "Body Guard Kiba" do nam tài tử Chiba Shin-ichi thủ diễn. "Gekitotsu! Satsujinken" là bộ phim hâm nóng lại làn sóng phim về đề tài xã hội đen (Yakuza) của hãng Tōei sau một thời gian nguội lạnh.

Hãng phim New Line Cinema (Mỹ) đã mua lại bản quyền phim này và trình chiếu tại Mỹ quốc dưới cái tên "The Street Fighter" vào tháng 11 năm 1974. Nó đã nhanh chóng chiếm được tình cảm của khán giả Mỹ và đẩy lùi các đại tác được trình chiếu đồng thời khác như "Airport 1975", "The Odessa File" và "Le Petit Prince". "Gekitotsu! Satsujinken" lọt vào top 5 phim hay nhất nước Mỹ trong 3 tuần liền và trở thành một tác phẩm tiêu biểu cho nam tài tử Chiba Shin-ichi. Đây còn là bộ phim Nhật đầu tiên được tạp chí Variety ca ngợi.
Hãng New Line Cinema đã đặt tên cho diễn viên Chiba Shin-ichi là Sonny Chiba, và kể từ đó cái tên này trở nên nổi như cồn ở khắp nơi trên Thế giới.

Hậu trường

"Gekitotsu! Satsujinken" là bộ phim lột tả được hết chất tàn khốc của Karate qua diễn xuất của Chiba Shin-ichi. Phim có sự hợp tác của Yamaguchi Gōgen, người sáng lập phái Karate Gōjū và Suzuki Masafumi, quán trưởng của Seibukan (Chánh võ quán) và cũng là hội trưởng liên đoàn Karate cương toàn quốc Nhật Bản. Vì vậy, trong phim có những cảnh Kata của phái Karate Gōjū. Vai diễn Shikenbaru, kẻ thù của Chiba trong phim do Ishibashi Masashi đảm nhiệm. Ngoài đời, Masashi là sư huynh của Chiba Shin-ichi ở võ đường Karate Kyokushin.
Hãng New Line Cinema đánh giá khả năng diễn xuất võ thuật của Chiba Shin-ichi qua phim này cao hơn Lý Tiểu Long đương thời. Bộ phim đã gây sóng gió ở 18 rạp chiếu các địa phương Nam trung bộ nước Mỹ. Các công ty điện ảnh châu Âu, Úc cũng đổ xô đi mua bản quyền của phim này. Lý do thành công của nó là "mang tính kỹ thuật và sức mạnh, sát với Karate thực tế chứ không mang tính nhảy múa như Kungfu Lý Tiểu Long", "biết lợi dụng các kỹ thuật của thể dục dụng cụ mang tính uyển chuyển cao".

"Gekitotsu! Satsujinken" được công chiếu tại Mỹ với cái tên "The Street Fighter" và nhanh chóng được liệt vào hạng X vì những cảnh bạo lực, trong đó có cảnh nhân vật chính Tsurugi Takuma dùng tay không xé lìa bộ phận sinh dục của đối thủ. Sau đó, 16 phút phim được biên tập để phù hợp với hạng R.
Trong phiên bản lồng tiếng Anh, nhân vật Tsurugi Takuma được gọi là Terry Sugury trong phần corangeit, nhưng các diễn viên lồng tiếng lại phát âm là Terry Tsurugi. Đối thủ chính của Tsurugi trong phiên bản Nhật ngữ là Shikenbaru Tateki cũng "bị dịch" nhầm thành Junjō trong bản tiếng Anh.

Staff & Cast

+ Đạo diễn: Ozawa Shigehiro
+ Kịch bản: Takada Kōji, Torii Motohiro
+ Chiba Shin-ichi (vai Tsurugi Takuma)
+ Nakajima Yutaka (vai Sarai)
+ Shihomi Etsuko (vai Shikenbaru Nachi)
+ Yamada Goichi (vai Rakuda)
+ Suzuki Masafumi (vai Masaoka Kendō)
+ Ishibashi Masashi (vai Shikenbaru Tateki)

Nội dung

Tsurugi Takuma là một cao thủ Karate và cũng là một kẻ giết mướn chuyên nghiệp. Một ngày nọ, Takuma được Ngũ Long Hội, tổ chức Mafia Cực Đông đến ủy lại việc bắt cóc con gái của ông vua dầu hỏa vừa mới qua đời. Biết được âm mưu đằng sau vụ này, Takuma đã từ chối và bị cuốn vào vòng chiến...

Download

(dùng hjsplit để nối các phần lại với nhau)

http://www.mediafire.com/?caswr2wikw3lh

千葉真一 Chiba Shin-ichi

2011-05-04T00:19:00.002+09:00

Chiba Shin-ichi (千葉真一, đừng đọc thành Shi-nichi nha) là một nam diễn viên, ca sĩ kiêm đạo diễn điện ảnh và cũng là một Karateka người Nhật Bản. Ông ra đời ngày 22 tháng 1 năm Shōwa thứ 14 (1939) tại tỉnh Fukuoka. Tên thật của ông là Maeda Sadaho (前田禎穂), được người phương Tây biết đến với cái tên JJ Sonny Chiba hay đơn giản là Sonny Chiba. Người Nhật gọi ông bằng cái tên thân mật là Chiba chan.

Sonny Chiba tại liên hoan phim Hawaii vào tháng 10 năm 2005

Chiba Shin-ichi là một trong những ngôi sao sáng đại diện cho nền điện ảnh Nhật Bản, được cả thế giới biết đến với cái tên Sonny Chiba qua những bộ phim võ thuật và thế giới ngầm vào thập niên 70 của thế kỷ 20. Ông là cao thủ tứ đẳng của phái Kyokushin Karate, nhị đẳng quyền pháp Thiếu Lâm. Ngoài ra ông còn tinh thông nhiều môn võ nghệ và thể thao khác như cưỡi ngựa, trượt tuyết. Chính vì vậy, ông đã chinh phục được khán giả bằng những màn trình diễn hành động táo bạo và rất thực. Chiba Shin-ichi được xem là ông tổ của diễn viên hành động Nhật Bản, là chủ tịch đầu tiên của JAC (Japan Action Club), cái nôi đào tạo nên nhiều diễn viên hành động gạo cội của Nhật Bản.

Lai lịch
Hướng đến Olympic

Chiba Shin-ichi ra đời trong một gia đình gồm hai con trai và ba con gái ở tỉnh Fukuoka. Cha ông là một quân nhân trong chiến đội phi hành thuộc lục quân ở phố Tachi Arai, còn mẹ ông xuất thân từ tỉnh Kumamoto và là vận động viên điền kinh thời còn đi học. Năm lên 4 tuổi, cha ông chuyển công tác sang thành phố Kisarazu tỉnh Chiba, từ đó gia đình ông chuyển sang ở thành phố Kimizu.

Khi lên trung học, giáo viên thể dục khuyên ông nên theo con đường thể dục dụng cụ nhưng rốt cuộc Chiba lại tham gia vào điền kinh, bóng chuyền và dã cầu. Chỉ khi bước chân vào trường cấp ba Kisarazu thì ông mới chuyên tâm vào thể dục dụng cụ, trong năm đầu ông đã đoạt giải nhì trong hội thi toàn quốc, đến năm thứ ba thì đoạt giải nhất trong đại hội toàn quốc. Mặt khác, thời còn là học sinh, Chiba cũng rất say mê những phim Cao Bồi Mỹ như Shane của Alan Ladd, High Noon của Gary Cooper.
Năm Shōwa thứ 32 (1957), Chiba nhập Đại học thể dục thể thao Nhật Bản với giấc mộng được tham dự Olympic nên đã trải qua những ngày tháng miệt mài luyện tập không ngừng nghỉ. Để có tiền chi trả học phí, Chiba còn làm thêm những nghề như phụ hồ (phụ xây) vốn lương cao nhưng nặng nhọc. Vì làm việc quá nặng nhọc nên đến cuối năm thứ hai Đại học thì mắc chứng đau lưng, chỉ cần ngừng tập một tuần cũng thấy rõ sự khác biệt với trước kia. Đương thời, Chiba bị bác sĩ "tuyên án" cấm vận động trong một năm. Con đường trở thành tuyển thủ Olympic lại càng khó khăn hơn.

Sonny Chiba trong phim Gekitotsu! Satsujinken năm 1974

Khi chàng trai trẻ Chiba bắt đầu tìm kiếm tương lai, trên đường trở về nhà thì tình cờ bắt gặp tấm poster tuyển khuôn mặt diễn viên mới lần thứ 6 của hãng phim Tōei tại ga Yoyogi thuộc quận Shibuya. Khi trở về nhà, Chiba bàn chuyện này với người bạn thân và được tán thành nên đến ra mắt Tōei. Đương thời, người xuất thân từ Đại học thể dục thể thao là rất hiếm nhưng Chiba đã lập thành tích đứng đầu, vượt qua 26 nghìn thí sinh khác đổ về ứng thí. Tuy nhiên, cha ông kịch liệt phản đối việc con trai tham gia vào làng giải trí và vì việc này mà đã từ con.

Diễn viên hành động

Năm Shōwa thứ 34 (1959), Chiba bỏ dở việc học Đại học để gia nhập hãng phim Tōei. Đồng thời kỳ có 14 nữ, 6 nam khác, trong đó các diễn viên nổi tiếng như Kameishi Seiichirō, Taichi Kiwako, Kayashima Narumi và Arai Shigeko.
Sau khi gia nhập hãng phim Tōei, Chiba trải qua 6 tháng nghiên cứu tại kịch đoàn Haiyūza, đến tháng 1 năm Shōwa thứ 35 (1960) thì xuất hiện lần đầu tiên trong bộ phim truyền hình "Mặt nạ bảy màu" (Nanairo Kamen) trong vai nhân vật chính Ran Kōtarō đời thứ hai. Sau đó, Chiba cũng tham gia diễn xuất trong bộ phim truyền hình "Sứ giả Allah". Sau lần debut này, Chiba đều không dựa vào các diễn viên đóng thế mà đều tự mình diễn trong những cảnh hành động, đấu võ. Lúc này Tōei mới bắt đầu tìm kiếm chất hành động của Chiba trong phim. Đây cũng là thời kỳ cha ông giải tỏa mối bất hòa với con trai mình.

Chiba trong vai Yagyū Jūbei, phim Yagyū Ichizoku no Inbō năm 1978

Năm 1961, Chiba tham gia vào bộ phim hình sự"Keishichō Monogatari Fuzai Aribai" về điều tra tội phạm, ngay sau đó liền tham gia vào bộ phim đầu tay của đạo diễn gạo cội Fukasaku Kinji. Cùng năm, ông còn tham gia vào loạt phim Tokusatsu "Uchū Kaisokusen" và những phim hành động khác có nhiều cảnh đấu võ, rượt đuổi. Năm 1962, sau khi tham gia vai chính trong các phim thể loại Suspense thì Chiba còn tham gia các vai phụ bên cạnh các diễn viên có tiếng đương thời như Takakura Ken, Tamba Tetsurō và Mita Yoshiko trong các bộ phim xã hội đen.

Năm 1966, Chiba tham gia đóng vai chính trong bộ phim hợp tác giữa Nhật và Đài Loan là "Kamikaze Yarō Maruhi no Kettō" (tên Hán là Bạch Nhật Chi Ngân Dực). Phim này được quay ở Đài Loan, trong phim có cảnh Chiba nhảy lên một chiếc may bay đang cất cánh và nhiều cảnh hành động gây cấn khác. Thời gian này, Chiba còn tham gia đóng nhiều phim khoa học giả tưởng như "Chiến tranh dưới đáy biển" (Kaitei Daisensō), các phim có đề tài tình báo, Yakuza, sĩ quan.
Năm 1968, Chiba tham gia vai chính trong loạt phim truyền hình "Key Hunter" và nhanh chóng chiếm được tình cảm của khán giả cả nước bằng những pha siêu hành động trước đây chưa từng thấy. Từ đó, làn sóng Chiba Shin-ichi nhanh chóng lan rộng, ông được dân chúng gọi bằng cái tên thân mật là Chiba chan và trở thành một Idol mang tính quốc dân. Vì được dân chúng yêu thích như vậy nên loạt phim này được phát sóng liên tục trong 5 năm với tỷ lệ xem trên 30%. Trong phim có những cảnh hành động nguy hiểm như nhảy từ trên mui xe lửa đang chạy xuống đánh nhau với đối thủ, lái xe xong xong với chiếc máy bay đang chạy và lao thẳng lên máy bay. Có lần Chiba cũng bị thương khi diễn những cảnh này.
Những phim do Chiba Shin-ichi đóng cũng được phát sóng bên ngoài Nhật Bản và thu hút được sự chú ý của nhiều người. Đương thời, Lý Tiểu Long (Bruce Lee) cũng rất hứng thú với hoạt động diễn xuất của Chiba và đã gửi đề nghị cộng diễn với Chiba, nhưng không may bất ngờ qua đời sớm nên điều này đã không trở thành hiện thực. Ngôi sao võ thuật Thành Long (Jackie Chan) thời chưa thành danh cũng từng mơ ước trở thành ngôi sao hành động như Chiba và chịu nhiều ảnh hưởng từ lối diễn hành động của Chiba. Thành Long là một fan to của Chiba Shin-ichi, khi đã nổi danh như một ngôi sao thì có tìm đến bộ phận quay phim của hãng Tōei ở Kyōto để bày tỏ kính ý đối với Chiba.

Chiba trong vai Yagyū Jūbei, phim Makai Tenshō năm 1981

Năm 1969, Chiba đóng vai chính trong bộ phim "Nihon Ansatsu Hiroku" (Nhật Bản ám sát bí lục), một bộ phim quy tụ hầu hết các ngôi sao màn bạc đương thời. Quay phim này, Chiba nhận được giải thưởng diễn xuất hay nhất và bản thân bộ phim cũng nhận được nhiều giải thưởng khác.
Năm 1970, vì bất mãn với thực lực không đủ của các bạn diễn và diễn viên đóng thế trong các cảnh quay hành động, đấu võ nên Chiba quyết tâm xây dựng một trường đào tạo hành động cho các diễn viên trẻ. Trường này có tên Japan Action Club (JAC), sau đổi thành Japan Action Enterprise và là nơi đào tạo nên rất nhiều diễn viên hành động có tiếng, trong đó có Haruta Jun-ichi, Ōba Kenji, Shihomi Etsuko, Sanada Hiroyuki, Kurosaki Hikaru,...

Chiba trong phim Kage no Gundan, 1980

Sonny Chiba

Năm 1973, bắt đầu với loạt phim "Body Guard Kiba", sau đó Chiba tham gia vào các loạt phim võ thuật, xã hội đen như "Gekitotsu! Satsujinken", "Chokugeki! Jigokuken", "Shōrinji Kempō", "Kenka Karate Kyokushinken", "Karate Baka Ichidai".... Qua những loạt phim này, Chiba nhanh chóng chiếm được tình cảm của người xem bằng những đòn đánh uy lực, đầy tính chân thật của võ thuật thực chiến.
Năm 1974, loạt phim "Gekitotsu! Satsujinken" ra đời đã hâm nóng lại làn sóng phim xã hội đen của hãng Tōei vốn đã nguội lạnh bấy lâu. Các công ty điện ảnh Mỹ, châu Âu, Úc và Canada cũng đổ xô mua bản quyền của loạt phim này để trình chiếu ở nước họ. Trong đó, New Line Cinema Mỹ quốc có nhận xét rằng đây là một tác phẩm tuyệt vời, phần hành động của Chiba còn hơn cả Lý Tiểu Long. Hãng này mua bản quyền của "Gekitotsu! Satsujinken" và đổi tên thành "The Street Fighter", đặt tên cho Chiba Shin-ichi là Sonny Chiba. Và cũng bắt đầu từ đó, cái tên Sonny Chiba được khắp nơi trên Thế giới biết đến.
Bộ phim này được trình chiếu ở 18 rạp chiếu khắp nơi ở vùng trung nam nước Mỹ từ tháng 11 năm 1974 và trở thành tác phẩm đại biểu của Sonny Chiba, liên tục chiếm vị trí Best 5 trong 3 tuần liền.Tạp chí tổng hợp uy tín nhất nước Mỹ là Variety cũng đăng tải chuyện này trong số báo ngày 18 tháng 12, cho rằng đây là bộ phim Nhật Bản đầu tiên gặt hái nhiều thành công tại Mỹ. Báo phân tích nguyên nhân thành công của phim là ở phần diễn xuất, khác với công phu (Kungfu) của Lý Tiểu Long mang nhiều tính nhảy múa, những cảnh đấu võ của Chiba mang đầy tính kỹ thuật và lực, rất gần với thực tế và việc lợi dụng những cảnh mang tính thể dụng dụng cụ cũng là một chất xúc tác để phần hành động mượt mà hơn.
Bộ phim "Chokugeki! Jigokuken" là sự kết hợp giữa Mafia và những màn trình diễn đầy tốc độ của Chiba trong vai một hậu duệ của Ninja, nó đã mang về cho hãng Tōei 4 tỷ 1700 vạn en trong năm 1974. Cùng năm, nó được xếp hạng 5 trong số những phim Nhật đạt doanh thu cao nhất. Phim này được công chiếu tại Mỹ với cái tên "The Executioner" và bán được hơn 10 vạn bản video từ năm 1999 đến nay.

Chiba trong vai Ōyama Masutatsu, phim Kenka Karate Kyokushinken, 1977

Nếu trước đây, khán giả Mỹ quốc có ấn tượng Lý Tiểu Long = Karate thì sau này lại có ấn tượng Sonny Chiba = Karate. Chiba đã gây ảnh hưởng đáng kể đối với một số diễn viên, đạo diễn Mỹ quốc và các nước phương Tây. Trong số những người hâm mộ Sonny Chiba cuồng nhiệt, có những người nổi tiếng như Samuel Leroy Jackson, Quentin Tarantino. Jackson lần đầu gặp Chiba đã đứng yên bất động, nài nỉ xin chữ ký. Quentin cũng đã áp dụng phong cách chiến đấu bạo liệt của Chiba vào trong bộ phim đình đám của ông là "Kill Bill". Trong phim còn có cảnh nhân vật chính đang xem "Gekitotsu! Satsujinken" trong rạp.
Khi nhận được nhiều khen ngợi từ hải ngoại, Chiba được giám đốc hãng Tōei là Okada Shigeru khuyên hãy tiến thân ra hải ngoại, nhưng lúc đó Chiba đã từ chối "bây giờ chưa phải lúc" và quyết định ở lại Nhật Bản đóng thêm nhiều phim và đào tạo thế hệ trẻ.

Đóng nhiều thể loại
Chiba Shin-ichi đã trở thành một ngôi sao hành động tiêu biểu của Nhật Bản, nhưng đến năm 1978 thì Chiba bắt đầu tiến sâu vào lãnh vực phim "kiếm hiệp" cổ trang (Jidaigeki) và để lại nhiều dấu ấn cho thể loại này. Trong phim "Yagyū Ichizoku no Inbō" có cảnh Chiba lao xuống từ bờ vực cao hơn 30m. Nhờ những cảnh hành động táo bạo như vậy mà Chiba nhận được giải nam diễn viên ưu tú của phim trong giải thưởng Academy Nhật Bản.
Những phim Jidaigeki mà Chiba từng đóng đều là những kiệt tác không thể nào quên trong lòng người dân Nhật Bản. Trong đó có thể kể đến "Chuyển sanh ma giới" (Makai Tenshō), "47 võ sĩ" (Akōjō Danzetsu), "Satomi Hakkenden", "Shōgun Iemitsu no Ranshin Gekitotsu"... Qua những bộ phim như "Yagyū Ichizoku no Inbō", "Makai Tenshō", "Yagyū Abaretabi", người xem đã quen với hình tượng Chiba trong vai kiếm khách Yagyū Jūbei một mắt. Đối với người xem, hễ nhắc đến Yagyū Jūbei là nhắc đến Sonny Chiba. Ngoài ra, Chiba còn gặt hái được nhiều thành công, để lại nhiều ấn tượng mạnh trong vai Ninja Hattori Hanzō qua loạt phim truyền hình "Kage no Gundan" (binh đoàn bóng tối). Do một thời gian dài đóng vai kiếm khách Yagyū Jūbei, Chiba phải che một mắt trái và vận dụng mắt phải quá nhiều dẫn đến mất thị lực và phải gắn tròng nhân tạo.
Năm 1979, trong bộ phim kỷ niệm 20 năm ngày vào làng giải trí là "Sengoku Jieitai" (đội tự vệ Chiến quốc), lần đầu tiên Chiba xuất hiện trong vai trò vừa là diễn viên chính vừa là đạo diễn. Trong phim có những góc quay táo bạo như treo lơ lửng từ trực thăng để quay đã khiến cả đoàn phải lo lắng, nhưng những cảnh này đã được đánh giá tốt và nhận được giải Blue Ribbon năm 1980.
Năm 1981, ông diễn vai chính trong bộ phim "Bōkensha Kamikaze". Khác với các vai diễn xã hội đen, kiếm khách hay Ninja vốn đã trở thành sở trường của Chiba, trong phim này Chiba vào vai một sinh viên Đại học sống không có mục đích, sau đó còn tham gia diễn xuất trong một số phim đề tài gia đình khác.

Tiến ra Thế giới
Năm 1980, Chiba Shin-ichi tham gia diễn xuất trong một bộ phim hợp tác giữa Anh-Mỹ là "Bushidō Blade", tuy nhiên vẫn chưa chính thức tiến ra hải ngoại khiến nhiều người nghĩ Chiba đã từ bỏ ý định này. Nhưng đến khoảng 1990 thì lại có nhiều đề cử diễn xuất từ các hãng phim Mỹ. Cùng thời điểm đó, tại Los Angeles cũng chiếu lại 14 bộ phim Karate của Chiba như "Gekitotsu! Satsujinken" và "Kozure Satsujinken".
Năm 1991, Chiba bán lại Japan Action Club cho Nikkō Edo Mura, sau đó tham gia bộ phim Mỹ "Aces: Iron Age III" và từ đó quyết định chuyển cứ điểm sang Los Angeles, bắt đầu hoạt động diễn xuất tại Mỹ quốc.
Năm 1998, Chiba tham gia đóng vai trùm cuối Hùng Bá trong bộ phim "Phong Vân Storm Riders Hùng Bá Thiên Hạ" do Hương Cảng sản xuất. Vai diễn này đã để lại nhiều ấn tượng trong lòng người xem và Chiba được đề cử giải nam diễn viên ưu tú trong Hương Cảng điện ảnh kim tượng tưởng lần thứ 18. Đến năm 2001, bộ phim được Đài Loan dựng lại thành phim truyền hình.
Năm 2003, Chiba tham gia một vai phụ trong bộ phim "Kill Bill" của đạo diễn Quentin Tarantino và được đề cử nam diễn viên phụ xuất sắc trong giải Saturn lần thứ 30.

Chiba trong phim Master of Thunder, 2006

Karate

Trước khi gia nhập hãng phim Tōei, Chiba được một người Hàn Quốc quen biết với Ōyama Masutatsu giới thiệu đến võ đường Ōyama (sau này là Kyokushin Kaikan) và trở thành môn nhân của võ đường này. Trong các bộ phim Karate, vai địch thủ của Chiba thường được giao cho Ishibashi Masashi, đây cũng là một tiền bối của Chiba trong phái Kyokushin Karate.
Sau khi gia nhập hãng phim, Chiba cũng không được đẳng danh dự mà vẫn phải thi lên đai lên đẳng như các môn sinh khác. Tháng 10 năm 1965, Chiba đoạt đai đen, đến tháng 2 năm 1977 vượt lên tam đẳng, đến tháng 1 năm 1984 thì đoạt tứ đẳng.
Tháng 4 năm 1977, tại Hawaii có tổ chức giải đấu Karate Full Contact (đánh không kiên cử) và Chiba cùng với Azuma Takashi, Nakamura Makoto là đại diện của đoàn Nhật Bản thi đấu với đoàn Hawaii. Đối thủ của Chiba là Greg Kauffman, võ sĩ vô địch Karate dãi bờ biển phía Đông nước Mỹ. Trong trận này Chiba đã tích cực tấn công với những đòn đá xoay sở trường, kết quả là thắng KO ở hiệp hai bằng nhị đoạn cước.
Đại sư Ōyama Masutatsu cũng có kể về việc này trong cuốn "Waga Karate Kakumei" (cuộc cách mạng Karate của tôi) rằng: "tôi nghe nói những phim Karate của Chiba Shin-ichi rất thịnh hành tại Mỹ, và giới chuyên môn nhận xét rằng Karate của Chiba chính là Karate thật. Điều này là đương nhiên, và cậu ấy đã thể hiện thực lực của mình trong trận đấu này thật tuyệt vời".

Những phim chủ yếu

1961

Tham khảo

http://ja.wikipedia.org/wiki/JJ%E3%8...87.BA.E6.BC.94

Kozure Ōkami the Movie (2)

2010-10-06T04:37:00.000+09:00

Kozure Ōkami Meifumadō (子連れ狼冥府魔道, tạm dịch là "Sói mang con, Minh phủ ma đạo") là một tác phẩm Jidaigeki Nhật Bản do Katsu Production chế tác vào tháng 8 năm 1973 và đồng thời là tác phẩm thứ 5 trong series Kozure Ōkamiđược dựng từ Manga cùng tên do nam tài tử Wakayama Tomisaburō thủ vai chính. Cũng từ tháng 4 năm này, mạng lưới truyền hình Nhật Bản bắt đầu khởi chiếu series phim truyền hình Kozure Ōkami do tài tử Yorozuya Kinnosuke thủ diễn.

Khái yếu

Meifumadō là tập phim thứ 5 trong series và được dịch sang Anh ngữ là "Lone Wolf and Cub: Baby Cart in the Land of Demons" hoặc "Shogun Assassin 4: Five Fistfuls of Gold" khi được trình chiếu tại Bắc Mỹ. Bản thân cụm từ Meifumadō (冥府魔道, đọc âm Hán Việt là "Minh phủ ma đạo") vốn không có trong tiếng Nhật mà là do tác giả Konoike đặt ra. Đây cũng là một thuật ngữ được dùng xuyên suốt nội dung bộ Manga và có một tầm tác động nhất định đến tiếng Nhật. Meifu (minh phủ) là âm ty, địa ngục, nơi những linh hồn tội lỗi sau khi chết bị giam giữ. Madō (ma đạo) chính là tà đạo, con đường của ma quỷ. Cha con đao phủ Ogami Ittō vì muốn báo thù kẻ đã hại gia tộc mình mà chấp nhận làm bất cứ điều gì, kể cả phải xuống âm ty hay đi vào ma đạo, để đạt mục đích. Cụm từ này nói lên quyết tâm sắt đá của Ogami, nhất định phải báo thù bằng mọi giá và chính nó đã mở ra một mục từ mới trong từ điển tiếng Nhật vì mức độ kinh điển của nó.

Nội dung

Trên bước đường lưu lạc giang hồ, cha con Ogami Ittō lần lượt bị năm thích khách của phiên Kuroda ám sát. Từng người một sau khi bị Ittō hạ đều đưa ra 100 lượng vàng và một ít thông tin về chính sự của phiên Kuroda. Mục đích của năm gia thần này là thử tài của Ogami Ittō trước khi quyết định thuê Ittō ám sát chúa Daimyō của phiên Kuroda. Chúa phiên vốn yêu một người thiếp nên đã phế thế tử, bắt giam trong ngục tối và lập con gái với người thiếp lên làm thế tử. Nhưng theo lệ thì vị ấu chúa khi đủ tuổi sẽ phải lên Edo diện kiến Shōgun, và nếu bị phát hiện là gái giả trai sẽ bị tru di cả họ, phiên Kuroda bị tịch thu. Để tránh cảnh đoạn tuyệt của cả họ tộc, các gia thần trong phiên đã bí mật thuê thích khách hành thích cả chúa công của mình...

Staff & Casting

* Hãng sản xuất: Tōhō
* Chế tác: Katsu Shintarō, Matsubara Hisaharu
* Nguyên tác: Koike Kazuo, Kojima Gōseki
* Kịch bản: Koike Kazuo
* Đạo diễn: Misumi Kenji
* Ogami Ittō: Wakayama Tomisaburō
* Ogami Daigorō: Tomikawa Akihiro
* Ayabe Ukon: Yamauchi Akira
* Mogami Shunsuke: Ōtaki Hideji
* Mawatara Hachirō: Naitō Takeshi
* Kikuchi Yamon:Suga Fujio
* Chúa Kuroda Naritaka: Yamashiro Shingo
* Yagyū Retsudō: Ōki Minoru

Link download

Mediafire

Lưu ý: sau khi tải xong 9 file, bạn đặt chúng trong cùng thư mục và dùng phần mềm hjsplit để nối lại rồi xem bình thường.

Link xem online

* Phần I: Daily Motion
* Phần II: Daily Motion
* Phần III: Daily Motion
* Phần IV: Daily Motion
* Phần V: Daily Motion
* Phần VI: Daily Motion
* Phần VII: Daily Motion
* Phần VIII: Daily Motion
* Phần IX (End): Daily Motion

Kozure Ōkami the Movie (1)

2010-09-19T10:35:00.000+09:00

Kozure Ōkami Ko wo kashi Ude kashi tatematsuru

(tạm dịch là "sói mang con", cho thuê con, nhận giết mướn)

Kozure Ōkami Ko wo kashi Ude kashi tatematsuru (子連れ狼子を貸し腕貸しつかまつる) (tạm dịch là "sói mang con", cho thuê con, nhận giết mướn) là một tác phẩm điện ảnh Nhật Bản nằm trong series Kozure Ōkami do nam tài tử Wakayama Tomisaburō thủ vai chính. Đây là tập đầu tiên trong series, được công chiếu vào năm 1972 và đạo diễn là Misumi Kenji. Tập phim này là tác phẩm điện ảnh hóa đầu tiên của bộ Manga cùng tên của Koike Kazuo và Kojima Gōseki. Tác phẩm này nhận được nhiều sự tán thưởng từ công chúng, vì vậy nó đã mở màn cho series Kozure Ōkami kéo dài đến năm 1974.

Cùng thời điểm với tập phim này là bộ phim về kiếm sĩ mù Zatōichi, Zatōichi Goyō no tabi do em trai của Wakayama Tomisaburō là Katsu Shintarō thủ diễn.

Nội dung

Đây là tập đầu tiên trong series và giải thích thân thế của nhân vật chính, đao phủ Ogami Ittō cũng như động cơ lang thang của Ittō. Mở đầu phim là cảnh kiếm khách giang hồ Ogami Ittō đẩy chiếc xe nôi, cùng con trai là Daigorō lang bạc khắp nước Nhật. Trên xe nôi có giăng biển "cho thuê con, nhận giết mướn". Ogami Ittō vốn là cao thủ phái kiếm Suiō-ryū, được chọn làm đao phủ của Tướng quân, chuyên chém đầu các lãnh chúa Daimyō sau khi họ mổ bụng vì mắc trọng tội. Nhưng rồi cả họ tộc Ogami bị Yagyū Retsuō, một nhân vật đầy dã tâm trong bộ máy Mạc Phủ sát hại. Mục đích của Retsudō là chiếm vị trí đao phủ của Ittō, mặc chiếc áo có gia huy của Tướng quân, thứ tượng trưng cho quyền lực tối cao. Từ đó Ogami Ittō và đứa con trai sơ sinh còn sống sót sau vụ ám sát phải rời khỏi thành Edo, lang thang khắp nước Nhật để tìm cơ hội báo thù... Trong tập phim này, cha con Ogami được thiên hạ gọi là "sói mang con" và nhận giết mướn với 500 lượng cho mỗi mạng người. Một lần nọ, gia thần của phiên Oyamada đến nhờ Ittō hạ sát một gian thần có thế lực trong phiên...

Staff & Casting

* Hãng sản xuất: Tōhō
* Chế tác: Katsu Shintarō, Matsubara Hisaharu
* Nguyên tác: Koike Kazuo, Kojima Gōseki
* Kịch bản: Koike Kazuo
* Đạo diễn: Misumi Kenji
* Ogami Ittō: Wakayama Tomisaburō
* Ogami Daigorō: Tomikawa Akihiro
* Osen: Mayama Tomoko
* Yagyū Kurando: [Tsuyugcgi Shigeru]]
* Yagyū Bizennokami: Watanabe Fumio
* Yagyū Retsudō: Itō Yūnosuke
* Sugito Kemmotsu: Uchida Asao

Xem Online
Phần I:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần II:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần III:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần IV:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần V:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần VI:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần VII:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms
Phần VIII:
http://www.dailymotion.com/video/xeq...matsuri_school
Phần IX (end):
http://www.dailymotion.com/video/xeq...uri_shortfilms __________________

Tải về máy

Mediafire

Great Anime: Atama Yama

2010-09-05T08:09:00.001+09:00

Atama yama (頭山), tạm dịch là "núi đầu", là một vở diễn kịch Rakugo. Tại vùng Edo, vở diễn này có tên là "Atama yama" nhưng tại các xứ miền Tây Nhật Bản như Kyōto hay Ōsaka thì nó còn có tên là "Sakurambo" (quả Anh đào). Đây là một trong những vở diễn nổi tiếng của soạn giả Rakugo miền Tây là Katsura Jakujaku. Với đề tài về một người đàn ông keo kiệt, Atama yama là một kiệt tác có nội dung phi hiện thực nhất trong số các tác phẩm Rakugu nhưng lại khiến người nghe có cảm giác hiện thực nhất. Năm 2002, Atama yama đã được đạo diễn Anime là Yamamura Kōji dựng thành Anime đoản biên và tác phẩm này đã nhận được giải thưởng trong liên hoan phim Nhật Bản lần thứ 23. Tác phẩm Anime này được dàn dựng theo phong cách Rakugo với tài dẫn dắt của Kunimoto Takeharu, một nghệ nhân hát với đàn Shamisen. Trước mỗi câu dẫn truyện của Kunimoto đều có tiếng đàn Shamisen. Có thuyết cho rằng nội dung của Atama yama dựa trên chương "tăng chính đào ao" (Horiike Sōjō) trong tập sách Tsurezuregusa của nhà sư Yoshida Kenkō.

Nội dung

Có một gã đàn ông keo kiệt nuốt luôn cả hạt Anh đào sau khi ăn. Sau đó trên đầu gã mọc ra một cây Anh đào. Theo năm tháng, cây Anh đào nở hoa lộng lẫy khiến những người trong vùng vui mừng, lũ lượt kéo đến ngắm hoa. Khách ngắm hoa ăn uống nhộn nhạo trên đầu khiến gã đàn ông tức giận, với tay nhổ luôn gốc cây trên đầu. Nhưng rồi nước mưa đọng vào trong cái lỗ sau khi nhổ cây Anh đào ra khỏi đầu, biến nó thành cái ao câu cá của những người chung quanh. Lần này gã đàn ông tức giận, gieo mình xuống cái ao trên đầu mình rồi chết.

Truyện tương tự

Trong tiểu thuyết "Cuộc mạo hiểm của Nam tước thổi tù và" của Gottfried August Brger cũng có đoạn tương tự. Nhân vật chính là Nam tước Münchhause trong lần đi săn, đuổi theo con nai nhưng súng đã hết đạn đành lấy hạt Anh đào thay đạn. Hạt Anh đào bắn vào giữa trán con nai khiến nó hoảng sợ bỏ chạy. Mấy năm sau, khi trở lại săn cùng địa điẻm cũ thì Nam tước phát hiện ra một con nai, giữa trán có cây Anh đào 10 feet. Nam tước giết chết con nai và có được món thịt nai ngon tuyệt cùng nước sốt Anh đào.

Phụ đề Việt ngữ & phiên âm La Tinh: Như Thị Duyên

Xem Online

Tải về máy

Link Mediafire

Kozure Ōkami (cont.)

2010-09-01T06:37:00.000+09:00

Kozure Ōkami là loạt phim điện ảnh Nhật Bản do nam tài tử Wakayama Tomisaburō thủ diễn, gồm 6 phần kéo dài từ năm 1972 đến năm 1974. Loạt phim này được xếp vào thể loại Jidaigeki và được dựng từ nguyên tác Manga cùng tên của Koike Kazuo và họa sĩ Kojima Gōseki. Nhà sản xuất của phim là tài tử Katsu Shintarō, em trai ruột của Tomisaburō (giữa chừng, Katsu không tham gia series nữa và Tomisaburō thay chân, tham gia với vai trò nhà sản xuất). Loạt phim này chiếm được cảm tình của khán giả trong nước Nhật nhờ những cảnh hành động ấn tượng của Wakayama Tomisaburō, nhưng đến năm 1973 thì nảy sinh mâu thuẫn về bản quyền khi phiên bản Kozure Ōkami do tài tử Yorozuya Kinnosuke thủ diễn được phát sóng trên truyền hình, giữa phía Katsu và cục truyền hình mang ý kiến đối lập nhau nên loạt phim điện ảnh này đã kết thúc bỏ ngõ ở phần 6 (thuật ở phần sau)

Hai tập phim trong loạt phim này là "Ko wo kashi Ude wo kashitatematsuru" ("cho thuê con, nhận giết mướn") và "Sanzu no kawa no Ubaguruma" ("xe nôi xuống sông Tam Đồ) được đạo diễn người Mỹ Roger William Corman dựng lại, gom thành một tập với cái tên "Shogun Assassin". Bộ phim này đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ phía khán giả Mỹ.

Nội dung

Sáu bộ phim trong series này bám theo sát nội dung trong Manga, nhưng do lúc khởi quay thì nguyên tác Manga vẫn chưa kết thúc nên không có cảnh nhân vật chính Ogami Ittō quyết đấu với cả họ Yagyū. Bản thân vai diễn Ogami Ittō, cao thủ phái kiếm Suiō-ryū được tài tử Wakayama Tomisaburō thể hiện rất thành công và được đánh giá cao, bởi chính bản thân tài tử này cũng là người có đẳng cấp trong kiếm đạo.

Những chuyện lặt vặt xoay quanh bộ phim

* Nam tài tử Wakayama Tomisaburō là người rất thích nguyên tác Kozure Ōkami, một hôm bỗng đến tìm tác giả Koike Kazuo xin ông cho phép mình đóng vai Ittō trong phim. Nhìn tướng mạo Wakayama, tác giả Koike lưỡng lự vì thể hình của Wakayama to béo hơn nhân vật Ittō trong Manga. Biết được điều đó, Wakayama chộp lấy thanh kiếm thật trước mặt, xuất chiêu chém chuồn chuồn, rút kiếm, thu kiếm trong nháy mắt. Chứng kiến tài nghệ tuyệt luân này, Koike cảm phục và đồng ý cho Wakayama thủ vai chính trong bộ phim.

* Họa sĩ của nguyên tác Manga là Kojima Gōseki vốn cũng rất thích những cảnh đánh nhau của tài tử Wakayama nên khi nghe Koike nói sẽ giao vai Ittō cho tài tử này thì ông đồng ý ngay.

* Khi phiên bản phim truyền hình do tài tử Yorozuya Kinnosuke thủ diễn được dàn dựng thì Wakayama rất đỗi tức giận, thét rằng "Kinnosuke và ta, ai xứng với vai Ittō hơn, cứ đọ kiếm thì biết!" khiến em trai là Katsu Shintarō phải ra sức can ngăn.

* Nhiều cảnh diễn trong loạt phim này để lại ấn tượng sâu đậm cho người xem nên được tái hiện trong phiên bản phim truyền hình do Yorozuya Kinnosuke thủ diễn. Wakayama Tomisaburō hết sức bực mình vì cảnh diễn của mình lại bị người khác diễn lại nên đã kiến nghị với giám đốc của Katsu Production là Katsu Shintarō, đồng thời cũng là em trai của mình. Nhưng rốt cuộc Katsu đã bán bản quyền những cảnh diễn này cho cục truyền hình. Vì lý do này mà hai anh em Wakayama Tomisaburō và Katsu Shintarō bất hòa một thời gian.

* Nguyên tác giả Koike Kazuo từng nói rằng, chính nhờ có nét vẽ của họa sĩ Kojima Gōseki mà thế giới của Kozure Ōkami được hình thành, và chính nhờ có tài diễn xuất của Wakayama Tomisaburō mà Kozure Ōkami được cả Thế giới biết đến. Nếu thiếu một trong hai người thì Kozure Ōkami sẽ không nhận được sự hoan nghênh như ngày nay.

Các diễn viên chính

* Wakayama Tomisaburō trong vai Ogami Ittō
* Tomikawa Akihiro trong vai Ogami Daigorō
* Itō Yūnosuke, Endō Tatsuo, Ōki Minoru vai Yagyū Retsudō

Các tập phim trong series

* Ko wo kashi Ude wo kashitatematsuru (子を貸し腕貸しつかまつる), đạo diễn Misumi Kenji, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Cho thuê con, nhận giết mướn" và được dịch sang Anh ngữ là Sword of Vengeance.

* Sanzu no Kawa no Ubaguruma (三途の川の乳母車), đạo diễn Misumi Kenji, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Xe nôi xuống sông Tam Đồ" và được dịch sang Anh ngữ là Baby Cart at the River Styx.

* Shini Kaze ni mukau Ubaguruma (死に風に向う乳母車), đạo diễn Misumi Kenji, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Xe nôi về nơi gió chết" và được dịch sang Anh ngữ là Baby Cart to Hades.

* Oya no kokoro Ko no kokoro (親の心子の心), đạo diễn Saitō Buichi, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Lòng cha, lòng con" và được dịch sang Anh ngữ là Baby Cart in Peril.

* Meifumadō (冥府魔道), đạo diễn Misumi Kenji, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Minh phủ ma đạo" và được dịch sang Anh ngữ là Baby Cart in the Land of Demons.

* Jigoku e Ikuzo, Daigorō! (地獄へ行くぞ!大五郎), đạo diễn Kuroda Yoshiyuki, sản xuất năm 1972. Tiêu đề tập phim này tạm dịch là "Xuống địa ngục thôi, Daigorō!" và được dịch sang Anh ngữ là White Heaven in Hell.

Kozure Ōkami

2010-08-30T20:16:00.001+09:00

Kozure Ōkami (子連れ狼, tạm dịch là "sói mang con") là một tác phẩm Jidaigeki Manga Nhật Bản của tác giả Koike Kazuo và họa sĩ Kojima Gōseki. Tác phẩm được đăng tải liên tục trên tạp chí Manga Action từ tháng 9 năm 1970 cho đến tháng 4 năm 1976. Tác phẩm Manga này sau đó trở nên nổi tiếng trong văn hóa đại chúng tại Nhật Bản rồi lan truyền ra hải ngoại. Nhiều bộ phim điện ảnh, truyền hình đã được dựng dựa trên nguyên tác Manga này và nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt tại nhiều nước trên Thế giới, dù một số bộ phim về nó bị cấm chiếu ở một số nước trong thời gian dài vì những cảnh bạo lực. Kozure Ōkami đã trở thành một thứ văn hóa phổ thông tại Nhật Bản và có tầm ảnh hưởng nhất định đến đời sống văn hóa của đất nước này.

Khái yếu

Bối cảnh của Kozure Ōkami là một xã hội tưởng tượng, mô phỏng xã hội Nhật Bản thời Edo khi chính quyền Tokugawa cai trị đất nước. Để dễ dàng kiểm soát các chư hầu Daimyō, chính quyền Tokugawa đã đặt ra ba tổ chức phù trợ mình. Đầu tiên là nhóm Ninja mật thám do họ Kurokuwa cầm đầu chuyên dò la chứng cứ sai phạm của các chúa Daimyō để đẩy họ vào cảnh bị tịch thu lãnh địa. Thứ hai là nhóm thích khách do họ Yagyū chỉ đạo, làm nhiệm vụ ám sát các nhân vật quan trọng gây cản trở chính sách của Tokugawa và cuối cùng là chức đao phủ của Shōgun chuyên chặt đầu các lãnh chúa phạm tội phải mổ bụng. Trong số này thì chỉ có chức đao phủ là được ban cho đặc ân mặc chiếc áo có gia huy của Shōgun, tượng trưng cho quyền lực của Mạc Phủ.

Kozure Ōkami là câu chuyện về nhân vật đao phủ Ogami Ittō đi lang bạc giang hồ cùng đứa con trai ba tuổi của mình nhằm hành thích Yagyū Retsudō để báo thù cho người vợ là Azami đã bị Retsudō sát hại. Nguyên tác Manga của Koike Kazuo và họa sĩ Kojima Gōseki đã chiếm vị trí cố định trong lòng người đọc, nó được đánh giá là một dấu móc của kịch họa Nhật Bản. Sau đó nó càng trở nên nổi tiếng hơn khi sáu bộ phim cùng tên do tài tử Wakayama Tomisaburō thủ diễn ra đời, bám theo sát nguyên tác. Một thời gian sau thì Kozure Ōkami được dựng thành phim truyền hình do tài tử Yorozuya Kinnosuke thủ diễn và nổi tiếng vì tài diễn xuất của tài tử này. Đến năm 1993, hãng phim Shōchiku chế tác lại bộ phim, nam tài tử Murata Masakazu thủ vai chính đã gây lại làn sóng Kozure Ōkami tại Nhật sau hơn 20 năm kể từ ngày ra đời.

Kozure Ōkami là một trong những tác phẩm Manga đầu tiên xâm nhập vào thị trường Mỹ (1987) và gây dựng nền tảng cho Manga Nhật Bản tại hải ngoại. Tại Mỹ quốc, nó được biết đến với cái tên "Lone Wolf and Cub". Thời gian gần đây, hãng Dark Horse Comic đã dịch tác phẩm này sang Anh ngữ và nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ phía công chúng. Hãng này còn xuất bản một tác phẩm truyện tranh khác là "Lone Wolf 2010" dù nội dung không hề liên quan gì đến Kozure Ōkami, nhưng có ghi chú một câu là "Inspired by the classic manga series Lone Wolf and Cub" (chị ảnh hưởng từ bộ Manga kinh điển "Lone Wolf and Cub"). Kozure Ōkami còn là nguồn cảm hứng cho hai bộ phim Mỹ đình đám những năm gần đây là Road to Perdition và Kill Bill. Bản thân đạo diễn phim Kill Bill, Quentin Tarantino cũng là một fan cuồn nhiệt của Kozure Ōkami.

Tác phẩm Manga này đã được xuất bản thành Tankōbon và bán được 830 vạn bản trong nước Nhật, 1180 vạn bản trên toàn Thế giới. Từ tháng 11 năm 2003 trở đi, tạp chí truyện tranh Shūkan Post đã cho đăng tải phần tiếp theo là Shin Kozure Ōkami với cùng tác giả Koike Kazuo nhưng họa sĩ lần này là Mori Hideki vì họa sĩ Kojima Gōseki đã qua đời. Đây là phần tiếp theo của Kozure Ōkami, bắt đầu từ sau cái chết của nhân vật chính Ogami Ittō trong trận đấu kinh thiên động địa với cừu địch Yagyū Retsudō. Kể từ tháng 1 năm 2007, bộ mới được tạp chí Jidaigeki Manga Yaiba đăng tải với cái tên Soshite Kozure Ōkami, shikaku no ko (tạm dịch: sói mang con, con trai của thích khách).

Các nhân vật chính

Ogami Ittō (拝一刀)
Cao thủ phái kiếm Suiō-ryū, sử dụng thanh kiếm Dōtanuki, được chọn làm người đại diện cho Shōgun chém đầu các chúa Daimyō mắc tội mổ bụng. Ogami bị tổng soái của nhóm thích khách là Yagyū Retsudō mưu hại, tàn sát người vợ yêu quý và cả họ tộc. Bị đẩy đến đường cùng, Ogami cùng đứa con trai ba tuổi lang thang khắp nơi, nhận giết mướn kiếm sống (một mạng người năm trăm lượng) nhằm tìm cơ hội hành thích Retsudō. Trên bước đường giang hồ, cha con Ogami phải chống chọi với mọi hiểm nguy do bọn Retsudō gây ra và thề là phải đi trên con đường địa ngục, bất chấp mọi sự trả giá để sinh tồn.

Ogami Daigorō (拝大五郎)
Con trai của Ogami Ittō, mẹ là Azami bị sát hại khi mới chào đời. Kể từ đó, Daigorō theo cha trên đường gian hồ, trải qua vô vàn nguy hiểm sinh tử và có được tinh thần, ánh mắt bình tĩnh khi đối mặt với cái chết (tử sinh nhãn). Trong Manga, họa sĩ Kojima Gōseki vẽ Daigorō theo mẫu hình nhân Hakata. Daigorō được mô tả là một cậu bé ít nói, chỉ lẳng lặng quan sát cha mình chiến đấu và thỉnh thoảng mới thốt lên tiếng gọi cha. Tình cảm giữa hai cha con Ittō và Daigorō cũng được mô tả vượt lên trên tình phụ tử thông thường, nó là thứ tình cảm của hai tinh thần đồng cảm với nhau, có thể hiểu được ý nghĩ của nhau mà không cần lời nói. Chỉ có cha mới hiểu được lòng con và chỉ có con mới hiểu được lòng cha. Chính vì vậy, trong nhiều trận đụng độ, Ogami Ittō bị đối phương khinh miệt là bỉ ổi khi đẩy chính con trai ruột của mình vào chỗ nguy hiểm để làm đối thủ phân tâm. Nhưng trên hết, đó là tình cha con bất nhị, vượt ra khỏi mọi lý lẽ thông thường của thế gian.

Yagyū Retsudō (柳生烈堂)
Cừu địch không đội trời chung của Ogami Ittō, tổng soái của họ Yagyū tà đạo (Ura Yagyū), tên là Gisen, hiệu là Retsudō. Retsudō thống lĩnh nhóm mật thám gọi là "Kusa" rải rác khắp toàn quốc nhằm quan sát mọi động tĩnh của các Daimyō. Nếu trong khi thực thi chính sách của Mạc Phủ mà gặp phải cản trở thì Retsudō cũng thống lãnh nhóm thích khách đi mạt sát đối thủ. Thời điểm câu chuyện bắt đầu thì nhóm mật thám Kurokuwa đã lọt vào tầm kiểm soát của Retsudō và trở thành công cụ cai trị của ông ta. Theo lời của Ogami Ittō thì Retsudō chính là Retsudō Gisen, con trai của Yagyū Munenori và là một vị sư tồn tại trong lịch sử.
Nguyên nhân của việc Retsudō mưu hại cả nhà Ogami Ittō là cuộc ngự tiền tỷ võ phân định chức đao phủ của Tướng quân. Trong trận tỷ võ này, con trai của Retsudō là Yagyū Gumpei thất bại trước Ittō và phải nhường lại vị trí này. Kể từ đó Retsudō ôm hận và bày mưu sát hại cả nhà Ittō, nhưng hai cha con trốn thoát khỏi Edo và bắt đầu lang thang khắp nơi nhằm tìm cơ hội báo thù. Từ đó, Retsudō chỉ huy 5 người con và bọn mật thám Kusa rình rập ám sát cha con Ogami trên từng bước đi nhưng luôn thất bại, cuối cùng cả 5 người con đều vong mệnh, nhóm mật thám bị tiêu diệt hoàn toàn và chính Retsudō cũng mất đi một con mắt về tay Ittō.

Matsudaira Suō (松平周防)
Một quan chức trong Mạc Phủ, thâm giao với Ogami Ittō và là người đóng vai trò to lớn trong việc đưa Ittō vào chức đao phủ của Tướng quân. Trong trận ngự tiền tỷ võ giữa Ogami Ittō và con trai của Yagyū Retsudō là Gumpei, chính Suō đã chỉ ra rằng mũi kiếm của Gumpei chỉa về phía Tướng quân, và như vậy bị xử thua. Matsudaira Suō cũng là người khám phá ra dã tâm của Yagyū Retsudō và bị Retsudō căm hận, cuối cùng bị ám sát chết.

Các bộ phim về Kozure Ōkami

Phim điện ảnh

* Kozure Ōkami (bản Wakayama Tomisaburō)
* Kozure Ōkami Sono Chiisaki te ni

Phim truyền hình

* Kozure Ōkami (bản Yorozuya Kinnosuke)
* Jidaigeki Special Kozure Ōkami
* Kozure Ōkami (bản Takahashi Hideki)
* Kozure Ōkami (bản Kitaōji Tetsuya)

Liên kết ngoài

* Review Kozure Ōkami

Anime: Shigurui

2010-08-21T02:22:00.001+09:00

Shigurui (シグルイ, tạm dịch là "Cuồng tử") là một tác phẩm Jidaigeki Manga của họa sĩ Yamaguchi Takayuki, dựa trên tiểu thuyết của tác giả Nanjō Norio. Tác phẩm này được đăng tải liên tục trên tạp chí Manga của Akita Shoten là Champion Red từ số tháng 8 năm 2003 cho đến tháng số 9 năm 2010. Bản Tankōbon được Champion Red phát hành, tính đến thời điểm tháng 3 năm 2010 đã được 14 cuốn. Sách giải thích chính thức cho tác phẩm này có tên là "Shigurui Ōgi Hidensho" (Bí kiếp bí truyền thư "Cuồng tử").

Tên của tác phẩm bắt nguồn từ một đoạn trong Hagakure, một quyển sách được cho là mô tả chính xác về Võ sĩ đạo, là "Bushidō wa Shigurui. Hitori no satsugai wo sūjūnin shite gakanurumono" (Võ sĩ đạo là cuồng tử, có khi mười mấy người không đủ giết một mạng người). Tác phẩm này cũng đã được dựng thành Anime và phát sóng trong khuôn khổ WOWOW

Khái yếu

Tác phẩm Manga này dựa trên chương đầu trong cuốn tiểu thuyết thời đại (Jidai Shōsetsu) của nhà văn Nanjō Norio là Surugajō Gozenjiai (tạm dịch là "cuộc ngự tiền tỷ võ ở thành Suruga"), nhưng qua tài biến hóa của họa sĩ Yamaguchi Takayuki thì các tình tiết đã triển khai khác đi nhiều so với nguyên tác và gần như trở thành một tác phẩm độc lập. Nội dung của Manga được lồng ghép từ mẫu chuyện ngắn trong Surugajō Gozenjiai và các nhân vật chủ yếu trong đó đều liên quan đến các nhân vật xuất hiện trong chương đầu của cuốn tiểu thuyết.

Về nguyên bản tiểu thuyết

Tiểu thuyết Surugajō Gozenjiai của nhà văn Nanjō Norio được cấu thành bởi một loại các câu chuyện ngắn xoay quanh mười một trận tỷ kiếm do phiên chủ của phiên Sunpu là Tokugawa Tadanaga tổ chức. Bản tiểu thuyết này được viết từ khá lâu và đã tuyệt bản, chỉ còn có thể tìm thấy ở các chợ sách cũ với giá từ vài ngàn cho tới một vạn En Nhật. Nhưng sau khi tác phẩm Manga Shigurui ra đời thì các phiếu bầu trên trang web Fukkatsu Dottokomu (trang web chuyên kinh doanh in ấn các loại sách cũ đã tuyệt bản) tăng vọt, đến tháng 10 năm 2005 thì nhà xuất bản Tokuma Bunko đã xuất bản lại cuốn tiểu thuyết này. Hình bìa của bản tiểu thuyết mới có cảnh lấy từ Shigurui.

Phiên bản Manga của tiểu thuyết Surugajō Gozenjiai được họa sĩ truyện tranh Hirata Hiroshi dựng lại với cái tên "Sunpu Sōzetsu Daijiai" (trận đấu ác liệt ở thành Sunpu), nhưng phiên bản này không bao gồm nội dung chương một của bản tiểu thuyết là "Mumyō Gyaku Nagare" (vô minh chảy ngược). Nội dung của chương đầu của bản tiểu thuyết chỉ được chuyển thể thành Manga qua Shigurui và một bản Manga khác của Tomi Shinzō, em trai của Hirata Hiroshi.

Năm 1963, nội dung của chương đầu "Mumyō Gyaku Nagare" được dựng thành phim điện ảnh với cái tên "Taiketsu" (quyết đấu).

Nội dung

Ngày 24 tháng 9 năm Kan Ei thứ 6, thành chủ thành Sunpu là Tokugawa Tadanaga mở hội tỷ võ, quy tụ các kiếm khách trong thiên hạ về dưới thành. Theo thông lệ thì các trận đấu trong các cuộc tỷ võ lần trước đều dùng mộc kiếm, nhưng lần này chúa Tokugawa Tadanaga cho các võ sĩ dùng kiếm thật và có thể tàn sát lẫn nhau, bất chấp lời can gián của quần thần. Trong cuộc ngự tiền tỷ võ, đối thủ xuất hiện trước kiếm sĩ một tay Fujiki Gennosuke là kiếm khách Irako Seigen, một gã mù và què. Trong khi hội chúng đang lo lắng cho số mạng của Irako vì đối thủ không cân sức thì Irako lại rút kiếm, vào một thế thủ kỳ lạ. Irako đâm kiếm xuống mặt đất như chống gậy, dùng ngón chân kẹp chặt lưỡi kiếm và oằn người khiến hội chúng phải sửng sốt. Thực ra hai kiếm sĩ này có mối nhân duyên không hề đơn giản. Bảy năm trước, kiếm khách Iwamoto Kogan, người được xưng tụng là vô song ở đất Nōbi (hai xứ Minō và Owari)lập môn phái Kogan-ryū (phái Hổ Nhãn),mở võ đường dạy kiếm ở Kakegawa. Vào một ngày mùa hè, Irako Seigen tìm đến võ đường của phái Kogan-ryū thách đấu. Đối thủ đầu tiên của Irako là Fujiki nhưng chẳng mấy chốc đã bị hắn dùng thuật "cốt tử" đánh bại. Đối thủ tiếp theo là quyền sư phụ Ushimata Gonzaemon đã đánh bại Irako khiến hắn đầu hàng và xin gia nhập môn phái. Từ đó trở đi, ba người Ushimata, Fujiki và Irako được gọi là "nhất hổ song long" của phái Kogan-ryū.

Một năm sau, Irako Seigen luyện tập tinh tấn, trở thành kiếm sĩ số một của võ đường và được chọn làm người kế tục môn phái. Sư phụ Iwamoto Kogan có một người con gái, định gái cho một trong số ba người đệ tử. Dĩ nhiên người giỏi nhất sẽ được chọn, và Kogan đã hạ lệnh đồ đệ của mình đi ám sát hai người con của cừu địch Funagi. Fujiki dùng thuật "Nagare" của phái Kogan-ryū đánh bại người anh trai còn Irako thì đánh bại người em, kẻ gây ra biến loạn. Vào cuối năm, khi đã hội đắc được tuyệt kỹ "Nagare", Irako Seigen được sư phụ Kogan chọn gả con gái cho. Lúc này Irako nảy sinh dã tâm, muốn lợi dụng phái kiếm Kogan-ryū để làm bàn đạp nâng cao danh vọng cho bản thân nên đã thông gian với Iku, tình nhân của Kogan. Kogan biết được chuyện này, sau khi tra khảo thì dùng bí kiếp "Nagareboshi" (sao băng) chém đứt hai mắt của Irako rồi đuổi đi cùng với Iku.

Ba năm sau, lúc phái Kogan-ryū đang thời cực thịnh thì nảy sinh sự việc các môn đệ của phái bị ám sát ban đêm, đầu bêu trước cửa võ đường. Các cao đồ chia nhau truy tìm hung thủ nhưng cũng bị sát hại với cùng cách thức. Dựa vào món đồ bên cạnh xác chết, Fujiki đoán được hung thủ chính là Irako. Bọn Kogan được mời đến dinh thự của vị quan mù theo âm mưu của Irako. Xuất hiện trước bọn Kogan là Sekiun, một kiếm sĩ thạo kiếm thuật phương Tây nhưng bị Kogan đánh bại dễ dàng. Mấy ngày sau, thầy trò Kogan lại trúng quỷ kế của Irako, lực lượng phân tán và bản thân Kogan bị chính Irako sử dụng bí kiếm "Mumyō Nagare" chém chết, kết thúc một huyền thoại bất bại ở xứ Nōbi...

Các tuyệt kỹ chính của phái kiếm Kogan-ryū

Phái kiếm Kogan-ryū do Iwamoto Kogan thành lập với tông chỉ thực dụng là không dùng lực mạnh để tránh làm gãy kiếm, không chém vô ích mà chỉ dùng một nhát chém nhẹ để kết liễu đối phương. Phái này chủ yếu sử dụng [[Katana], nhưng khi cần cũng có thể sử dụng đoản kiếm Wakizashi và song kiếm. Phái Kogan còn có nhiều đòn thế Nhu thuật và các đòn Atemi. Do khai tổ của phái này là người có nhiều ngón tay nên các đòn thế chú trọng ở lực và độ chính xác của ngón tay.

Koken (Hổ quyền)
Đòn Atemi dùng cổ tay, một nhát làm biến dạng cả thân người. Đòn này được tung ra với tốc độc cực nhanh và gần giống với "cô quyền" trong Karate.

Koken no Nagareboshi (sao băng Hổ quyền)
Đòn thế của Fujiki sáng tạo khi được Kogan chỉ điểm dựa trên nguyên lý của Nagareboshi.

Tsuchirai (địa lôi)
Đòn phản công khi bị đối phương đè lên người.

Nagare (dòng chảy)
Tuyệt kỹ bí kiếm không truyền dạy cho đồ đệ bình thường. Một tay vác kiếm sau lưng, xông đến đối phương rồi vung kiếm chém ngang. Khi vừa chém ra thì đồng thời cho kiếm tuột khỏi tay đoạn từ đốc kiếm cho đến chuôi kiếm. Đòn thế này lấy quan điểm nếu chém vào cơ thể người ba thốn thì cũng gây vết thương chí mạng của Kogan làm tông chỉ. Để sử dụng đòn thế này cần phải có lực nắm mạnh, nếu không kiếm sẽ bay khỏi tay.

Nagareboshi (sao băng)
Tất sát kiếm của Kogan chỉ truyền riêng cho đệ tử đã hội đắc tất cả các chiêu kiếm của môn phái. Kẻ nào chưa đạt tới trình độ đó thì nhất quyết không cho xem. Khi Kogan sử dụng đòn này trước mặt chúa Tokugawa, cả 6 cái đầu của tội nhân đồng loạt tung bay trong khi đầu của 2 người phía trong vẫn dính liền trên cổ.

Hien Yokonagare (phi yến băng ngang)
Đòn thế xoay ngược người, tung ra chiêu Nagare.

Himo Kagami (mặt gương)
Himo mang nghĩa là mặt nước đóng băng. Dùng thân kiếm làm gương để soi mọi động tĩnh của đối phương. Chiêu này bổ trợ cho Hien Yokonagare.

(Lược bỏ nhiều tuyệt kỹ)

Phiên bản Anime truyền hình

Phiên bản Anime truyền hình được phát sóng từ ngày 19 tháng 7 năm 2009 cho đến tháng 10 cùng năm. Vì có nhiều cảnh bạo lực nên phiên bản Anime này được chỉ định cấm người dưới 15 tuổi.

Liên kết ngoài

* Niên biểu Shigurui (tiếng Nhật)
* Phụ đề Việt ngữ cho bản Anime truyền hình

Anime: Arashi no yoru ni

2010-08-20T00:57:00.001+09:00

Một đêm giông bão

Arashi no yoru ni (あらしのよるに, tạm dịch là "một đêm giông bão") là tiêu đề của tập sách tranh của tác giả Kimura Yūichi và cũng là tiêu đề của series bắt nguồn từ tập sách tranh này và nhiều tác phẩm nghe nhìn khác triển khai từ tập sách này. Họa sĩ của tập sách tranh này là Abe Hiroshi. Nội dung chủ yếu của tác phẩm xoay quanh mối quan hệ bằng hữu cảm động giữa Mei (dê) và Gabu (sói). Mối quan hệ này vượt ra khỏi quan hệ về chủng tộc và đi ngược lại với những tư tưởng truyền thống. Nhìn ở một khía cạnh nào đó thì tinh thần của tác phẩm này cổ súy cho việc luyến ái đa chủng tộc và đồng tính.

Hình này đã được thu nhỏ. Click vào thanh này để xem hình gốc. Kích thước hình là 768x432.

Tác phẩm này đã nhận được giải thưởng của nhà xuất bản Sankei (giải JR) lần thứ 42 vào năm 1995 và giải thưởng văn hóa của nhà xuất bản Kōdansha dành cho hạng mục sách tranh. Ban đầu, tác phẩm này chỉ gồm một phần và dự định kết thúc ở đó, nhưng sau khi phát hành nó nhận được nhiều lời tán thưởng từ phía công chúng nên tác giả đã viết thêm đến phần 6 là "Fubuki no ashita" và đã một lần kết thúc . Nhưng công chúng vẫn mến mộ cuồng nhiệt nên phần đặc biệt "Shiroi yami no hate de" ra đời và được dựng thành phim, sau đó nó được tính là phần tiếp theo của phần 6 trong series và series này kết thúc ở phần thứ 7 là "Mangetsu no yoru ni" (một đêm trăng tròn).

Phần đầu tiên trong series này cũng được đăng tải trong sách quốc ngữ của nhà xuất bản Mitsumura.

Năm 2005, tác phẩm được Sugii Saburō dựng thành Anime, nội dung được cấu thành từ 7 phần của tập sách tranh và được biết đến ở Âu Mỹ với cái tên "One Stormy Night".

Nội dung

Phần dưới đây sẽ tiết lộ một số tình tiết trong bộ phim Anime cùng tên.

Hình này đã được thu nhỏ. Click vào thanh này để xem hình gốc. Kích thước hình là 768x432.

Mở đầu phim là cảnh một bầy sói tấn công hai mẹ con dê đang gặm cỏ trong một buổi chiều vần vũ mây đen. Dê con (Mei) may mắn thoát được nhưng dê mẹ bị bầy sói ăn thịt. Khi Mei đã trưởng thành, vào một đêm mưa bão, số phận đã đưa chàng dê đến trú mưa trong một căn nhà nhỏ bỏ hoang trên đồng. Lúc đó cũng có một con sói đang trú mưa trong căn nhà. Nhưng vì tối trời và gió thổi mạnh nên cả hai đều không nhận ra nhau, không nhìn thấy nhau và không ngửi được mùi của nhau mà chỉ trò chuyện như hai người bạn đồng loại. Cả dê và sói đều cảm thấy dường như mình đã tìm được người bạn tâm đầu ý hợp trong đêm mưa bão này nên trước khi ra về đã hẹn nhau rằng, sáng hôm sau trời quang mây tạnh sẽ đến gặp nhau, cùng nhau đi chơi cả ngày. Và mật khẩu để nhận ra nhau là "Arashi no yoru ni" (một đêm giông bão). Hôm sau, cả dê và sói đều sửng sốt khi nhận ra thân phận thực sự của nhau. Nhưng cũng từ đó, giữa dê và sói đã nảy sinh tình bạn vượt qua khỏi ranh giới của chủng loài, của kẻ ăn thịt và con mồi. Nhưng tình bạn đó không được đồng loại của cả hai chấp nhận. Tình bạn bí mật giữa dê và sói bị bầy đàn biết được, cả hai bị ép buộc phải lợi dụng lẫn nhau để mang về "lợi ích cho cộng đồng". Dê phải giả vờ không biết gì để lừa sói nói 2005ra địa điểm săn mồi của bầy đàn và ngược lại, sói bị buộc phải moi thông tin bầy dê thường gặm cỏ ở đâu để bầy đàn của mình tổ chức săn mồi. Và như vậy là tình bạn trong sáng giữa dê và sói đã bị chính đồng loại của mình dồn đến bước đường cùng...

Các tác phẩm

Nguyên tác (sách tranh) gồm 7 phần, được Kōdansha phát hành. Từ tháng 3 năm 2007 đến nay đã bán được hơn 300 vạn bản.

1. Arashi no yoru ni (một đêm giông bão): 1994
2. Aru hareta hi ni (một ngày nào đó đẹp trời): 1996
3. Kumo no kirema ni (giữa những đám mây): 1997
4. Kiri no naka de (trong sương mù):1999
5. Doshaburi no hi ni (một ngày mưa to): 2000
6. Fubuki no ashita (ngày mai mưa tuyết): 2002
7. Mangetsu no yoru ni (một đêm trăng tròn): 2005

* Phần đặc biệt: Shiroi yami no hate de (nơi tận cùng của đêm trắng):2004

Tác phẩm phái sinh

* Ōkami no akkanbei: tùy bút
* Arashi no yoru ni: luyến ái luận
* Arashi no yoru ni: bản Manga, tạp chí Gekkan Magajin Z
* Arashi no yoru ni: bản tiểu thuyết, nhà xuất bản Shōgakukan
* Sorezore no Arashi no yoru ni: tribute comic.

Phiên bản Anime

Hình này đã được thu nhỏ. Click vào thanh này để xem hình gốc. Kích thước hình là 768x432.

Phiên bản Anime chiếu rạp được trình chiếu từ ngày 10 tháng 12 năm 2005 và đã thu về được 18,8 tỷ En Nhật. Đầu năm 2006, số khách đến rạp xem phim đã vượt quá 120 vạn người và phim này đoạt kỷ lục tác phẩm Anime chiếu rạp không dựng từ nguyên tác Manga có sức hút mạnh nhất. Tác phẩm Anime này cũng đã được công chiếu tại nhiều quốc gia khác nhau. Từ ngày 20 tháng 1 năm 2006, bộ phim đã xuất hiện qua 55 rạp chiếu phim ở Đài Loan và dự tính sẽ được chiếu ở 26 quốc gia bao gồm cả Đại Hàn và Anh quốc.

Phiên bản DVD được phát hành vào ngày 23 tháng 6 năm 2006 và bao gồm 2 chủng loại là Special Edition và Standard Edition. Tác phẩm Anime này đã ứng cử giải thưởng Academy Nhật Bản (lần thứ 30) dành cho phim Anime ưu tú nhất vào năm 2007.

Game Soft

Phiên bản game cùng tên được hãng Creative Core phát hành vào ngày 22 tháng 12 năm 2005 trên hệ máy Nintendō DS. Phiên bản game này có nội dung giống như bản sách tranh nhưng các cảnh chơi thì lại lấy từ bản Anime. Người chơi phải hoàn thành các mini game để làm câu chuyện tiến triển. Và dựa vào điểm số khi hoàn thành các mini game này mà kết cục của game cũng thay đổi, do đó có nhiều cái kết rất khác so với nguyên tác nhưng vẫn không làm mất đi tinh thần của tác phẩm vì chính tác giả Kimura Yūichi là người giám sát nội dung của game.

Anime truyền hình

Theo dự định thì phiên bản Anime truyền hình sẽ được phát sóng vào năm 2010.

Liên kết ngoài

* Trang chủ của Arashi no yoru ni, bản Anime
* Trang chủ của tác giả Kimura Yūichi
* Phụ đề tiếng Việt cho bản Anime

Chambara: Aragami Vietsub download

2010-08-16T08:59:00.002+09:00

Aragami là một phim rẻ tiền. Rẻ tiền theo đúng nghĩa đen của từ này. Trong toàn bộ phim dài 70 phút, người ta không thấy sự xuất hiện thường xuyên của diễn viên nào khác hơn hai diễn viên nam chính và một diễn viên nữ trong một căn phòng, ngoại trừ đầu phim và cuối phim còn thấy thêm hai nhân vật khác nhưng cũng chỉ xuất hiện một cách thoáng qua. Hai diễn viên nam, một diễn viên nữ và cảnh quay từ đầu chí cuối cũng chỉ là một căn phòng. Thời gian quay của bộ phim kéo dài đúng một tuần. Vậy còn lý do gì để nó không rẻ tiền?

Chỉ đơn giản thế thôi, nhưng Aragami lại lôi cuốn người xem đến không ngờ. Nó lôi cuốn bằng câu chuyện giữa hai người trong một căn phòng. Họ làm gì với nhau? Một thì nằm ườn trên sàn, một thì ngồi vật vã trên sàn. Nhân vật thứ ba chỉ lẳng lặng quan sát từng động thái của hai người và thỉnh thoảng chen vào một vài câu hất hàm bâng quơ. Bộ phim hấp dẫn ở từng câu thoại với những từ ngữ mang đầy kịch tính nóng bỏng, thỉnh thoảng lại chen vào một vài cảnh "hành sự" giữa hai nhân vật. Cuối phim, một trong hai nhân vật chính đã phải từ giả cõi đời vì không còn chút sức lực nào sau khi "hành sự".

Chỉ đơn giản vậy thôi, nhưng từng tình huống trong Aragami đều khiến người xem phải suy nghĩ về cuộc sống. Nếu xem phim này mà không thấy hứng thú thì tôi tin chắc rằng bạn chỉ mới 1 tuổi. Những người đủ 18 tuổi trở lên, đã suy nghĩ chính chắn và không còn những cái nhìn lệch lạc về cuộc đời nữa chắc chắn sẽ thấy thú vị, không, thấy cực kỳ hưng phấn khi xem Aragami!!!!!!!

Download phim:

Code:

Mediafire

Chú ý: sau khi tải hết 6 phần rồi đặt chúng trong cùng thư mục, bạn dùng phần mềm hjsplit để tiến hành nối chúng lại với nhau rồi xem bình thường.

Xem Online

Code:

Phần 1: Youtube
Phần 2: Youtube
Phần 3: Youtube
Phần 4: Youtube
Phần 5: Youtube
Phần 6: Youtube
Phần 7: Youtube
Phần 8: Youtube
Phần 9 (END): Youtube

Chambara: Kakushiken Oninotsume

2010-08-15T19:41:00.001+09:00

Kakushiken Oninotsume (隠し剣鬼の爪), tạm dịch là "thanh ẩn kiếm: móng tay quỷ) là tên gọi của một đoản biên tiểu thuyết của nhà văn Nhật Bản Fujisawa Shūhei, đồng thời cũng là tên gọi của bộ phim được dựng từ tiểu thuyết này. Bài viết này tập trung vào phiên bản điện ảnh của đạo diễn Yamada Yōji và nam tài tử Nagase Masatoshi thủ vai chính, được phát hành vào ngày 30 tháng 10 năm 2004.

Khái yếu

Kakushiken Oninotsume là tác phẩm Jidaigeki thứ hai được dựng từ tiểu thuyết thời đại của nhà văn Fujisawa Shūhei. Tác phẩm này đã độc chiếm giải thưởng điện ảnh trong nước Nhật khi nó được phát hành và là phần tiếp theo của Tasogare no Seibei, tác phẩm đã được đề cử giải thưởng Akademy dành cho phim ngoại quốc hay nhất tại Mỹ quốc. Nội dung bộ phim lồng ghép từ "Kakushiken Oninotsume", một truyện ngắn trong series "Kakushiken" (thanh ẩn kiếm) của nhà văn Fujisawa Shūhei và truyện ngắn "Yuki akari" (ánh tuyết). Bộ phim xoay quanh câu chuyện của một võ sĩ phương Bắc trong thời khắc giao mùa của xã hội Nhật Bản, khi cái cũ bị phá bỏ và văn minh Tây âu được tiếp nhận. Toàn bộ phim là một góc nhìn nhân bản về thân phận con người và những mối quan hệ xã hội. Nhân vật chính trong phim luôn khổ tâm về giai cấp Samurai của mình và bị lôi kéo vào cuộc nổi loạn do một người bạn gây ra. Bên cạnh đó, anh còn phải chống chọi với dư luận của thiên hạ khi thầm yêu cô hầu gái, người có thân phận thấp hèn và đây là điều không thể chấp nhận được trong một xã hội vốn đặt nặng tôn ti trật tự.

Các diễn viên chính

Nagase Masatoshi: vai Katagiri Munezō
Matsu Takako: vai Kie
Yoshioka Hidetaka: vai Shimada Samon
Ozawa Yukuyoshi: vai Hazama Yaichirō
Tabata Tomoko: vai Shimada Shinō
Tanaka Min: vai Toda Gensai

Thông tin

Đạo diễn: Yamada Yōji
Kịch bản: Yamada Yōji, Asama Yoshitaka
Nguyên tác: Fujisawa Shūhei
Hãng sản xuất: Shōchiku
Giám đốc sản xuất: Yamamoto Ichirō
Giám sát mỹ thuật: Nishioka Yoshinobu
Chỉ đạo từ địa phương: Yamasaki Seisuke
Chỉ đạo võ thuật: Kuzeshi Chōkai, Office Big
Thời lượng: 131 phút
Ngôn ngữ: tiếng Nhật

Các giải thưởng

Nippon Academy shō
Giải thưởng phim ưu tú nhất tại liên hoan phim Zimbabwe

Mục liên quan

Bushi no Ichibun

Liên kết ngoài

Preview Kakushiken Oninotsume (tiếng Việt)

Chambara: Aragami

2010-08-15T17:22:00.001+09:00

Aragami (荒神) là một bộ phim hành động có kinh phí thấp được sản xuất vào năm 2003 của đạo diễn Nhật Bản Kitamura Ryūhei. Bộ phim này là tác phẩm cạnh tranh của Kitamura trong Duel Project, một project do nhà sản xuất Kawai Shinya đề xướng mà trong đó, Kitamura và đạo diễn Tsutsumi Yukihiko làm những bộ phim chi phí thấp cạnh tranh với nhau.

Duel Project

Trong một đêm uống rượu, nhà sản xuất Kawai Shinya đã đề ra một cuộc thách thức đối với hai đạo diễn Kitamura Ryūhei và Tsutsumi Yukihiko mà phần thắng thuộc về người làm ra bộ phim hay nhất chỉ với hai diễn viên chính, trong một khung cảnh quay và thời gian kéo dài trong một tuần. Aragami là tác phẩm đầu tiên của đạo diễn Kitamura trong project này. Để đáp trả, Tsutsumi Yukihiko cũng tung ra bộ phim 2LDK, một bộ phim về một nữ diễn viên và một người mẫu Gravure ở chung một căn phòng với nhau.

Nội dung

Phim mở đầu bằng cảnh hai Samurai trẻ bị thương nặng nề từ chiến trường tìm đến một ngôi đền bí ẩn vào một đêm mưa bão. Chủ nhân của ngôi đền này là một kiếm khách và một người phụ nữ kỳ lạ. Khi tỉnh dậy, một Samurai hay tin bạn mình đã qua đời vì vết thương không thể cứu chữa. Ban đầu, chủ nhân của ngôi đền tỏ ra rất hiếu khách và câu chuyện dẫn dắt người xem đến những mâu thuẫn giữa chàng Samurai trẻ và kiếm khách bí ẩn thông qua những câu thoại đầy lý tính trong khi họ ngồi uống rượu với nhau. Về sau, vị chủ đền tiết lộ rằng mình chính là Miyamoto Musashi, kiếm khách vô song bất bại trong lịch sử và đồng thời cũng là Aragami, vị thần của võ nghệ và chiến đấu. Aragami yêu cầu chàng Samurai trẻ ban cho mình cái chết vì mình đã sống quá lâu và không thể nào chết một cách tự nhiên được. Ban đầu chàng trai trẻ tìm cách trốn chạy khỏi ngôi đền và lời thách đấu của Aragami, nhưng rồi cũng dần chấp nhận số phận của mình khi nhận ra bản thân mình là ai... Chỉ với một địa điểm quay, hai diễn viên chính, Aragami thực sự là một bộ phim rẻ tiền theo nghĩa đen nhưng lại cuốn hút người xem ở tài dàn dựng, dẫn dắt của đạo diễn.

Thông tin

Đạo diễn: Kitamura Ryūhei
Sản xuất: Kawai Shinya
Kịch bản: Kitamura Ryūhei
Diễn viên: Ōsawa Takao, Katō Masaya, Uotani Kanae
Ngày phát hành: 27-3-2003
Thời lượng: 70 phút
Ngôn ngữ: tiếng Nhật

Liên kết ngoài

Preview Aragami (tiếng Việt)

God of Japan: Raijin

2010-06-20T08:44:00.004+09:00

Bài này do Như Thị Duyên dịch từ Wikipedia Japan
© 2010

Lôi thần

Raijin (雷神, đọc Âm Hán Việt là "Lôi thần") là vị thần sấm chớp trong tín ngưỡng dân gian và Thần đạo Nhật Bản. Từ Raijin được thành lập bằng cách ghép giữa hai chữ Hán: "Rai" (lôi) và "Shin" (thần). Lôi thần còn được gọi bằng những cái tên khác như: Raiden sama (雷電様), ngài lôi điện; Narukami (鳴神), thần rền vang; Raikō (雷公), lôi công.

Raijin trong tranh của họa sĩ Tawaraya Sōtatsu

Quan niệm dân gian

Quan niệm dân gian cho rằng Sugawara no Michizane, một quý tộc, học giả, thi nhân và là một chính trị gia thời Heian sau khi chết đã hóa thân thành vị thần sấm chớp ngụ nơi trời cao. Trong dân gian thường gọi lôi thần là "Kaminari sama" (ngài sấm chớp) với ý sợ sệt và thân mật. Truyền thuyết cho rằng lôi thần giáng trần ăn rốn con người nên vào mùa hè, khi trẻ con cởi trần phơi bụng thì người lớn thường dọa rằng "coi chừng lôi thần ăn mất rốn". Người ta cho rằng vào thời gian này, khi sấm chớp xuất hiện cùng đợt không khí lạnh thì trẻ con dễ bị đau bụng nếu để rốn trần nên bịa ra câu chuyện lôi thần ăn rốn để dọa chúng. Dân gian còn tin rằng để tránh không bị Raijin ăn mất rốn thì có thể chui vào trong màn hoặc hô lên từ "Kuwabara". Sugawara no Michizane sau khi chết biến thành thần sấm giáng tai họa xuống kinh đô nhưng không bao giờ động đến Kuwabara là lãnh địa của mình lúc sinh thời. Đối lại với Raijin thì có Fūjin, vị thần cai quản ngọn gió.

Raijin trong tranh của họa sĩ Hanabusa Itchō

Hình dạng

Tại Nhật Bản, Raijin được miêu tả với hình tướng dữ tợn của loài quỷ sứ mà nổi tiếng nhất là trong bức bình phong vẽ lôi thần và phong thần (Fūjin Raijin Zu) của Tawaraya Sōtatsu, một họa sĩ sống vào đầu thời Edo. Trong bình phong, Raijin được mô tả với cái đầu mọc sừng trâu, mặt quỷ, mình quấn khố da hổ, tay cầm trống Taiko phát ra sấm chớp khi gõ. Đây là hình dáng quen thuộc của lôi thần đối với người Nhật Bản. Hình dáng này có liên quan đến quỷ môn (Ushitora, tức là hướng Đông Bắc) trong đạo Âm Dương. Khi sấm chớp giáng xuống thì con "lôi thú" (Raijū) cũng theo đó mà giáng trần. Hình ảnh lôi thần còn được miêu tả với vẻ hài hước trong tranh của họa sĩ vẽ tranh phong tục Ōtsue. Tranh vẽ lôi thần dùng một cái móc để kéo cái trống Taiko do mình đánh rơi xuống trần đầy chất uy mặc.

Fūjin và Raijin trong bình phong

Tế lễ ở các đền chùa

* Kamowake Ikazuchi Jinja thờ lôi thần.
* Cung Tenman (Tenmangū) thờ Sugawara no Michizane.
* Shiogama Jinja thờ lôi thần.
* Raiden Jinja thờ Hỏa lôi thần (Hono Ikazuchi no kami), Đại lôi thần (Ōikazuchi no kami) và Biệt lôi thần (Wake Ikazuchi no kami).
* Kabasan Saenazumi Jinja thờ Bát lôi thần (Yatsu Ikatsuchi no kami).
* Fuji Jinja thờ lôi thần.

Các lôi thần nổi tiếng trong văn hóa Thế giới

* Zeus trong thần thoại Hy Lạp.
* Jupiter trong thần thoại La Mã.
* Thor trong thần thoại Bắc Âu.
* Lôi công (Bính âm Lei Gong), Lôi tổ, lôi sư trong thần thoại Trung Hoa.

Lôi thần trong văn hóa đại chúng

Tại phương Tây, Raijin được biết đến nhiều qua hình ảnh của vị thần sấm chớp Raiden, một nhân vật trong video game Mortal Kombat. Tại Nhật, Raijin và Fūjin được miêu tả hài hước như là hai thế lực đối đầu nhau trong Manga Yaiba của họa sĩ Aoyama Gōshō. Raijin còn được biết đến qua hình ảnh của nhân vật Raijin chuyên sử dụng ma thuật sấm chớp trong phiên bản thứ 8 của series video game Final Fantasy.

Liên kết ngoài

* Tượng Raijin qua mẫu gấp giấy Origami của nghệ sĩ Hōjō Takashi, được gấp từ một tờ giấy vuông không cắt dán

Japanese Monster: Kasha

2010-06-20T00:42:00.003+09:00

Kasha

Kasha (火車, âm Hán Việt là "hỏa xa", một cách viết khác nữa là 化車, âm Hán Việt là "hóa xa") là một loại yêu quái trong quan niệm dân gian Nhật Bản, được cho là cướp thi hài của những người tạo ác nghiệp khi còn sống.

Kasha trong tranh Gazu Hyakki Yakō của họa sĩ Toriyama Sekien

Khái yếu

Kasha được cho là loài yêu quái cướp xác chết tại nghĩa địa hay các đám ma và những câu chuyện liên quan đến nó có mặt khắp nơi trên nước Nhật. Người ta cho rằng bản thể của Kasha chính là Nekomata, con mèo sống lâu thành tinh biến hóa nên.[1] Trong chuyện cổ "Neko danka" (thí chủ mèo) và truyện "Kasha baba" (lão bà Kasha) ở thành phố Yamasaki, xứ Harima (nay là tỉnh Hyōgo) cũng xuất hiện Kasha với những điểm tương đồng.[2]

Tại làng Kamikuishiki, tỉnh Yamanashi, người ta cử hành tang lễ hai lần để phòng ngừa bị Kasha sống trong ngôi chùa gần đó đến cướp xác. Lần đầu người ta nhét đầy đá vào quan tài để phòng ngừa Kasha cướp xác người chết. Tại thành phố Yawatahama, tỉnh Ehime, người ta còn tin rằng nếu để một con dao cạo đầu lên trên quan tài thì sẽ không bị Kasha đến bắt xác. Tại làng Saigō, tỉnh Miyazaki thì trước khi mang quan tài ra khỏi nhà, người ta đọc hai lần câu "Baku niha kuwasen" (không để cho con Baku ăn xác. Baku là con thú huyền thoại ăn giấc mơ) hoặc câu "Kasha niha kuwasen" (không để Kasha ăn xác). Còn tại làng Kumagai, tỉnh Okayama thì người ta thổi một loại nhạc khí cổ truyền gọi là Myōhachi để tránh Kasha trong đám tang.

Kasha trong thư tịch cổ

Mây và sấm cướp xác chết trong đám tang ở dinh thự Ueda, trích "Kii Zōtanshū"

Trong "Kii Zōtanshū", tập sách ghi chép những chuyện kỳ lạ đầu thời Edo (không rõ tác giả) có đoạn chép rằng Kasha xuất hiện trong đám tang ở dinh thự Ueda, xứ Echigo, toan cướp thi hài người chết. Kasha được miêu tả với hình dáng của Lôi thần, mình quấn khố da hổ, tay cầm trống Taiko tạo sấm chớp và xuất hiện cùng mưa gió (xem hình).

Mây và sấm kéo đến cướp xác chết trong đám tang ở dinh thự Ueda

Chuyện Thượng tọa On-yo theo Kasha về Cực lạc trong "Shinchomonjū"

Trong "Shinchomonjū", tập tùy bút về những chuyện lạ do Kamiya Yōyūken ghi chép vào giữa thời Edo, ở phần thứ năm có ghi rằng vào ngày mùng 2 tháng 7 năm Bunmei thứ 11, Thượng tọa On-yo ở chùa Tăng thượng (Zōjōji) được Kasha đón về cõi Cực lạc. Tuy nhiên Kasha ở đây không phải là sứ giả địa ngục mà là sứ giả của Phật Di Đà đến tiếp dẫn về cõi tịnh độ Tây phương. Bản thân Thượng tọa On-yo cũng tin rằng tùy vào lòng tin nơi cõi tịnh độ mà hình dạng Kasha cũng khác nhau.

Chuyện thấy Kasha, thân dưới thối rữa trong "Shinchomonjū"

Cũng trong tập tùy bút "Shinchomonjū", ở phần thứ mười một có chép rằng, tại xứ Musashino có người hàng rượu tên là Anbei một hôm bỗng chạy ra đường kêu lên rằng "Kasha đến!" rồi lăn quay ra đất. Lúc người nhà chạy đến thì anh ta đã thất thần, không nói nên lời. Anbei ngủ li bì đến mười ngày sau thì chết, lúc này phần thân dưới đã thối rữa cả ra.

Chuyện chém cánh tay quỷ trong đám tang

Cũng trong "Shinchomonjū", ở phần thứ mười có ghi rằng có Samurai tên là Matsudaira Goemon. Một lần nọ đi dự đám tang của người anh em họ sấm vang chớp giật, từ trong đám mây đen thò ra cánh tay gấu toan cướp lấy thi hài. Võ sĩ tuốt gươm chém đứt cánh tay thì thấy nó phủ đầy lông cứng như thép, bàn tay có ba móng sắc lẹm như dao cạo.

Chuyện mây đen bắt lão bà keo kiệt

Trong "Shinchomonjū", ở phần thứ mười bốn có chép rằng phiên chủ xứ Hizen một hôm đi kinh hành đến xứ Bizen bỗng nghe đằng xa có tiếng than vãn "ta buồn quá" từ trong đám mây đen. Thấy bàn chân người thò ra từ đám mây, các gia thần nắm lấy kéo xuống thì hóa ra là xác chết của một bà lão. Hỏi thăm dân làng lân cận thì được biết bà lão này rất keo kiệt bủn xỉn, bị người chung quanh khinh ghét. Một lần bà lão vào nhà xí trở ra thì có đám mây đen trên trời xà xuống mang đi mất.

Kasha trong "Bōsō Manroku"

Trong tập tùy bút "Bōsō Manroku" của thầy lang Chihara Kyosai thời Edo có ghi rằng: trong đám tang đột nhiên nổi cơn mưa gió, nắp quan bị thổi tung, xác người biến mất thì biết là có Kasha từ địa ngục đến, khiến người người đều lo sợ, hỗ thẹn. Có khi Kasha xé xác người chết, bêu trên cây, phơi trên đá. Đó là do con thú Kasha xuất hiện nhiều ở Trung Quốc và Nhật Bản, sách này viết tên là 魍魎 (một cách đọc là "Mōryō") nhưng đọc là "Kasha" (xem hình).

Kasha trong "Bōsō Manroku" của tác giả Chihara Kyosai

Chuyện Hòa thượng Hokkō trong "Hokuetsu Seppu"

Trong "Hokuetsu Seppu", tập sách ghi chép về phong tục, quang cảnh xứ Echigo có ghi rằng vào năm Tenshō, tại xứ này có đám ma đột nhiên xuất hiện hỏa cùng cùng gió lốc bay đến bên quan tài. Từ trong đốm lửa xuất hiện con mèo hai đuôi khổng lồ. Nó toan cướp lấy quan tài thì bị Hòa thượng Hokkō ở chùa Vân Động Am (Untōan) dùng pháp lực và pháp cụ Như ý đánh bại. Áo cà sa của Hòa thượng được gọi là "cà sa đối trị Kasha" và được truyền lại cho hậu thế.

Cùng loại với Kasha

Tại thành phố Tōno, tỉnh Iwate có yêu quái mang hình dáng của người đàn bà, sống ở dãy núi bên ngọn đèo kéo dài từ làng Ayaori cho đến làng Miyamori. Người đàn bà này được gọi là Kyasha, chuyên cướp xác chết trong quan tài, đào bới nghĩa địa để ăn thịt xác chết. Tại tỉnh Nagano cũng có yêu quái tên là Kyasha, chuyên cướp xác chết trong đám tang. Còn tại tỉnh Yamagata, ngày xưa có một người đàn ông giàu có, khi chết bị con mèo Kasha đến cướp xác nhưng nhờ có Hòa thượng ở chùa Thanh Nguyên (Seigenji) mà thi hài được bảo vệ. Cái đuôi mèo còn sót lại được xem là bùa trừ ma và được thờ cúng ở Quan Âm đường, đến dịp Tết hàng năm thì được công khai để quần chúng chiêm bái.[3] Tại làng Akihata ở tỉnh Gumma có loài yêu quái ăn thịt người chết được gọi là Temmaru. Người ta đặt một chiếc giỏ tre lên trên ngôi mộ để ngăn không cho nó đến cướp xác.[4] Còn tại đảo Himaka, tỉnh Aichi thì người ta gọi Kasha bằng cái tên "Madōkusha" và tin rằng đó là do con mèo già trăm tuổi thành tinh biến hóa thành.[5] Tại thành phố Imizu, tỉnh Kagoshima thì người ta cho rằng có loài yêu quái tên gọi Kimotori (nghĩa là "lấy gan") thường xuất hiện bên mồ mả người chết sau đám tang.

Khảo sát

Xưa nay người Nhật vẫn tin rằng mèo là con vật nhiều ma tính, người ta quan niệm rằng "không được để mèo lại gần người chết", "nếu con mèo nhảy qua quan tài thì xác chết bên trong sẽ bật dậy". Ngoài ra, trong tập sách "Uji Shūi Monogatari" vào đầu thế kỷ 13 có chép rằng bọn ngục tốt (ác quỷ tra tấn người chết ở địa ngục) kéo cỗ xe lửa cháy rực đi bắt thi hài của tội nhân sau khi chết hoặc bắt tội nhân khi vẫn còn sống. Vì vậy có thuyết cho rằng quan niệm về Kasha là sự pha trộn giữa quan niệm về ma tính của loài mèo và chuyện cỗ xe lửa cướp xác tử tù.

Cỗ xe lửa trong "Hyakkai Zukan" của họa sĩ Sawaki Sūhi

Ngoài ra cũng có thuyết cho rằng quan niệm yêu quái Kappa dìm người ta chết đuối rồi ăn nội tạng từ đường hậu môn cũng được sinh ra từ ảnh hưởng của Kasha. [6]Người Trung Quốc cho rằng có loài yêu quái thích ăn gan của xác chết, tên của nó được viết là 魍魎 (đọc âm Nhật là "Mōryō") nhưng khi đến Nhật thì nó bị nhầm lẫn với Kasha. Và như đã thuật bên trên, y sĩ Chihara Kyosai gọi tên con thú này trong "Bōsō Manroku" là "Kasha" dù vẫn viết là 魍魎. Còn trong tập tùy bút Mimi Bukuro" của Negishi Shizumori vào giữa thời Edo thì tên của yêu quái cướp xác chết là "Mōryō".[7]

Kasha trong tiếng Nhật

Trong tiếng Nhật hiện đại có nhiều thành ngữ phái sinh từ quan niệm về Kasha. Thành ngữ "Hi no kuruma" (cỗ xe lửa) được dùng để chỉ trạng thái túng quẫn về mặt kinh tế. Thành ngữ này bắt nguồn từ chuyện cỗ xe lửa do âm binh kéo đi hành hạ người chết. Còn tại xứ Harima và các vùng phụ cận, người ta dùng thành ngữ "Kasha Baba" (lão bà Kasha) để rủa bà già độc ác, cú bẩn như loài mèo ma. Ngoài ra trong làng chơi, từ Kasha (hoa xa) được dùng để chỉ mụ tú bà quản lý các du nữ.

Cước chú

1. ^ "Yōkai Jiten", Murakami Kenji biên soạn, Mainichi Shimbun xuất bản năm 2000, trang 103~104
2. ^ "Harima no Minzoku Tanbō" (điều tra phong tục xứ Harima) do Kōbe Shimbun xuất bản năm 2005, trang 157~158
3. ^ "Tōhoku Yōkai Zukan", Yamaguchi Bintarō biên soạn, Mumyōsha xuất bản năm 1991
4. ^ "Yōkai Jiten" trang 236
5. ^ "Yōkai Jiten" trang 312
6. ^ "Yōkai Jiten" trang 147
7. ^ Mimi Bukuro, Negishi Shizumori biên soạn, Iwanami Shoten xuất bản năm 1991, trang 125

Liên kết ngoài

Kasha trong tiếng Nhật

Hòa hồn

Kanemaki Jisai

Song kiếm

Manga: Azumi

Khái yếu

Nội dung

Nhân vật chính trong tác phẩm

Các phương tiện truyền thông khác

Điện ảnh

Sân khấu

Game

Pachinko

Liên kết ngoài

Đại từ nhân xưng trong tiếng Nhật (1/2)

Thuyền đá

Kusari-gama

Khái yếu

Hình dạng

Cách sử dụng

Phiên bản Việt Nam

Mục liên quan

Văn kiện tham khảo

Liên kết ngoài

Yagyū Muneyoshi

Thời trai trẻ

Nhân sinh quan

Vô đao

Chūjō-ryū kenjutsu

Trypoxylus dichotomus

Hōzō-in-ryū Sōjutsu

Cha và con

Longhead Locust

Tiger head

Manga: Vagabond tiếng Việt

Cá vàng Ryukin

Yoshikawa Eiji: Miyamoto Musashi

Shizuoka Semi

Đầu thai ma giới

Ve giấy

Bushidō

Thủ ký: vô ảnh pháp

Manga: Sakon

Video cổ văn

鷹撃乱刃舞

Chim phóng sanh

羅刹の剣鷲翼円舞

羅刹の剣 蘇不死鳥

Conde Koma Vol II (tiếng Việt)

Conde Koma Vol I (tiếng Việt)

Conde Koma

Vô đạo pháp

Vô song pháp

Vô ảnh pháp

Cổ văn VI

Tận diệt pháp

Trivia III

Cổ văn V

Trivia II

Trivia I

Cổ văn IV

Cổ văn III

Cổ văn II

Cổ văn

千葉 真一 Chiba Shin-ichi

Kozure Ōkami the Movie (2)

Kozure Ōkami the Movie (1)

Great Anime: Atama Yama

Kozure Ōkami (cont.)

Kozure Ōkami

Anime: Shigurui

Anime: Arashi no yoru ni

Chambara: Aragami Vietsub download

Chambara: Kakushiken Oninotsume

Khái yếu

Các diễn viên chính

Thông tin

Các giải thưởng

Mục liên quan

Liên kết ngoài

Chambara: Aragami

羅刹の剣　蘇不死鳥

千葉真一 Chiba Shin-ichi